Backrooms

De afgelopen weken was het onmogelijk om via social media niet gewezen te worden op het waanzinnige succes van Obsession en Backrooms, twee films met telkens een jonge Youtuber in de regiestoel en beiden te catalogeren onder de noemer ‘zoomer horror’ (ook wel ‘Gen Z-horror’ genoemd). Onder dat label – het is uiteraard eerder een cultureel fenomeen dan een formeel genre – worden vaak griezelige online-geboren verhalen of afbeeldingen (zogenaamde creepypastas) die dankzij de impact van onze internetcultuur viraal gaan, vertaald naar een langspeelfilm.  Zo werd het uitstekende Obsession voor amper 750.000 dollar ingeblikt terwijl de opbrengst nu al richting 300 miljoen dollar gaat (!). De wetenschap dat de volledige filmploeg en zowat 75% van de bezoekers jonger is dan 30 jaar is opmerkelijk en tegelijk een hoopvol signaal voor de toekomst.  De box-office van Backrooms gaat aan eenzelfde rotvaart de hoogte in en is nu al de meest succesvolle film van productiehuis A24 waarmee het record van Marty Supreme dus alweer gesneuveld is. Of anders gezegd: het moeten niet langer abominabele game-verfilmingen (Minecraft, The Super Mario Galaxy Movie) of prequels en sequels uit de Star Wars- en Marvel-stal zijn om de jongere generatie naar de bioscoop te lokken.

Deze nieuwe golf van originele horror is natuurlijk ook een kind van de tijd: cinema gemaakt voor en door een generatie die is opgegroeid met digitale schermen (en de psychologische impact daarvan), snel evoluerende software, AI-apps en de mogelijkheid om alle content die op hen afkomt ook razendsnel te filteren, delen of te herwerken.  De heren van Daft Punk voorspelden het 20 jaar geleden al in hun oorwurm ‘Technologic’:  “Write it, cut it, paste it, save it, load it, check it, quick, rewrite it”.  Misschien een tikkeltje voorbarig maar het doet ook wel een beetje denken aan de Hollywood-renaissance waarbij het studiosysteem plots op de achtergrond kwam te staan door jonge, filmgeschoolde talenten zoals Steven Spielberg, Francis Ford Coppola, William Friedkin en Brian De Palma. Stuk voor stuk auteurs die elk ongecompliceerd hun visie konden bepalen dankzij de creatieve vrijheid die ze genoten en zo de industrie voorgoed zouden hertekenen.

Voor de basis van Backrooms moeten we even terug naar 2019.  Een anonieme ‘poster’ deelde op het internetforum 4chan een bizar ogende afbeelding van een verlaten kantoorruimte met muren en tapijt in een fletse, gele kleur en verlicht met TL-lampen. Op basis van dat enkele beeld ging de piepjonge Amerikaan Kane Parsons – dan al een getalenteerde videokunstenaar – er een verhaallijn rond breien om er vervolgens met behulp van de 3D-software Blender een fascinerende Youtube-reeks van te maken die – u raadt het al – ook meteen viraal ging.  Daarin maken we op een vage manier kennis met het mysterieuze Async, een organisatie die onderzoeken voert in die achterkamers waarvan de labyrintische vorm zich wars van alle logica steeds verder lijkt uit te dijen in zichzelf.  Alles wordt in beeld gezet als found footage of CCTV-opnames, ook als een niet-Async medewerker per ongeluk in deze parallelle dimensie terechtkomt en zich snel opgejaagd wild voelt door de aanwezigheid van een angstaanjagende entiteit die door de gangen dwaalt. Visueel is het sowieso al bijzonder sterk, maar ook het dreigende geluidsdesign is met momenten briljant.

De amper 20-jarige Parsons kent zijn zelfverzonnen universum goed en weet ook de sterkste bouwstenen daarvan succesvol door te trekken in de filmversie. Dat is uiteindelijk niet evident, want er blijft een groot verschil tussen een wereld digitaal creëren met software en die sfeer dan te benaderen op fysieke sets met echte acteurs. De plot draait rond Clark (uitstekend gespeeld door Chiwetel Ejiofor), een ongelukkige meubelverkoper die liever architect was geweest maar de schuld van het falen daarin afschuift op iedereen (vooral zijn ex-vrouw) behalve zichzelf. Clark zoekt antwoorden bij een psychologe (Renate Reinsve), verliest zich in drank, slaapt in de toonzaal van zijn winkel en komt uiteindelijk terecht in het kluwen van eindeloze gangen en verontrustend rare kamers die zich aan de andere kant van de kelderruimte bevinden en per toeval ontdekt worden. Logischerwijs kijkt Clarks’ psychologe raar op wanneer hij vertelt over zijn ontdekking, met het gevolg dat hij een jonge cameraploeg meesleurt in zijn avontuur om zijn gelijk te halen, uiteraard met desastreuze gevolgen.

De weinige personages – het is leuk om de zwaar onderschatte Mark Duplass (Creep) ook nog eens te zien in een klein rolletje – en hun achtergrond zijn uiteindelijk maar bijzaak.  Backrooms is geraffineerde psychologische horror die volop inzet op sfeer en de diepgebakken menselijke angst om verloren te lopen, zowel mentaal als fysiek.  Het set-design is dan ook verbluffend in zijn omvang en aankleding, met gangen die eindeloos lijken en overgaan in dreigende schaduwen zoals de architectuur uit de raadselachtige films van David Lynch, en het akelige gevoel dat de onmogelijke ruimtes op zich een levende entiteit zijn zoals het Overlook Hotel in Stanley Kubricks’ The Shining.    

Leuk detail voor de Backrooms-fans: het creatuur dat in de Youtube-versie ‘virus’ genoemd word, krijg je hier niet te zien maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door een angstaanjagende reus die knipoogt naar Parsons’ Backrooms-spinoff The Rolling Giant.  Ondertussen heeft A24 alweer de geldbuidel opengetrokken en mag Parsons zich opmaken voor een tweede deel. Als dat op eenzelfde efficiënte manier de haartjes op onze armen doet rechtstaan, kunnen we dat alleen maar toejuichen.