Björk doet niet aan gewoon, gezellig in het oor liggend. Zelfs niet als headliner op een groot festival. Dat had al lang duidelijk moeten zijn voor wie ‘s vrouws albums al eens beluisterde, maar toch leek er hier en daar iemand misnoegd over het gebrek aan hitjes in haar set.
Hitjes? Sta ons toe even extreem pedant te grinniken. In de jaren 90 scoorde de IJslandse diva inderdaad een paar knoerten van radiohits, maar sinds het 11 jaar oude Vespertine schoof ze met elke release resoluter naar de avant-garde op. Biophilia mag dan wel onthaald zijn als een succes na het alle kanten uit schietende Volta, op single “Crystalline” na is het een behoorlijk hermetische en arty bedoening. Een goeie en fascinerende arty bedoening, laat dat duidelijk zijn, maar we schetsen even de context.
Want Björk was groots en memorabel op Pukkelpop. Niet omdat ze als levende legende een reünietour hield of tienduizenden uit volle borst liet meezingen zoals de andere twee headliners, maar omdat ze haar verdomde goesting deed en daar op geen enkel moment mee irriteerde, verveelde of afstootte.
De set werd gedomineerd door de songs uit Biophilia, gespeeld door een percussionist, een programmer (die een batterij keyboards, laptops en tablets ter beschikking had), en een koor dat de strijkers uit “Hunter” en “Pagan Poetry” voor zijn rekening nam. En een tesla coil, die af en toe uit de nok kwam om met knetterende bliksemschichten de baslijnen kracht bij te zetten. Dat alles uiteraard gedomineerd door Björks unieke zang en ondersteund door indrukwekkende video’s.
En ja, dat dreigde allemaal wel eens te veel en te vermoeiend te worden, maar net dan zorgde materiaal uit haar meesterwerken Homogenic en Vespertine voor houvast en — soms — rust. Want hoe “Joga”, “Hidden Place” en “Pagan Poetry” ook ontroerden, er zaten telkens genoeg weerhaakjes in om alert te blijven. Dat “Pluto” nóg ontregelender en dreigender kon denderen dan op cd, was een kleine openbaring.
Het grootste compromis dat Björk sloot, was een stevig verbouwde versie van “Possibly Maybe”, uit haar doorbraakalbum Post, maar verder balanceerde dit concert tussen new age (het hele Biophilia-concept) en rauwe elektronische punk (het aan Pussy Riot opgedragen “Declare Independence”). Of hoe Björk ondanks haar elfjesimago net voor een ontregelende ervaring zorgde met een concert waar je ongemakkelijk van werd, maar niet van kon wegkijken. Niet wat je van een headliner op Pukkelpop verwacht, maar mag het even?
