“Smerig etterende schrammen lijken voorgoed verdwenen te
zijn”: dat schreven we eerder dit jaar nog over Sonic Youth.
De deugd der nuance vereist wel te vermelden dat we het enkel over
studioplaten van SY hadden. Rather Ripped klonk
namelijk als een living met arthouse-trekjes waar symmetrie en
melodie als een conditio sine qua non werden beschouwd.
Pas na meerdere luisterbeurten drong het besef door dat de kunst
van die plaat zich verschool in de subtiele muiterij die op de
schijnbare orde werd gepleegd. De platen van The Velvet Underground
lagen niet netjes gestapeld en de Jackson Pollock hing lichtjes
scheef aan de muur. Op ‘The Destroyed Room’ trekken de New Yorkers
de krakende deur open die leidt naar een kamer van een geheel
andere orde, een kamer waar een ode gebracht wordt aan de
schoonheid van chaos. Snarengemartel trekt de ladenkasten open,
noise en dissonantie bewerken het meubilair met de efficiëntie van
de Beastie Boys in hun jonge dagen en vervagende, wazige
songstructuren rijten de garderobe aan stukken. Op deze verzamelaar
van b-kantjes en rariteiten eert Sonic Youth de wanorde en de
geheime verdieping tussen song en jam waar hun lift steeds minder
halt houdt. Mensen voor wie noise en improvisatie sonische
fremdkörpers zijn, logeren beter in de Holiday Inn van Zornik en
Scala, maar wie graag verdwaalt in muzikale experimenten zal blij
zijn dat hij of zij de roestige sleutel van ‘The Destroyed Room’ op
zak heeft.
Voor Sonic Youth is klank altijd even belangrijk geweest als
structuur, zoniet belangrijker. Op platen als deze gebruiken Moore,
Gordon en Ranaldo hun gitaren dan ook als pikhouwelen om geluiden
uit de mijnen van hun songs te halen die weinigen uit hun
zessnarige levensgezel weten te puren. In ‘Fire Engine Dream’
graven ze 10 minuten in de diepste schachten om een koortserige
droom van gepiep, gekraak en muterende gitaarfiguren op te wekken.
Het fraai getitelde ‘Fauxhemians’ lijkt houvast te bieden met
terugkerende gitaarmotieven, maar ook hier laten grillige klanken
zich liever in de gapende diepte vallen dan naar de uitgestoken
hand van het keurslijf te grijpen. Ironisch genoeg is ‘Razor Blade’
de outtake die het epitheton ‘popsong’ het dichtst benadert. Geen
scalpelscherpe gitaarherrie, maar een rafelig akoestisch
miniatuurtje kruist onze oren. De hese stem van Kim Gordon is een
genot om naar te luisteren, maar in ‘Blink’ voelt ze zich nog meer
op haar gemak. Ze fluistert gestadig verder en trekt zich niks aan
van de instrumenten die het steeds meer lijken te begeven. ‘My
body moves, it goes without me’, prevelt ze terwijl haar
vocalen uit de rook stappen en haar ziel achterblijft in de synth-
en gitaarwalmen.
Gitaren die de grens tussen compositie en improvisatie aftasten
staan centraal op ‘The Destroyed Room’, maar onder de no
wave-schets van ‘Kim’s Chords’ en het geïmproviseerde
gitaargepingel van ‘Beautiful Plateau’ schuilt ook een grappige
rariteit als ‘Campfire’. Hier gaat de band loos op de Groovebox
(een synth/sampler-machine) en het resultaat klinkt als aliens die
ons diets willen maken dat hun ufo in panne staat. De onbetwistbare
topper op deze plaat is echter de ultieme versie van ‘The Diamond
Sea’. Als afsluiter van ‘Washing Machine’ moest het nummer nog
worden ingekort, maar hier neemt dit gevecht tussen een lieve
popsong en gemene gitaarnoise 25 minuten de tijd om op je in te
werken. ‘The Diamond Sea’ voelt soms aan als bewerkt worden met een
schuurmachine om dan verpleegd te worden met melodieuze zang en
dito gitaarlijnen. Sonic Youth hoort bij de pioniers van dit soort
verslavende gitaarraspen en hun sound staat nog steeds als een
huis.
Wie Sonic Youth te netjes vond worden, kan met deze plaat een
wervelwind door de kamer laten razen om de vertrouwde chaos weer te
omarmen. ‘The Destroyed Room’ is dan ook vooral bestemd voor fans
van de band die muziek niet graag zien verkommeren in de dwangbuis
van beperkende songstructuren. Met ‘Rather Ripped’ en deze
schatkist van gitaarschetsen heeft Sonic Youth de twee uitersten
van hun fascinerende muzikale spectrum in hetzelfde jaar op plaat
gezet. Weinigen zullen het hen na doen!
