Barry Jenkins was met zijn Moonlight de aanleiding voor een van de meest bijzondere apotheosen ooit bij de uitreiking van de Oscar voor beste film: pas nadat per vergissing La La Land tot winnaar werd uitgeroepen, werd de Academy Award alsnog toegekend aan zijn film. Twee jaar later bevestigt Jenkins met If Beale Street Could Talk : een prent die de raciale problematieken die de Amerikaanse samenleving al decennia lang tekenen, weet te koppelen aan een krachtige klassieke beeldtaal.
Gebaseerd op de roman van James Baldwin, schetst de film het portret van twee jonge Afro-Amerikaanse geliefden in het New York van de vroege jaren negentienzeventig, wier prille liefdesgeluk door een valse aanklacht wegens verkrachting zwaar op de proef wordt gesteld. Baldwin opende zijn boek in 1974 met een verwijzing naar ‘Beale Street’ in New Orleans, de stad waar de jazz groot werd en die ook nu nog een mekka vormt voor muziekliefhebbers. Wie de Verenigde Staten doorkruist via de zogenaamde ‘music route’ (vanuit de ‘midwest’ naar het diepe zuiden) komt langs iconische straten in drie belangrijke muzieksteden – Nashville, Memphis en New Orleans – die elk verbonden zijn met één van de Amerikaanse genres bij uitstek: country, blues en jazz. ‘Beale Street in New Orleans is daarbij de geboorteplaats van elke zwarte Amerikaan’ stelde de auteur en mocht de straat inderdaad kunnen praten zou ze verhalen vertellen zoals dat van Tish en Fonny (uitstekend vertolkt door de jonge acteurs Kiky Lane en Stephan James). Dat uitgerekend deze met de jazz verbonden locatie het centrale symbool van het verhaal vormt, verwerkt Jenkins ook in zijn uitstekende gebruik van muziek, met onder andere bijzonder raak gekozen fragmenten uit songs van Aretha Franklin en Donna Hathaway.
Vrienden en quasi familie sinds kindertijd, worden Tish en Fonny rond hun twintigste verliefd, een romance die Jenkins op het doek borstelt in een smachtende, bijna verstikkende lyriek die doet denken aan de melancholische cinema van Wong Kar-Wai. De roes wordt echter doorsneden met de realiteit van de toekomst, wanneer Tish zwanger is en Fonny achter tralies zit omwille van een hoogst twijfelachtige beschuldiging. De film opent met het moment waarop het meisje zowel aan haar opgesloten geliefde als de respectievelijke families, vertelt dat ze zwanger is. In die scène wordt al meteen duidelijk dat Jenkins een duidelijke visuele strategie heeft voor zijn film: alles wordt gefilmd in ‘medium close-up’ , waardoor acteurs dicht bij de camera staan en er heel weinig ruimte overblijft rondom de personages. Dat levert claustrofobische beelden op, die karakters opsluiten en in hun bewegingsvrijheid beperken. Dat effect wordt nog versterkt door de door oker en rood gedomineerde fotografie van James Laxton, die een echo vormt van de typische kleuren van de New Yorkse ‘brownstones’ – de goedkope behuizing in de armere buurten van de stad. Dat levert niet alleen een knappe sfeerschepping op die in de meest romantische momenten een warme gloed over de film drapeert, maar door de banden met de sociale realiteit van de stedelijke jungle, vormt die aanpak ook een indirecte verwijzing naar de stelling dat New York een stad is waarin ‘your zip code decides your future’.
Dat die toekomst gehypothekeerd wordt door tientallen elementen, wordt op subtiele en minder subtiele wijze duidelijk gemaakt, maar Jenkins slaagt er in om nooit met het vermanende vingertje te zwaaien en kiest resoluut voor de opbouw van zijn drama. De botsing tussen de romantisch-idealistische dromen van het koppel en de harde realiteit van een samenleving die getekend is door angst, vooroordelen en onversneden racisme, wordt er des te krachtiger door geëvoceerd.
Veel meer dan de wat over het paard getilde Ryan Coogler (de man achter Black Panther en de beide Creed films), is Barry Jenkins dan ook samen met Jordan Peele (Get Out) de echte heraut van een nieuwe generatie Afro-Amerikaanse filmmakers, die hun ideeën niet zozeer vertalen in doorzichtige pamfletten, maar gebruiken om er krachtige en uitdagende films rond te bouwen.
