‘Negentigplusser ontsnapt uit verzorgingstehuis om zijn gevallen kameraden te eren tijdens de D-day herdenkingsvieringen in Frankrijk’. Het zou perfect een kop kunnen zijn in de ‘Beroemd en Bizar’-rubriek van de Standaard, ware het niet dat regisseur Oliver Parker dit gegeven zowel ombuigt tot een ultiem eresaluut aan alle veteranen in de wereld als aan zijn twee hoofdacteurs, Michael Caine en Glenda Jackson, die in deze film de pannen van het dak spelen. Voor beiden is dit ook letterlijk hun ‘final curtain call’. Jackson stierf negen maanden na de opnames in juni 2023 en Caine verklaarde in oktober 2023 in de pers dat het ook voor hem ‘welletjes was geweest’.
Brighton, juni 2014. Omdat hij niet meekan met een georganiseerde reis naar de D-day-herdenkingsvieringen in Normandië, beslist Bernard ‘Bernie’ Jordan om er op eigen houtje te raken. Zich van geen kwaad bewust dat zijn ontsnapping in het thuisland nationaal nieuws is, komt J
ordan in Frankrijk in het reine met zijn eigen, kleine aandeel tijdens de D-day-landingen. Hij leert er ook dat gedeelde pijn makkelijker om dragen is. We moeten toegeven dat het voor ons een shock was om een bijzonder frêle Michael Caine met een rollator te zien in deze film. Waar is de verleidelijke Alfie of de coole butler Alfred gebleven? Het doet ons beseffen dat de tand des tijds niemand spaart, zelf filmiconen als Michael Caine niet. Tegelijkertijd is de werkelijke toestand van de acteur een zegen voor zijn personage. Het komt immers zelden voor dat een acteur ook echt de leeftijd en de ongemakken heeft van zijn personage in een film. Vaak is er ‘suspension of disbelief’ of tonnen al dan niet geslaagde make-up nodig om het nodige effect te ressorteren.
Hoe straf Caine ook is, de bloemen gaan deze keer naar Glenda Jackson. Jackson, een echte film– en theaterveteraan die enkele jaren geleden vriend en vijand verbaasde door een vrouwelijke King Lear neer te zetten op Broadway, excelleert als sterke vrouw in de schaduw. Het is immers zij die haar man aanzet om de hele trip te ondernemen om vervolgens in alle talen te zwijgen tegenover het bezorgde personeel. Met pretoogjes aanschouwt ze de commotie en bewijst hiermee dat ze als oude vos haar streken nog niet heeft verleerd. De rolprent maakt de opmerkelijke keuze om niet alleen flarden van Jordans oorlogsverleden te tonen tijdens zijn trip naar Frankrijk, maar ook die van zijn vrouw Rene. Al te vaak worden de vrouwelijke inspanningen tijdens de oorlog in speelfilms onder de mat geveegd of herleid tot passieve, huilerige passages. ‘Het grootste deel van ons leven hebben we normale, alledaagse dingen gedaan, maar we hebben ze wel goed gedaan’, declameert Rene. Wellicht ligt hier de kracht van de film: het vermogen van de gewone man/vrouw in de straat om niet alleen kleine, alledaagse brandjes, maar ook wereldbranden te blussen. Oorlogstrauma’s zijn immers niet mannelijk of vrouwelijk, maar universeel.
The Great Escaper is tegelijk een eresaluut aan veteranen als een echte acteursfilm die hulde brengt aan de opmerkelijke carrières van Michael Caine en Glenda Jackson. Het is tevens een statement om je tijdens je oude dag niet te verbergen en je te schamen voor de zogenaamde ‘overlast’ die je de maatschappij bezorgt. De gangmakers van vandaag zijn immers de bejaarden van morgen. De Welshe dichter Dylan Thomas verwoordde het wellicht nog indringender:
‘Do not go gentle into that good night,
Old age should burn and rave at close of day;
Rage, rage against the dying of the light’.
