Het op het filmfestival van Locarno bijzonder slecht onthaalde The Birthday Party van Miguel Ángel Jiménez (Una Ventana al Mar) wil een moderne versie zijn van het soort ensemble-film binnen een begrensde locatie en tijdspanne dat Robert Altman draaide in de jaren negentienzeventig: denk A Wedding, Nashville of Health. Wat de film echter vooral doet is ons eraan herinneren dat het meesterschap van Altman niet zomaar te kopiëren valt.
Aan de oppervlakte lijkt dit inderdaad de plot van een film over een bijeenkomst die we in detail zullen volgen. Willem Dafoe speelt een (duidelijk wat op Onassis geïnspireerde) steenrijke scheepsmagnaat die zijn zoon verloor en een feest geeft voor de vijfentwintigste verjaardag van de dochter waar hij sindsdien van vervreemde. Dat is echter maar een façade voor wat werkelijk speelt: van politieke plannen (verwijzingen naar Franco en Kissinger) tot ervoor zorgen dat de zwangere dochter afziet van de geboorte van haar baby en breekt met de schrijver die de vader is. Altman gebruikte zoomlenzen en een ingenieus geluidssysteem om aan zijn verkenning van dergelijke verhalen een briljante filmische structuur te schenken. Jiménez daarentegen neemt zijn toevlucht tot een opzichtige visuele trukendoos en dito montage.
Al die opsmuk staat in het teken van een prent vol machtsspelletjes en hedonistische taferelen, wat de bedenking oproept dat het beklijvender en vooral leuker zou moeten zijn om te kijken naar de perfide machinaties van alle doortrapte personages. Dat dat niet zo is, heeft te maken met een ander verschil met de films van Altman. Daarin was zelfs de kleinste rol ingevuld door begenadigde vertolkers, terwijl hier er echt wel een tekort aan evenwicht is tussen Dafoe en de rest van de cast. Het is geweldig Dafoe “everyone needs my permission” te horen zeggen tegen een tegenstribbelende dochter, maar er komt van de actrice die haar vertolkt en van alle anderen veel te weinig weerwerk om dit ook tot een interessant duel te maken. Een film over een dictatoriale pater familias vraagt natuurlijk om een dominant acteur, maar als de schalen zo ver uit evenwicht zijn is er niet zo heel veel aan.
Toch is dit geen totale mislukking. De film heeft oog voor zeer mooi gebruik van chiaroscuro en een paar innemende, bewust artificieel belichte beelden verlenen ook net dat beetje meer sfeer dat onze aandacht vasthoudt. Wat minder goedkoop effectbejag en een sterkere cast hadden van The Birthday Party echt wel een geslaagde prent kunnen maken. Maar zelfs in de huidige vorm verdient de film toch net iets beter dan de vijandige ontvangst die hem te beurt viel.
