Mercury Rev :: ”Muziek maken doe je niet op de barbecue”

Acht jaar wegblijven is lang, maar Mercury Rev haalt er even de schouders over op. Wie terugkeert met een prachtplaat als The Light In You moet zich dan ook nergens voor schamen. En mag een beetje vaag antwoorden. Want nog steeds zweven zanger Jonathan Donahue en gitarist Grasshopper ergens halfweg hemel en aarde. “”

“Wat denk jij dat er gebeurd is?” kaatst Donahue de vraag meteen terug waarom het zo’n eeuwigheid moest duren vooraleer Mercury Rev nog eens een plaat uitbracht. Tja, die vraag kun je natuurlijk verwachten als zelfs de biografie bij de plaat het woord “rampen” gebruikt om samen te vatten wat in tussentijd is gebeurd. De zanger zucht. “Ik weet het. Waarom kozen ze toch dat woord? Het waren gewoon… wervelingen: Life happened met alle leven, dood, geboorte tegelijk en om beurt.”

“We zijn ook lang bezig geweest met heruitgave van Deserter’s Songs, de tour daarvoor daarna,… en toen zijn we de studio ingetrokken om deze te schrijven. Kijk: we leven in de bergen: de tijd verloopt daar anders dan in het heetst van de muziekbusiness. Wat daar als een eeuwigheid voelt, is voor ons een oogwenk. En ja, er is veel gebeurd op persoonlijk vlak. Hij (wijst naar Grasshopper) heeft een zoon gekregen, en dat verandert een man, zo is me verteld. En er waren tijden van eenzaamheid, verdriet, zoals dat bij iedereen gaat. Stukken daarvan hebben nu hun weg gevonden naar onze teksten en onze muziek; dat staat buiten kijf.”

“Natuurlijk jeukte het al eens om nieuw materiaal te laten horen, maar je wil vooral met sterke songs naar buiten komen, niet met iets halfbakkens; dat is het ergste dat je kunt doen. En de songs waren er gewoon nog niet… Pas vorig jaar begonnen ze een beetje te gloeien, op een manier dat we wisten waar we er mee heen moesten. Ons schrijfproces is soms traag, vrees ik. We zijn niet zo’n band die een nummer twintigduizend keer repeteert, en dan opneemt. Als we met de opnames beginnen weten we doorgaans niet welke richting ze zullen uitgaan. Ze ontwikkelen zich op hun eigen tempo. Meestal blijven ze zelfs veranderen tot het moment dat we de plaat masteren. Soms wilde ik dat we een groep waren die iets in twintig minuten gedaan krijgt, maar zo zijn we niet. Dat werkt niet voor ons. Ik hou van de studio. Je gaat mij niet horen klagen dat ik alleen maar op het podium wil staan. Wij amuseren ons rot tijdens opnames.”

De bedaarde Grasshopper naast hem doet voor het eerst zijn mond open. “Voor ons is de studio een instrument op zich, en dat moet je gebruiken. De omgeving bepaalt dus ook waar de muziek heen gaat. Experimenteren met de ruimtes, en het materiaal dat er is, maakt deel uit van het proces.” En Donahue gaat door met zijn culinaire metafoor: “Je kunt duizend keer de oven opentrekken en er een vork in steken, als het niet gaar is, is het niet gaar. Als het zeven jaar moet duren, dan zeven jaar. Twintig? So be it! Als het maar eerlijk is, dan is het ok voor me. En natuurlijk hebben wij ook onze fouten gemaakt. In onze begindagen zijn er misschien enkele van die momenten geweest dat we achteraf gezien wat minder garnituur hadden mogen serveren. Of wat meer. Je bent jong, en ongeduldig. En zo leer je ook maar; door al eens iets op tafel te zetten dat van binnen nog koud is. Weet je: voor mij is muziek maken geen barbecue waar je maar iets op het vuur gooit. Het is een delicater proces.”

Opnieuw verliefd op Deserter’s Songs

Misschien wel de grootste verrassing: na het donkere, op krautrockritmes drijvende Snowflake Midnight grijpt Mercury Rev op The Light In You terug naar het elegische, orkestrale geluid van doorbraakplaat Deserter’s Songs uit 1998. En dat heeft alles te maken met die heruitgave, en vooral de concerten waarop de band dat album integraal speelde, zo vertelt Donahue. “Om eerlijk te zijn hadden we die tour gepland om afscheid te nemen van die plaat. Als een manier om te tonen dat we nog altijd van die songs houden, maar ook nog steeds een vitale band zijn, die vooruit wil. Dat de bijwerking zou zijn dat we er opnieuw verliefd op zouden worden hadden we echter niet voorzien. Het werd een nieuwe kennismaking in plaats van een envoi.”

Grasshopper: “Toen we nadien aan nieuwe songs begonnen hing de geest van die tour nog in ons hoofd. Het was niet bewust; eerder de tijdsgeest in de lucht. Het was er, en het manifesteerde zichzelf in wat we maakten. In de perstekst bij de plaat zeg ik ook dat die plaat nog wat losse eindjes had. Wat ik bedoelde is dat ik me realiseerde dat er nog een gans palet aan klanken is die je kunt gebruiken door die instrumenten van toen los te laten, maar wel op dezelfde manier te werken. Door een stapje verder te gaan. Zoals we met Snowflake Midnight dan weer een pas vooruit hadden gezet door elektronica op een andere manier te gaan gebruiken. Je hebt altijd zoveel opties.” Donahue, met alweer een metafoor: “Zie het als opnieuw graag brieven gaan schrijven met potlood en papier, in plaats van een email te sturen aan je lief. De inhoud is anders, maar het is het medium dat de mood bepaalt als ze het in haar brievenbus krijgt. Het heeft een vertrouwdheid en directheid dat ons opwond voor deze plaat.”

Een avondje stappen zonder Dave

Een primeur. Voor het eerst was vaste producer, en ooit stichtend bandlid, Dave Fridmann, niet bij de opnames aanwezig. Een geval van agendaconflicten. “Hij had het te druk om naar de Catskill Mountains af te zakken, wij raakten niet bij hem, en daar zaten we”, vat de frontman het samen. “Grasshopper en ik zijn het dan maar samen blijven doen. Uiteindelijk hebben we elke plaat van Mercury Rev mee geproducet, samen met Dave. We weten dus best wel hoe dat moet: alle beslissingen zijn altijd al samen genomen. Zo zijn we ook begonnen, midden jaren tachtig: alle drie in de studio, en we noemden onszelf producers, omdat dat was wat we deden. Maar eigenlijk waren we gewoon een stelletje jongens die het samen uitzochten: ‘ok, draai dat eens helemaal open? Ha, klinkt geweldig!’ Eigenlijk is er op dat vlak niets veranderd.”

Heeft het een verschil gemaakt voor de klank van de plaat? “Dat moeten de luisteraars maar uitmaken. Voor ons heeft het niets betekend voor pakweg het geluid van de hi-hat, of de orkestraties. Vergelijk het met een groep kameraden, waarvan één niet mee mag gaan drinken en je dus met een man minder bent: de avond zal daarom niet slechter zijn, of hij nu komt of niet, je drinkt een glas, en nog een, en er gebeuren dingen. De chemie is anders, het gesprek verandert, maar daarom is dat niet minder eerlijk. En ik weet ook niet hoe het zou geklonken hebben mét Dave. Je werkt met wat je voor handen hebt, en je zegt niet ‘Dave zou dit of dat niet gedaan hebben daar.’ Zo’n ruzies hebben we ook met ons drieën niet; we drijven eerder op enthousiasme: ‘doe maar, waah, geweldig!’ Ach, het maakt niet uit: de luisteraar beslist uiteindelijk of hij het goed vindt of niet, en daarvoor leest hij echt de liner notes niet. Mij maakt het ook niet uit of het George Martin is of George Burns: het zijn de emoties op de plaat die het hem doen.”

Toch zocht de groep een beet externe hulp. Vorig jaar dook het duo op in Europa, waar ze bij Ken Stringfellow (The Posies) in de studio kropen. Zijn rol? Grasshopper droog: “Aanmoedigen, zorgen voor goeie vibes, advies, goeie wijn, …” “En vooral heel veel harmonieën. Veel van de samenzang op de plaat heeft hij mee geschreven”, vult Donahue aan; “dat is zijn sterkte. En we waren ook heel erg onzeker over sommige nummers die we hadden gemaakt, en zijn oordeel was van groot belang om daarin beslissingen te nemen. Dat gaf ons een shot in the arm, een dik jaar geleden. “

De groep maakte meteen een tussenstop in Gent voor een bijzonder akoestisch concert, waarbij Donahue honderduit vertelde over de verhalen achter songs als “Tonite It Shows” of “Hudson Line”. Een kwestie van geld, blijkt nochtans. “We wilden wat orkestraties kunnen betalen, en de inkomsten van dat eenmalig concert konden we wel gebruiken”, geeft de zanger toe. “Desondanks werd het één van mijn favoriete Mercury Revoptredens ooit. Gewoon kunnen spelen en uitleg bij de songs geven, de connectie met het publiek dat dat teweeg bracht was ongelofelijk. En opnieuw had ik niet voorzien dat zo spelen me ook weer terug zou brengen bij de emoties van Deserter’s Songs, sommige aspecten van onze oude songs… Veel op deze plaat heeft te maken met onverwachtse verliefdheid. Wie wil nu verliefd worden op het verleden? Maar there you go.”

Diepe kwetsbaarheid

Het resultaat is een tedere, warme plaat, waarop Donahue zeldzaam openhartig zingt. “Ach”, glimlacht die, “dat gaat in fases, naarmate ik zelf als mens verander. Soms stel je je kwetsbaar op, en soms ben je meer op je hoede na een paar stompen in de maag. Deze is inderdaad erg open, zoals Deserter’s Songs. Afwachten wat volgt. Voor het zelfde geld krijg ik weer kletsen van het leven, en trek ik weer muren op. Maar het klopt dat The Light In You een plaat is die draait rond relaties. Misschien daarom dat het een duurde voor de songs in hun plooi vielen: het vraagt verdomd veel energie om al de emoties die bij liefde komt kijken te vertalen in goeie teksten. Maar plots kwam alles wat zich had opgebouwd doorheen de jaren er dan toch uitgegutst.”

Wat zich daarom niet vertaalde in een stortvloed van woorden. In “Amelie” herhaalt Donahue niet veel meer dan de mantra “Amelie unlock the door”. Wie ze is? “Ze is… meervoudig”, klinkt het. “Ze is iedereen die zich zwak voelt, met de rug tegen de muur. Het hoeft niet eens een vrouw te zijn, maar net zo goed een man of een kind. ‘t is een erg simpele tekst, om een diepe kwetsbaarheid te weerspiegelen. Hoe dat voelt. En je kunt je bij die vraag “unlock the door” de vraag stellen of ze die ander heeft buitengesloten of zichzelf opgesloten. Misschien is het wat van beide, maar dat antwoord ga ik je niet voorspellen. ‘t Is een moeilijk nummer om over te praten, laat ik het daar op houden.”

De tegenhanger van dat nummer moet wel de euforische afsluiter “Rainy Day Record” zijn. Alsof we van de duisternis opnieuw in het licht belanden. Moest het zo zijn? Absoluut. “Je leert leven met de melancholie en eenzaamheid in je leven, en ergens in je gaat het lichtje in jezelf aan. Je begint een zekere schoonheid te zien, en de elementen in het leven die licht en liefdevol zijn – wat je voorheen niet zag — te omarmen. En dat vertaalde zich in een nummer over opnieuw verliefd worden op muziek. Voor mij is naar muziek luisteren op vinyl erg meditatief; als een ritueel dat een beetje verdwenen is in iedereens leven; dat veertig minuten lang verdwijnen uit de wereld, met de koptelefoon op.”

“Rustig aan, geniet van het leven. Beluister de plaat, slorp ze op, en laat ze bezinken”, vat Grasshopper het samen, en Donhau begint zachtjes “The 59th Street Bridge Song (Feelin’ Groovy)” van Simon & Garfunkel te zingen: “Slow down / You move too fast / You’ve got to make the morning last”. En samen maken ze het af: “You can have the cobblestones / Looking around, feeling groovy…”

Vriendschap voor alles

Nog één song die wat uitleg behoeft is “Sunflower”, dat met zijn kakofonische aanpak een beetje doet denken aan het chaotische vroege werk. “Toeval”, zegt Donahue. “het gebeurde gewoon. We speelden, keken naar elkaar, en konden niet stoppen met dat riffje; een brede glimlach om de mond. Eigenlijk is het een erg atypisch Mercury Revnummer. Wij waren er even hard door verrast als jij.” Maar Grasshopper ziet wat we bedoelen. “Nu je ‘t zegt: het heeft inderdaad wel iets van die eerste twee platen, maar dan in een nieuw licht toch.”

Waarmee hij waarschijnlijk bedoelt: “in tegenstelling tot toen hangt de groep niet meer als los zand aan elkaar.” Van de oorspronkelijke line-up zijn hij en Donahue immers de enige overblijvenden. Hoe is de vriendschapsband tussen hen ondanks alle drugsgerelateerde conflicten van destijds toch intact gebleven? “Stel je open, wees niet rigide, maar flexibel. En hang niet de klootzak uit”, vat de gitarist samen. “Door de vriendschap zelf”, zegt Donahue, “en door daar aan te werken. We doen echt wel moeite voor onze songs, dus je kunt je voorstellen hoe veel investering het vraagt om de kameraadschap hoog te houden. We houden van wat we doen, en dat drijft ons voort. En dus moeten we voorzichtig omspringen met de vriendschap; als een juweel dat je niet mag laten vallen. Want dat is al gebeurd, en het was moeilijk genoeg om de boel opnieuw aan elkaar te lijmen, dus we moeten ons best doen.”

Mercury Rev speelt op 8 november in de Botanique in Brussel.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vijf + zeventien =