Paranormal Activity




Regie en scenario : Oren Peli

Eind jaren negentig creëerden regisseurs Daniel Myrick en
Eduardo Sánchez één van de meest onverwachte filmhits ooit met ‘The
Blair Witch Project’, een ultra-lowbudget horrorfilm die prenteerde
te zijn samengesteld uit het teruggevonden videomateriaal van drie
jonge vrienden die verdwenen waren in een onheilspellend bos. De
“wat ruist er door het struikgewas”-verhaallijn, gecombineerd met
de faux-documentaire vorm van de film, zorgde voor heel
wat klamme handjes in cinema’s overal ter wereld, en de meer
goedgelovige zielen waren er een tijdlang zelfs mee weg dat het
inderdaad allemaal echt was. Met een afstand van tien jaar bekeken
blijkt de fel door het internet aangespoorde hype rond ‘Blair
Witch’ nogal overtrokken (zó goed was hij nu ook weer niet), maar
het commerciële succes was zo groot dat het vreemd mag heten dat
niet meer filmmakers op de kar van de mockumentary
horrorfilm
zijn gesprongen. De Spaanse film ‘Rec’, die enkele
jaren geleden uitkwam, was één van de weinige.

Tot nu – ‘Paranormal Activity’ is een duidelijk op ‘Blair
Witch’-leest geschoeide griezelfilm, die door regisseur Oren Peli
op een week tijd voor ocharme 15.000 dollar gedraaid werd in zijn
eigen huis. Some guys have all the luck: Peli’s stukje
huisvlijt werd opgemerkt door Steven Spielberg, die een nieuw einde
suggereerde, en kreeg een distributiedeal bij Paramount. Een slimme
virale campagne (inclusief een fantastische trailer, die zeer
weinig van de film liet zien, maar vooral de angstige reacties van
een testpubliek toonde) deed de rest. Op een week tijd verdiende
‘Paranormal Activity’ meer dan 9 miljoen in de VS – en dat op een
investering van 15.000 dollar, reken maar uit.

Het verhaal draait rond Katie (Katie Featherston) en Micah
(Micah Sloat), een jong koppel dat in een ruim huis in San Diego
woont. De laatste tijd merken de twee dat hun nachtrust steeds
vaker verstoord wordt door vreemde fenomenen: het geluid van
voetstappen, deuren die op uit zichzelf bewegen en zelfs een
onverklaarbare stem die Katie’s naam fluistert. Micah besluit om
met een videocamera de bizarre gebeurtenissen vast te leggen.
Overdag loopt hij zowat constant met het ding rond, en ‘s avonds
zet hij het op een statief om vast te leggen wat er gebeurt terwijl
ze slapen. En ja hoor, het is van dattum: krakende geluidjes,
lichten die aan en uit gaan, een wind die van nergens komt,
bonkende deuren en ga zo maar door. Zoals Vincent Price zou zeggen:
there are things that go bump in the night.

Dat hele verhaal wordt dus gepresenteerd als een montage van al
die beelden die Katie en Micah zelf gemaakt hebben – Peli opent en
beëindigt zijn film zelfs zonder credits (we krijgen enkel
de titel en de copyrightinformatie aan het einde), om de illusie in
leven te houden dat het hier gevonden beelden betreft. De camera-
en montagestijl doet niet veel om ons uit die droom te helpen: we
krijgen, zoals verwacht kon worden, een onnauwkeurige beeldvoering,
waarin hoofden soms buiten het shot vallen, tegenlicht ervoor zorgt
dat de personages plots silhouetten worden en de nachtscènes
zodanig korrelig zijn dat we ons als kijkers samen met de
personages vaak afvragen: “heb ik nu iets vreemds gezien of niet?”
Gelukkig heeft Peli wel geleerd van de fouten in ‘The Blair Witch
Project’, en vermijdt hij overbodig gezwier en gebibber met de
camera – visueel is de film uiteraard ruw en “vuil gefilmd”, dat
past ook in het concept, maar we blijven wel netjes georiënteerd,
zodat we altijd begrijpen wat er aan de hand is. De montage
verraadt sporadisch wel de aanwezigheid van een tweede camera, en
het is ook niet altijd even geloofwaardig dat de personages hun
camera er überhaupt bij zouden nemen onder de gegeven
omstandigheden, maar ik veronderstel dat je je daar dan maar moet
overzetten.

De documentaire-aanpak van ‘Paranormal Activity’ maakt het de
regisseur niet alleen technisch makkelijker, maar geeft Peli ook
een excuus om zijn personages en plot nauwelijks uit te diepen. In
een traditionele filmstructuur zouden de makers zich wellicht
verplicht zien om meer context en achtergrondinformatie te geven –
hoe hebben Katie en Micah elkaar leren kennen, wat doen ze als ze
het huis verlaten, wat is nu eigenlijk dat schepsel dat hen lastig
valt, waar komt het vandaan en waarom? – maar de gimmick
van de videobeelden zorgt ervoor dat Peli al die antwoorden
achterwege kan laten. Zijn hele film speelt zich af in de
tegenwoordige tijd, alles is hier-en-nu. En in het hier-en-nu zijn
er maar weinig verklaringen te vinden, buiten de simpele
vaststelling dat er iets bovennatuurlijks achter Katie aanzit.

Tijdens het eerste half uur krijgen we een langzame set-up, die
soms de indruk geeft dat de regisseur tijd aan het rekken is – is
het echt relevant om te zien hoe Micah een spin buitenzet? Maar
I’ll be damned als de ultra-low tech huivertactieken van
Peli na een tijdje toch niet beginnen te werken. Het is vooral de
onbeweeglijke camera in de slaapkamer die het ‘m doet: je weet dat
er iéts gaat komen en je weet dat het beeld niet gaat bewegen, dus
bijna onbewust begin je steeds geconcentreerder naar het scherm te
turen. Gaat er iets gebeuren met de deur? Of op het bed? Peli laat
zijn publiek wachten, hij geeft ze tijd om zich af te vragen wat
het gaat worden en waar ergens in dat statische kader. En als er
dàn ineens een licht aan gaat, een deur begint te bewegen of er
voetstappen weerklinken, dan mag je zeker zijn dat de haartjes in
je nek rechtop gaan staan.

Afhankelijk van hoe gevoelig je bent aan dit soort suggestieve
“oh nee, ik heb iets gehoord!”-horror, zul je ‘Paranormal Activity’
dan ook meer of minder weten te waarderen. Sommige mensen hebben
al wat sneller de neiging om van de schrik uit hun bioscoopstoeltje
op te springen dan anderen, dus ken jezelf. In ieder geval, Peli
weet z’n kijkers op een efficiënte, knap berekende manier te
manipuleren.

In dat opzicht valt er dus weinig aan de film op te merken:
‘Paranormal Activity’ belooft een aantal degelijke scares,
en dat is ook wat hij je oplevert. Maar dat is ook àl dat hij je
oplevert. Het verhaal is erg dunnetjes, de personages zijn
bordkartonnen figuren met een angstige blik en een visuele stijl is
er in het geheel niet. Dat is natuurlijk ook allemaal zo bedoeld,
het hoort allemaal bij het concept van de prent, maar het zorgt er
wel voor dat de film niet echt blijft plakken. Voor één keer is de
versleten metafoor van de roller coaster ride meer dan
toepassend: ‘Paranormal Activity’ is een leuke, soms diabolisch
beangstigende rit, maar eens het treintje tot stilstand is gekomen,
blijf je eigenlijk met niets achter. Vandaar ook dat ik betwijfel
of je de film een tweede keer zou kunnen bekijken – eens je de
schrikeffecten een keer hebt gehad, is er immers niets anders om je
interesse vast te houden, want al doet hij het nog zo goed,
schrikeffecten zijn alles wat Peli te bieden heeft. ‘Paranormal
Activity’ is fun voor zolang hij duurt en werd duidelijk
gemaakt door iemand die weet hoe hij een publiek bij de kraag moet
grijpen. Maar wat de hype je ook mag proberen wijs te maken: meer
dan een oppervlakkige thriller is dit echt niet, hoor.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

1 × 4 =