Pawo Choyning Dorji’s Lunana: A Yak in the Classroom werd de officiële inzending van het kleine land Bhutan voor de Oscar voor ‘Best International Feature’ en werd voor die categorie ook geselecteerd. Uiteindelijk moest de film wel de duimen leggen tegen Ryûsuke Hamagachi’s Drive My Car. Oorspronkelijk reeds gedraaid in 2019, bereikt de prent na de passage op de ‘Academy Awards’ nu ook de Europese zalen.
Een minimum aan achtergrondkennis over Bhutan is gelukkig niet noodzakelijk bij het bekijken van Lunana: A Yak in the Classroom. Het helpt wel om te weten dat het land bijzonder sterk inzet op algemene educatie voor de bevolking – zelfs op de meest afgelegen plaatsen – onder het mantelbegrip ‘gross national happiness’ al zet de film dat idee bij de start nadrukkelijk uiteen, zodat ook internationale kijkers de context kunnen vatten. Het is binnen het kader van dat verplichte programma, dat het hoofdpersonage uitgestuurd wordt om les te gaan geven aan de kinderen van een geïsoleerd dorp ergens hoog in het gebergte. De jongeman, een muziekfanaat die afkomstig is uit de hoofdstad loopt niet hoog op met zijn opdracht en nog minder met de locatie waar hij terechtkomt (waar hij inderdaad zijn klaslokaal letterlijk moet delen met een jak). Trouw aan de conventies van dit soort verhalen, zal hij uiteraard de levensstijl en oprechtheid van de kleine gemeenschap waar hij lesgeeft, leren appreciëren.
Dat soort insteek is verre van nieuw en de film bewandelt netjes voorspelbare paden en voor de hand liggende grapjes: de dorpsbewoners kopen toiletpapier in de nabijgelegen handelspost omdat stadsmensen nu eenmaal geen genoegen nemen met bladeren van bomen. Vaak is het prekerige toontje ook al te opdringerig. Wanneer de batterij van de leraars i-pod leeg is, kan hij eindelijk luisteren naar het gefluit van de vogels. Hij draagt ook dure schoenen uit de stad terwijl de lokale bewoners gummilaarzen hebben: mooi, maar onder dat alles ligt uiteraard een wat conservatief pleidooi verborgen voor het angstvallig trouw blijven aan enkel de eigen cultuur, gesymboliseerd in het feit dat de protagonist eigenlijk het plan heeft naar Australië te emigreren maar uiteindelijk leert dat het leven dat hij kan hebben in de bergen evenveel waard is. Wat de prent ons uiteindelijk wil duidelijk maken is dat dat soort avonturen nergens voor nodig is in een land dat zo mooi en evenwichtig is als Bhutan.
Wat Lunana: A Yak in the Classroom onderscheidt van gelijkaardige films uit de hele wereld, is dat regisseur Dorji het lokale landschap uit Bhutan ten volle probeert te integreren in zijn film en daar een van de sleutelelementen probeert van te maken. Dat opzet is ook wat Lunana: A Yak in the Classroom uiteindelijk een beetje uittilt boven het louter didactische aspect. Dit is eerlijk gezegd het soort film waarvan we de boodschap en vorm in een commercieel circuit zouden bestempelen als redelijk clichématig en doorzichtig, maar hier moeten opwaarderen omwille van een zeker cultureel exotisme. Dat opzijschuivend, is dit een prent met de nodige verdiensten, maar het heeft ook weinig zin hier meer van te maken dan wat het uiteindelijk is: een sympathieke ‘feel-good’ film die toevallig uit een land afkomstig is van waaruit ons weinig films bereiken.
