De dissidente filmmaker Mohammad Rasoulof, die tot de derde golf van de zogeheten Nieuwe Iraanse Cinema behoort, werd door het autoritaire regime al herhaaldelijk gevangen gezet omdat de inhoud van zijn werk en diens kritische uitlatingen niet stroken met het heersende gedachtegoed.
Zo schetste de cineast in A Man Of Integrity het portret van een eenvoudige visboer met geldzorgen die in een dispuut verzeild raakt en een strijd aanbindt tegen het onrecht dat hem wordt aangedaan. Het beheerste vierluik There Is No Evil plaatste vervolgens vragen bij het uitvoeren van de doodstraf – een vonnis dat in Rasoulofs geboorteland nog altijd van kracht is. Omwille van zijn nieuwste film, het volledig clandestien opgenomen The Seed Of The Sacred Fig, werd de regisseur opnieuw veroordeeld tot een gevangenisstraf van acht jaar en geseling. Rasoulof wist Iran echter te ontvluchten en leeft sindsdien ondergedoken in Duitsland.
Het meeslepende The Seed Of The Sacred Fig, dat in 2024 geselecteerd werd voor de officiële competitie op het filmfestival van Cannes en daar verschillende prijzen ontving, handelt over een trouwe ambtenaar die voor een moreel dilemma komt te staan en in een gewetenscrisis belandt. Met zijn twintig jaar dienst bij het Revolutionaire Hof heeft Iman (Missagh Zareh) z’n loyaliteit aan de staat ruimschoots bewezen. Wanneer hij eindelijk gepromoveerd wordt tot onderzoeksrechter brengt zijn nieuwe functie hem al meteen in een netelige positie. Als bovendien ook nog eens zijn dienstwapen (dat hij kreeg toegewezen om zichzelf en zijn familie te beschermen) op mysterieuze wijze verdwijnt, valt Iman ten prooi aan achterdocht en paranoia.
Wanneer de protagonist niet enkel zijn eigen vrouw en kinderen van diefstal beticht, maar ook een reeks draconische maatregelen invoert, valt de aanvankelijk stabiele familiestructuur uiteen en zijn de gevolgen niet te overzien. Mohammad Rasoulof plaatst de fictieve plot te midden van de hoog oplaaiende politieke onrust die anno 2022 het land in rep en roer zette. De kersverse benoeming van Iman loopt immers parallel aan dezelfde periode wanneer Mahsa Amini door toedoen van overheidsfunctionarissen om het leven kwam en het ‘Woman, Life, Freedom’ protest werd geboren. Overweldigd door de omvang van deze gebeurtenissen en de druk die op zijn schouders rust, raakt Iman steeds verder verwijderd van zijn gezin.
Het is knap hoe The Seed Of The Sacred Fig het groeiende conflict binnen de besloten kring van dit gezin en de steeds luider klinkende revolte in de straten van Teheran samenbrengt. Tevens belicht de regisseur op subtiele wijze hoe deze interne spanningen en onenigheid een wig drijven tussen Iman, zijn echtgenote en hun twee dochters. Meer nog: door dit alles ontstaat een gapende kloof tussen de conservatieve ouders en de eerder breeddenkende pragmatische visie van hun studerende kinderen. Imans vrouw Najmeh – die vaak de brokken moet lijmen – zit eigenlijk gevangen tussen de dienstbaarheid jegens haar man, haar persoonlijke overtuigingen die op de helling komen te staan, en haar rol als moeder.
Met slechts deze twee in elkaar verstrengelde verhaallijnen bouwt Mohammad Rasoulof een beklijvend familiedrama op dat gaandeweg muteert tot een verontrustende thriller, die enkel naar het einde toe wat aan kracht inboet. De titel verwijst overigens naar een ‘heilige’ vijgenboom die zijn ranken om een andere boom wikkelt, waardoor die laatste sterft door verstikking. Hier staat dit symbool voor de manier waarop de Iraanse bevolking door het theocratische regime (waartegen deze prent een vernietigende aanklacht is) in een wurggreep gehouden wordt. Sommige beelden uit de film blijven op het netvlies gebrand staan, maar het is vooral de bijzondere sfeer die zeer goed wordt getroffen – waardoor The Seed Of The Sacred Fig nog tot lang na het rollen van de aftiteling blijft nazinderen.
