Babel




143 min. /
USA / 2006

Leg alvast een doosje Kleenex of twee klaar, want Mexicaans
regisseur Alejandro González Iñárittu heeft een nieuwe film klaar,
en wie ‘s mans vorige projecten (‘Ameros Perros’ en
’21 Grams’) heeft
gezien, weet dat dat niet om mee te lachen is. Auto-ongelukken,
drugs- en drankverslavingen, dode kinderen, vermangelde honden…
een lachebekje kun je Iñárittu niet bepaald noemen. Maar met zijn
zwaar beladen thema’s en heftig tragische verhaallijnen heeft hij
zich wel geprofileerd als één van de meest getalenteerde en
emotioneel oprechte filmmakers van dit decennium. Iñárittu weet hoe
hij zijn publiek bij het nekvel moet grijpen, en 143 minuten lang
laat hij geen moment los.

De regisseur bouwt duidelijk aan een thematisch en vormelijk
coherent oeuvre. ‘Amores Perros’, ’21 Grams’ en ‘Babel’
verschillen qua plot en personages, maar een aantal elementen keert
telkens terug. Al voor de derde keer vertelt hij een wijd vertakt
verhaal, met ditmaal vier belangrijke plotlijnen die parallel aan
elkaar lopen en direct of indirect met elkaar te maken hebben. En
al voor de derde keer heeft hij het fundamenteel over de tragiek
van personages die het allemaal goed bedoelen, maar door hun eigen
o zo menselijke zwaktes of gewoon door een onvoorstelbare dosis
pech toch diep in de problemen komen.

Ditmaal onderzoekt Iñárittu de gevolgen van een enkel
geweerschot, die over drie continenten te voelen zijn. Youssef en
Ahmed, twee Marokkaanse jongetjes wiens vader net een geweer heeft
gekocht, vervelen zich tijdens het schapen hoeden en besluiten om
een paar schoten te lossen. Daarmee raken ze per ongeluk een
Amerikaanse toeriste in een autobus, gespeeld door Cate Blanchett.
De dame is ernstig gewond, en wordt door haar echtgenoot (Brad
Pitt) naar een nabijgelegen dorpje gebracht. Daar wachten ze op
hulp, maar de Amerikaanse ambassade denkt ogenblikkelijk aan een
terroristische aanslag op de tourbus en weigert de ambulance door
te laten.

Elders zien we hoe de Mexicaanse babysit van Pitt en Blanchets
kinderen na het ongeluk met de twee koters blijft zitten, en dan
maar besluit om hen mee te nemen naar het huwelijk van haar zoon,
over de grens met Mexico. Die avond neemt echter een tragische
wending wanneer ze achteraf probeert om Amerika weer binnen te
raken. En nog veel verder van huis volgen we het verhaal van een
doof Japans tienermeisje dat zich geen blijf weet met de zelfmoord
van haar moeder en wanhopig hunkert naar affectie. Ook dit laatste
verhaal heeft een link met het geweerschot, hoewel die pas laat in
de film duidelijk wordt.

Iñárittu is altijd al gefascineerd geweest door de gedachte dat
één enkele seconde een mensenleven totaal kan veranderen, of zelfs
beëindigen. In ‘Amores Perros’ was het
de fatale seconde waarop drie auto’s met elkaar botsten, in
’21 Grams’ het
moment waarop een man met zijn twee kinderen werd aangereden door
een wagen. Hier is het dat éne geweerschot, dat niet wordt gelost
uit haat of politieke overwegingen, maar gewoon als spel.

‘Babel’ draait voor een groot deel rond ouders en hun kinderen,
en de verantwoordelijkheid die we tegenover hen voelen. De
regisseur suggereert daarbij dat we soms onze geliefden niet kùnnen
beschermen, en dat dat een angstaanjagende gedachte is waarmee we
maar beter kunnen leren leven. De vader van het Japanse meisje
heeft niet kunnen vermijden dat zijn dochter geconfronteerd werd
met de zelfmoord van zijn vrouw, Pitt en Blanchet verloren een baby
aan wiegendood, de Marokkaanse vader kan de stommiteit van zijn
twee zonen niet ongedaan maken en de Mexicaanse babysit kan niet
verhinderen dat ze haar twee surrogaatkinderen in de problemen
brengt. Je bedoelingen kunnen nog zo goed zijn, de grond onder onze
voeten is nu eenmaal niet erg stabiel en op elk moment kan er iets
gebeuren dat alles verandert – letterlijk met de snelheid van een
kogel.

Gekoppeld aan dat thema is dat van de verbondenheid tussen
mensen. Eén geweerschot heeft gevolgen op drie continenten –
iedereen is verbonden met iedereen, als we maar lang genoeg zoeken
naar een zekere connectie. Maar ondanks dat feit zijn onbegrip,
paranoia en racisme overal. Wanneer de tourbus van Pitt en Blanchet
stopt in het Marokkaanse dorpje, zijn sommige reizigers
doodsbenauwd dat ze het slachtoffer zullen worden van terroristen,
hoewel de plaatselijke bevolking erg vriendelijk voor hen is. De
overheid maakt van de stommiteit van twee tieners een daad van
terrorisme, omdat ze daar in een moslimland sowieso al van uitgaan.
Aan de grens tussen Mexico en Amerika worden Mexicanen als
verdachte illegalen beschouwd tot het tegendeel bewezen is. In de
Japanse verhaallijn zijn een vader en dochter zelfs niet meer in
staat om met elkaar te communiceren. Iedereen is met iedereen
verbonden, maar niemand kan elkaar nog vinden. We lopen allemaal
verloren in een Babylonische emotionele, sociale en culturele
(spraak)verwarring.

Die uitdagende ideeën krijgen vorm in een film die nooit minder
dan absoluut fascinerend is en soms zelfs uitzonderlijk ontroerend.
Zoals eerder, speelt Iñárittu met de tijdlijn van zijn verhaal,
maar hij maakt het lang niet zo complex als in ’21 Grams’, wat in het
voordeel speelt van de film. Het is makkelijker om er een
emotionele connectie mee te maken doordat de verhaallijnen
duidelijker zijn. Het afwisselen tussen de vier delen (of drie, als
je ervoor kiest om alles in Marokko als één verhaal te beschouwen),
zorgt er ook voor dat de regisseur continu kleine cliffhangertjes
in z’n film kan stoppen. Hij laat z’n sequensen lang genoeg duren,
maar wisselt dan van verhaallijn op precies het juiste moment om
ons op het puntje van onze stoel te houden. ‘Babel’ is een diep
menselijk drama, maar bevat ook behoorlijk wat suspense, op zijn
eigen manier.

De regisseur praat over onvoorstelbaar tragische gebeurtenissen
en lokt heel wat emoties uit, maar wordt nergens sentimenteel – de
dialogen zijn steeds naturalistisch, er is geen monoloog te
bespeuren, en de muziek is subtiel, zonder ons te willen
manipuleren. De acteurs, veelal grote namen in kleine rolletjes
(Gael Garcia Bernal komt ook even kijken), leveren unaniem
prachtige prestaties. Brad Pitt ziet er continu afgemat uit, Cate
Blanchett is zelfs indrukwekkend als ze in een hutje ligt leeg te
bloeden en vooral Japanse actrice Rinko Kikuchi speelt een moedige,
compleet overtuigende rol als emotioneel uitgeputte tiener.

Toch negatieve kantjes? Goh ja, het Japanse verhaal wordt op een
wat al te geforceerde manier bij de andere betrokken, veronderstel
ik, wat de eenheid van de film soms een beetje een knauw geeft.
Maar laat dat u vooral niet weerhouden: dit is een oprecht
emotionele, zeer menselijke, ontroerende en intelligent in elkaar
gestoken film. Eentje voor de eindejaarslijstjes.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vijf − 4 =