The Last Detail




‘The Last Detail’ is één van die kleine meesterwerkjes uit de jaren
zeventig (toen werden die schijnbaar aan de lopende band
afgeleverd), die tegenwoordig grotendeels in de vergetelheid zijn
gesukkeld. Wanneer er dan toch over gesproken wordt, is dat
gewoonlijk in termen van een jonge Jack Nicholson (pre-‘Cuckoo’s Nest’), of als een buddy
movie
avant la lettre. Terwijl niets verder van de waarheid zou
kunnen zijn: ‘The Last Detail’ is een indringende tragikomedie over
de onmogelijkheid van vriendschap in bepaalde situaties – onder de
grappen, de komische situaties en Nicholsons woedeuitbarstingen, is
regisseur Hal Ashby met iets veel ernstigers bezig.

De plot draait rond twee zeemannen, Billy “Badass” Buddusky
(Nicholson) en “Mule” Mulhall (Otis Young), die van hun oversten de
opdracht krijgen om een gevangene te escorteren van Norfolk,
Virginia naar de nor in Portsmouth, New Hampshire. Larry Meadows is
een achttienjarige jongen die betrapt werd toen hij veertig dollar
uit een collectebus wilde stelen en gelijk acht jaar in de cel aan
z’n broek gesmeerd kreeg – de collectebus was bestemd voor het
favoriete goede doel van de vrouw van de hoogste officier.

Badass en Mule (het klinkt als de naam van een komisch duo),
krijgen medelijden met de jongen, die nog niets heeft gezien en nog
niets heeft meegemaakt, maar nu voor een futiliteit acht jaar van
z’n leven moet afstaan. Aangezien ze meer dan genoeg tijd hebben
gekregen om Larry in New Hampshire af te leveren, besluiten ze een
omweg te maken langs New York, waar ze een paar dagen doorbrengen
zoals zeemannen dat horen te doen: met wein, weib und gesang. De
vraag is alleen wat er gebeurt eens hun tijd op is en de twee MP’s
Larry aan de gevangenis moeten afleveren. ‘The Last Detail’ is een
typische jaren zeventig-film, wat betreft z’n mentaliteit tegenover
het militaire systeem – in 1973 was de Vietnamoorlog nog steeds
niet afgelopen, Nixon was nog steeds president en bijgevolg
heersten er nog steeds overweldigend negatieve gevoelens tegenover
alles dat met het leger te maken had. Ook hier komen ze er niet
goed vanaf – de zeemannen van ‘The Last Detail’ zijn vloekende,
boerende en hoerende pummels die hun oversten achter hun rug
uitlachen, orders negeren en – in het geval van Badass – hun
uniform vooral zien als een goeie manier om vrouwen te versieren.
Het is niet dat we hen als personages noodzakelijk onsympathiek
vinden, maar modelsoldaten zijn dit bepaald niet. Het leger zelf is
dan weer een organisatie die zichzelf genoeglijk wentelt in z’n
eigen corruptie, door een onschuldige jongen die ocharme veertig
dollar wilde pikken, z’n hele jeugd af te nemen.

Het is door die context dat ‘The Last Detail’ vaak werd
geïnterpreteerd als een film over drie mannen die zich tegen dat
corrupte systeem keren door, ongeacht hun orders en Larry’s
vooruitzicht op zijn straf, zichzelf een drietal dagen lang te
amuseren. En inderdaad, het leeuwedeel van de prent lijkt inderdaad
die richting uit te gaan. Larry krijgt van zijn twee begeleiders op
een paar dagen een ingekorte versie van wat de volgende acht jaar
hem normaal gezien hadden kunnen bieden: zijn eerste biertje, zijn
eerste kater, een feestje bij een willekeurige vrouw die ze in een
café leren kennen, zijn eerste keer seks. Maar kijk dan naar dat
einde (en lees niet verder indien u niet wil weten hoe het
afloopt): als afscheid besluiten de drie mannen om in Central Park
een paar hotdogs te roosteren – een picnick in het putje van de
winter, waarom niet? Wanneer Badass en Mule hun rug draaien, zet
Larry het echter op een lopen – Badass gaat achter hem, gooit Larry
tegen de grond en begint hem te slaan. Uiteindelijk wordt Larry
netjes afgeleverd in de gevangenis, maar dan wel met een hoofdwonde
waar een paar serieuze vragen over worden gesteld. Wat Hal Ashby en
scriptschrijver Robert Towne hiermee suggereren, is dat er wel
degelijk loyaliteit bestaat onder de zeemannen, maar dat die
uiteindelijk toch op de tweede plaatskomt, na het eigenbelang.
Badass en Mule verraden niet dat Larry probeerde te ontsnappen, zo
solidair zijn ze nog wel, maar ze denken er niet aan om het
legersysteem definitief te verraden. Hoezeer ze ook de buddy hebben
uitgehangen tijdens de voorbije dagen, als puntje bij paaltje komt
is die vriendschap niets meer dan schijn, het mannelijk machismo
van “niemand zal mij komen vertellen wat ik moet doen en laten” is
een illusie.

Die thema’s worden evenwel verpakt in een film die met momenten
bijzonder grappig is (signalen leren met ongeveer een vat bier in
je lijf, dàt is lachen!) en waarin Nicholson het hoogtepunt van
zijn eerste golf sucessen beleefde. Dit was periode van ‘Easy
Rider’, ‘Five Easy Pieces’, ‘Carnal Knowledge’ en ‘The King of
Marvin Gardens’, allemaal van die centrale punten in de
filmgeschiedenis van de jaren zeventig, sowieso de meest boeiende
periode in de Amerikaanse cinema. ‘The Last Detail’ is tegenwoordig
iets minder bekend, maar Nicholson is alweer één grote brok energie
als Badass, een grote smoel die uiteindelijk niet écht durft te
rebelleren. Randy Quaid, tegenwoordig een b-acteur die in steeds
dommere komedies opduikt, toont hier op jonge leeftijd toch een
verbazingwekkende diepgang als Larry – een scène waarin hij zijn
kleptomanie bekent aan zijn twee begeleiders, is bijzonder
krachtig.

‘The Last Detail’ is eerder een voetnoot in de rijke
filmgeschiedenis van de seventies, maar is en blijft een geestig,
thematisch rijk en uitstekend geacteerde prent, die dringend aan
een herontdekking toe is.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

12 − elf =