Wild At Heart




Hij is Elvis, zij is Marilyn Monroe, en samen zijn ze op de
vlucht voor de boze heks van het Oosten, over de yellow brick road,
in de hoop uiteindelijk geholpen te zullen worden door de goede
fee. Verdomd als dat geen David Lynchfilm is.

‘Wild At Heart’, Gouden Palmwinnaar van 1990, verscheen op een
hoogtepunt van populariteit voor Lynch, met het onvoorziene succes
van ‘Twin Peaks’. De film bracht dan
ook meer op dan eender welke Lynchfilm tot dan toe, maar werd op
gemengde reacties onthaald. Wie verwacht had meer van hetzelfde te
zien na de avonturen van agent Dale Cooper, was er immers aan voor
de moeite. ‘Wild At Heart’ was even surrealistisch en eigenzinnig,
maar toonde Lynch van zijn meest rauwe, seksuele en gewelddadige
kant.

Nicolas Cage speelt Sailor, een man die schijnbaar van z’n imago
z’n beroep heeft gemaakt, Elvisliedjes zingt en een slangenlederen
jasje draagt als uitdrukking van z’n individualiteit en geloof in
persoonlijke vrijheden. Zijn vriendin is Lula (Laura Dern), een
blondine die teveel make-up draagt en niet bijster intelligent is.
Na afgewezen te worden tijdens een treffen in een openbare wc,
stuurt de moeder van Lula (über-bitch Diane Ladd, in het echte
leven de moeder van Laura Dern), een moordenaar op Sailor af, maar
dat loopt verkeerd af en Sailor vliegt bijna twee jaar de nor in
wegens doodslag. Wanneer hij vrijkomt, trekt hij er samen met Lula
op uit, op weg naar Californië, het beloofde land. Lula’s moeder,
ondertussen, stuurt een hele horde moordenaars achter hen aan,
waarvan de meesten ooit nog wel eens haar bed hebben gedeeld.

Het is altijd interessant om te zien welk genre mensen op deze
film plakken. En ze proberen er altijd een genre op te plakken, dat
is onvermijdelijk. Noemen ze het een thriller, een actiefilm, een
road movie of zelfs een zwarte komedie? ‘Wild At Heart’ is al die
dingen en meer, maar wie er echt één woord voor wil gebruiken, kan
waarschijnlijk niet beter vinden dan: “Americana”. Lynch neemt een
aantal iconen van de Amerikaanse, westerse cultuur – Elvis, Monroe,
‘The Wizard Of Oz’, het gegeven van
de jonge, knappe killers op de vlucht – en daar laat hij dan zijn
heel eigen visie op los. Het resultaat is een eindeloos
fascinerende film, maar wel één die niet de grootsheid behaalt van
zijn beste werk.

Net zoals Lynch in ‘Blue Velvet’
en ‘Twin Peaks’ de smerige geheimen
onder small-town America blootlegde, probeert hij hier een
demystificatie van de grotere Amerikaanse symbolen en oerbeelden te
maken. We beginnen met twee jonge, aantrekkelijke mensen, die
elkaar op een regelmatige basis te pletter neuken en op de vlucht
zijn voor de wet en de boze moeder van het meisje. Dat soort van
verhalen hebben we eerder gezien, ze maken deel uit van het
Amerikaanse landschap, zoals we dat vereeuwigd hebben zien worden
in klassieke films als ‘Badlands’ of zelfs ‘Bonnie & Clyde’.
Dat de beide hoofdfiguren terugverwijzen naar de twee ultieme goden
van de popcultuur, Elvis en Marilyn Monroe, versterkt die visie
nogmaals. Maar vervolgens spendeert Lynch in essentie twee uur aan
het uit elkaar halen van die mythe.

Om te beginnen worden de helden al snel van hun sokkel gehaald
en getoond voor de beschadigde, mogelijk zelfs gevaarlijke mensen
die ze zijn: Lula vertelt hoe ze op haar dertiende werd verkracht
door een oom, waarna ze een abortus moest ondergaan. Wanneer ze,
laat in de film, opnieuw zwanger blijkt te zijn, panikeert ze. En
ook Sailor blijkt meer op z’n kerfstok te hebben dan we in het
begin vermoeden. Hun reis naar Californië wordt plots ontdaan van
de zuivere romantiek die ze aanvankelijk had – plots zijn ze op de
vlucht voor een verleden dat er niet bijster aantrekkelijk
uitziet.

En bij elke kilometer die ze afleggen, worden ze bekeken en
gevolgd door de boze heks. Af en toe krijgen we Lula en Sailor
zelfs letterlijk te zien in een glazen bol, waar een magere hand
overheen strijkt met lange, zwarte vingernagels. Wie is de heks?
Ach, de heks kan alles en iedereen zijn – Lula’s moeder misschien,
hoewel ik betwijfel of dit soort segmenten letterlijk op te vatten
zijn. De wereld, het kwade erin, wie zal het zeggen? In één woord
zou je het corruptie kunnen noemen. In ieder geval, het is geen
welwillende kracht, en ze is niet van plan om onze helden zomaar te
laten gaan. En naarmate hun reis vordert, zien we inderdaad hoe ze
steeds meer tegenslagen te verwerken krijgen. De mensen die ze
ontmoeten worden allengs vreemder, de sfeer van de film
surrealistischer. Zo krijgen we Willem Dafoe als Bobby Peru (like
the country), die Lula bedreigt en wel eens de ondergang van Sailor
zou kunnen betekenen. Dafoe amuseert zich zichtbaar te pletter in
de rol, en schmiert dat het geen aard meer heeft – maar dat màg,
zijn personage is dan ook absoluut niet van deze wereld. Hij is een
inwoner van Lynchland, en normaal gedrag valt daar niet te
definiëren.

Andere vreemde figuren duiken op, zoals Isabella Rosselini in
een cameo als oude vriendin van Sailor die misschien wel en
misschien ook niet beste met hen voorheeft, Sherilyn Fenn als
slachtoffer van een auto-ongeluk die sterft in Sailors armen, en
Jack Nance als een vreemde oude man met een onzichtbare hond die er
misschien uitziet als Toto uit ‘The
Wizard Of Oz’
. Waar ‘Wild At Heart’ aan het begin nog een film
met een reguliere verhaallijn lijkt, worden de gebeurtenissen in de
tweede helft voortdurend surrealistischer – Willem Dafoe wordt
geïntroduceerd door drie moddervette, halfnaakte dames uit zijn
kamer te volgen. Dàt is iets dat je niet elke dag ziet in een film.
En dan hebben we het nog niet eens gehad over de manier waarop
Diane Ladd zich hoe langer hoe waanzinniger begint te gedragen – ze
smeert lipstick over haar gezicht, schreeuwt en huilt.

Lula en Sailor bewegen zich dus steeds meer door een
nachtmerrie-achtig landschap, met steeds boze krachten rondom, die
dreigen hen te vernietigen. Maar misschien dat hun liefde toch
voldoende is om uiteindelijk de bovenhand te halen.

Lynch filmt dit alles met zijn gebruikelijke visuele flair –
niemand hoeft hem te vertellen hoe je een breed beeld moet
opvullen. De gebruikelijke motiefjes zijn er weer: vuur,
nachtelijke snelwegen, gefilmd in het licht van de koplampen van
een wagen, kinky seks, bewust theatrale ensceneringen, vreemde
geluidseffecten. Elke seconde van ‘Wild At Heart’ draagt duidelijk
het signatuur van de regisseur, en gekoppeld aan de complexe,
fascinerende inhoud ervan, zou dit in feite niet minder dan een
meesterwerk moeten zijn. En toch is er iets in mij dat altijd
weerstand is blijven bieden tegen deze film. Misschien heeft het
ermee te maken dat ‘Wild At Heart’ enigszins tussen twee stoelen
valt – hij valt niet “normaal” te noemen in de zin van ‘The Elephant Man’ of ‘The Straight Story’, maar schiet toch ook
weer net te kort in z’n weirdness om het niveau van ‘Lost Highway’ of ‘Mulholland Drive’ te halen. Dat is jammer,
maar het neemt niet weg dat elke fan dit gezien moet hebben –
liefst mét slangenlederen jasje aan.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

6 − vier =