The Discovery Of Heaven



‘De Ontdekking Van De Hemel’ van Harry Mulisch is bij uitstek zo’n
boek dat iedereen in z’n boekenkast heeft staan, maar dat slechts
zeer weinigen ook echt hebben gelezen. Een turf van negenhonderd
bladzijden die via een aangrijpende plot de waanzinnig ambitieuze
taak op zich neemt een allesverklarende theorie te bieden over de
zin van het bestaan. De verzoening van religie met wetenschap, van
kunst met theorie, het geloof in engelen én in DNA, in God én het
socialisme, Mulisch liet werkelijk geen enkele steen op de andere
om erachter te komen vanwaar we komen, waar we naartoe gaan en
waarom. De grote filosofische vragen werden in zijn boek op een
zeer leesbare manier afgehandeld; ‘De Ontdekking Van De Hemel’ is
ontegensprekelijk één van de grote Nederlandstalige literaire
werken.

Een verfilming hiervan leek vanaf het begin een onzalig idee.
Hoe kon die enorme plot ooit in een film van normale speelduur
gegoten worden? Hoe kon men al die thema’s er ooit verwerken?
Jeroen Krabbé nam de uitdaging aan, en het resultaat is, geheel
voorspelbaar, een mislukking.

Stephen Fry neemt voor de gelegenheid de rol van Onno Quist op
zich, de rebelse zoon van een rechtse politicus die in 1967 kennis
maakt met de sterrenkundige Max Delius (Greg Wise), de zoon van een
nazi die zijn eigen joodse moeder naar Auschwitz stuurde. Het
tweetal wordt bloedbroeders, mentale tweelingen noemen ze zichzelf,
maar dan maakt Max kennis met Ada, een achttienjarige celliste. Na
veel vijven en zessen wordt Ada na de vriendin van Max die van
Onno, en wanneer ze enkele maanden later zwanger wordt, is ze niet
zeker van wie. Een auto-ongeluk zorgt ervoor dat ze in coma komt te
liggen, maar haar zoon, Quinten, kan gewoon geboren worden. Wanneer
Quinten dan 17 is geworden, blijkt dat hij voorbestemd is om de
tien geboden terug te brengen naar de hemel. Voor die speciale
reden hebben engelen hem op aarde gezet, hebben ze zijn moeder in
coma gelegd, en hebben ze uiteindelijk zelfs de twee wereldoorlogen
veroorzaakt.

Dat is, in een wel zeer kleine notendop, het basisgegeven van
boek en film. Het cliché zou zijn te zeggen dat het boek gewoon
veel beter is dan de film, en je zou gelijk hebben. Je eerste
reactie na de film te zien, is: ‘En de rest?’ Waar is al de rest
van de plot gebleven, al de verdere uitdieping? Krabbé moet in een
rotvaart doorheen het boek sjezen gewoon om de plot verteld te
krijgen, en gaandeweg ziet hij zich verplicht om alle ballast
overboord te gooien – alles wat het boek meer maakte dan een
opsomming van een reeks gebeurtenissen, alles wat de thematiek zo
rijk en gevarieerd maakte, alles wat de personages zo geloofwaardig
maakte, wordt er gewoon uitgekieperd. Het enige dat er nog
overblijft van Mulisch’ veelgelaagde fresco aan thema’s en
intellectuele spelletjes, is het basisgegeven dat niets toeval is,
dat ons leven van Hogerhand gedetermineerd wordt. De structuur van
het verhaal zorgt daar wel voor. Maar het is uiteraard niet genoeg,
en de film laat achteraf een nogal flauwe smaak achter.

Misschien was het beter geweest om het boek als een tv-serie te
verfilmen. Neem er je tijd voor, maak er een reeks van zes uur van,
dan heb je tenminste de mogelijkheid om terug te komen op de echte
betekenis van de gebeurtenissen. Zoals het is, is de film een race
van de start naar de finish die betekenisloos voorbij flitst.

De acteurs zijn goed, met de fantastische Stephen Fry als
uitschieter. Het probleem hiermee is echter dat het hele verhaal
zich in Nederland afspeelt, maar iedereen Engels spreekt. Dat heb
je dan weer met zo’n Europudding van een productie: zo’n land of
twintig heeft geld bijgedragen, en dan kies je maar voor Engels als
de gemene deler. Ik blijf het toch vreemd vinden, hoe een
Nederlands socialistisch politicus zich in vloeiend Engels
uitdrukt. Nuja, ik veronderstel dat we al blij mogen zijn dat ze
tenminste consequent Engelse acteurs hebben gebruikt, zodat we geen
cast vol Nederlanders krijgen die allemaal hun beste Engels uit hun
strot proberen te wringen.

Misschien dat de film beter speelt indien je het boek niet
gelezen hebt, maar in dat geval kan ik mij nog steeds voorstellen
dat je het gevoel hebt heel wat gemist te hebben, dat er meer te
vertellen viel waarvoor er simpelweg geen tijd overbleef. De film
is onaf. Ik kan het waarderen dat een Europees filmmaker een
ambitie aan de dag legt die zich kan meten met elke Amerikaanse
productie. Maar ja, dan moet je dat ook kunnen waarmaken,
natuurlijk.

http://www.thediscoveryofheaven.nl

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

zeven − 1 =