Tori Amos-special




Amper
drie jaar oud was Myra Ellen Amos in 1966, maar toch was dat het
jaar waarin de domineesdochter volledig Mozartgewijs voor het eerst
achter de piano kroop en haar eigen liedjes in elkaar bokste. Haar
vader had Ierse roots, haar moeder was half Cherokee en
Myra Ellen zelf groeide op Baltimore, waar ze door haar trotse
ouders naar het Peabody Conservatorium werd gestuurd. Aan talent
ontbrak het de jonge meid niet (met haar vijf jaar was ze zelfs de
jongste studente ooit aan het befaamde instituut), maar het lukte
Myra Ellen niet te aarden in het conservatorium. Ze was niet enkel
gefascineerd door rockmuziek, ze had zelf ook een rebelse houding
die haar zes jaar later alweer de school deed verlaten, al dan niet
onder zachte dwang van de directie. Op haar dertiende begint Myra
Ellen met het optreden in bars, op haar zeventiende neemt ze na het
winnen van een zangwedstrijd zelfs een singletje op
(‘Baltimore/Walking With You’) onder de naam Ellen Amos.

Haar vrienden noemen de eigenzinnige zangeres echter liever Tori,
en wanneer ze naar Washington verhuist en daar een band opricht
krijgt die dan ook de naam Y Kant Tori Read mee. Dezelfde naam
prijkt ook op het album dat de groep (met in de rangen onder meer
Matt Sorum, later Guns N’ Roses) uitbrengt in 1988. De plaat flopt
en wordt ook vandaag de dag nog aanzien als Tori onwaardig werk, al
moet het gezegd worden dat nummers als ‘Fire On The Side’ en ‘Cool
On Your Island’ méér dan hints zijn van wat nog komen moet en zeker
niet zouden misstaan tussen Tori’s latere nummers. Wel is het zo
dat het merendeel van het album inderdaad nogal bombastisch is, net
zoals het potsierlijke imago van ‘wulpse stoeipoes met een net iets
te weelderige haardos’ dat Amos zich in die tijd wil aanmeten.
Tori houdt zo’n kater over aan dit mislukte avontuur dat ze de
komende drie jaar haar piano met geen vinger meer aanraakt. Die
enkele jaren bleken echter maar een stilte voor de storm…

Little Earthquakes (1991)

Drie jaar na de teleurstelling met Y Kant Tori Read kruipt Tori dan
toch weer achter de toetsen. Ze besluit het dit keer op haar eentje
te proberen, wordt in Londen opnieuw ‘ontdekt’ en schrijft twaalf
rond de piano opgebouwde songs bijeen die stuk voor stuk de wereld
weten te verbazen. Vanuit commercieel oogpunt gezien is het niet de
makkelijkste muziek om aan de man te brengen, maar Tori is goed
genoeg in wat ze doet om meteen tot de klasse van een Kate Bush of
Joni Mitchell gerekend te worden. Haar uitstekend pianogevoel en
haar uit de duizend herkenbare stemgeluid vallen natuurlijk meteen
op, maar wat zoveel mensen meteen tot Amos’ muziek aantrekt is haar
sound, die zowel klassiek als rebels te noemen valt. Ook tekstueel
maakt de jonge zangeres indruk. Tori schuwt geen zware onderwerpen
(‘Me And A Gun’ is een a-capellanummer dat Tori’s persoonlijke
ervaring met verkrachting zonder schroom beschrijft) en voorziet
haar songteksten van een indrukwekkende gelaagdheid, niet zelden
met een vleugje donkere humor (‘I don’t believe you’re
leaving cause me and Charles Manson like the same ice
cream
‘).

Sleuteltracks: Silent All These Years, Crucify,
Winter

Om
te ontdekken: Tear In Your Hand, Mother, Little
Earthquakes

Under The Pink (1994)

De receptie van ‘Little Earthquakes’ is euforisch, en het is dan
ook vol spanning uitkijken naar de opvolger van dit baanbrekende
album in de geschiedenis der singer-songwriters. ‘Under The Pink’
blijkt aan de verwachtingen te voldoen. Het album wijkt qua stijl
niet veel af van zijn voorganger, al zijn de nummers misschien net
iets klassieker van sfeer en staat de piano nog meer dan voordien
centraal. Tori maakt dan ook voor het eerst gebruik van de
Bösendorfer, de vleugel die ze vanaf dan altijd als trouwe trawant
bij zich zal houden. De productie van ‘Under The Pink’ gebeurt net
zoals op ‘Little Earthquakes’ door Eric Rosse, Tori’s toenmalige
vriendje. Het koppel slaagt erin samen opnieuw een meesterwerk tot
stand te brengen. Het bekendste nummer op het album – en misschien
wel van Amos’ volledige carrière – is het opzwepende ‘Cornflake
Girl’ en ook het opmerkelijke duet met Trent Reznor (‘Past The
Mission’) doet het nodige stof opwaaien. Maar de plaat staat
stampvol pareltjes, gaande van een – letterlijk, want het centrale
thema is masturbatie – intiem nummer als ‘Icicle’ tot de epische
afsluiter ‘Yes Anastasia’.

Sleuteltracks: Cornflake Girl, Pretty Good Year, Past The
Mission

Om te ontdekken: Cloud On Your Tongue, Baker Baker, Yes
Anastasia

Boys For Pele
(1996)

Na de over het algemeen meer intimistische plaat ‘Under The Pink’
pakt Tori opnieuw grootser uit. ‘Boys For Pele’ is met voorsprong
de meest gevarieerde cd uit de omvangrijke carrière van de
zangeres. Volgens velen is het tevens haar minst toegankelijke
album, ook al laten zowel de Britse als Amerikaanse verkoopcijfers
iets anders uitschijnen. Vooral instrumentaal schuwt Amos dit keer
geen enkele uitdaging. De piano blijft van essentieel belang, maar
daarnaast wordt ook geëxperimenteerd met klavecimbel, klavechord,
harmonium, gospelkoortjes, brassbands en zelfs volledige orkesten.
De rijkheid van ‘Boys For Pele’ is ongetwijfeld deels te danken aan
deze bonte instrumentatie, maar ook haar manier van zingen en de
songs op zich bepalen de kleur van het album.

Tori schakelt op dit genreoverstijgende album moeiteloos over van
de heerlijke waanzin van ‘Professional Widow’ naar droevige, maar
onweerstaanbaar mooie nummers als ‘Horses’ of ‘Marianne’. Daar waar
een song als ‘Mr. Zebra’ het lekker luchtig houdt, behoort pakweg
‘Caught A Lite Sneeze’ tot het meest indringende materiaal dat Amos
ooit geschreven heeft. Thematisch gezien verwijst het volledig door
Tori geproduceerde album voornamelijk naar haar pijnlijke breuk met
Eric Rosse en de mislukte losse affaires die kort daarop volgden.
Wat voor Tori persoonlijk een beduidend mindere periode is, groeit
uit tot haar meest productieve tijdsvak als artieste. Amos staat
sowieso bekend om de veelheid aan kwalitatief hoogstaande B-sides
waar ze steeds mee op de proppen komt, maar het extra materiaal
voor ‘Boys For Pele’ slaat alles – ook al telt het album zelf reeds
18 tracks. De grootste hitparadesuccessen van dit album zijn de
clubremixes van ‘Professional Widow’ en ‘Hey Jupiter’.

Sleuteltracks: Professional Widow, Caught A Lite Sneeze,
Putting The Damage On

Om te ontdekken: Beauty Queen/Horses, Marianne, Father
Lucifer

From The Choirgirl Hotel (1998)

Even lijkt het er opnieuw beter uit te zien voor Tori. Na de breuk
met Eric en de daaropvolgende korte fiasco’s met andere mannen
heeft ze eindelijk weer een grote liefde te pakken gekregen. Ze
stapt in ware Kamelotstijl in het huwelijksbootje met haar
geluidstechnicus Mark Hawley en geraakt zelfs zwanger van hem. Het
koppel blijkt tot op de dag van vandaag een uitstekende
match, maar Tori krijgt in 1998 twee miskramen te
verwerken. Die donkere gebeurtenissen zijn duidelijk de rode draad
doorheen ‘From The Choirgirl Hotel’. Tori’s teksten zijn duisterder
dan ooit tevoren en de frivole klavecimbels van ‘Boys For Pele’
hebben plaats geruimd voor zware synthesizers. De meer
elektronische klank is een behoorlijke ommezwaai voor de fans, maar
ook in deze gedaante drijft Tori’s talent boven. Bovendien blijkt
deze nieuwe, en in zekere zin ook wel modernere sound een hoop
nieuwe liefhebbers aan te trekken. Net zoals bij zijn voorganger
worden er ook voor dit album enkele clubremixes voorzien, die ook
nu weer in de smaak vallen.

Sleuteltracks: Spark, Jackie’s Strength, Raspberry Swirl
Om te ontdekken: Northern Lad, Black-Dove (January), i i i e
e

To Venus And Back (1999)

Tori is on a roll, want amper een jaar later verschijnt alweer
een nieuwe plaat. Een dubbelaar, nog wel! Toegegeven, één van de
twee schijfjes bevat een compilatie van live performances
geregistreerd tijdens de Plugged ’98-tournee rond ‘From The
Choirgirl Hotel’, Tori’s eerste tour mét band. Over de kwaliteit
van de livecd is iedereen het eens, rond het nieuwe studioalbum
heerst er een meer gemixt discours. ‘Venus: Orbiting’ – want zo
wordt het nieuwe gedeelte van de plaat getiteld – drijft het
elektronische van ‘From The Choirgirl Hotel’ tot het uiterste door
met een hoop speciale effecten en een beduidend geslonken rol voor
de klassieke piano, al klinkt dit album – ook thematisch – wel een
pak minder naargeestig dan zijn voorganger. Er worden twee tours
gekoppeld aan ‘To Venus And Back’: een anderhalve maand durende
rondreis aan de zijde van Alanis Morissette en de ‘To Dallas And
Back’ solotour, die abrupt wordt afgebroken wanneer Amos een derde
miskraam krijgt. Tori beseft dat het onafwendbaar is een tijdje te
rusten om er emotioneel en fysiek weer bovenop te komen. Wanneer ze
voor de vierde keer zwanger raakt, wil ze ook geen enkel risico
nemen en zet ze haar muzikale carrière voor onbepaalde duur op een
laag pitje. Deze aanpak loont, want in 2000 zet de zangeres een
gezonde dochter, Natashya op de wereld. De bevalling is een
complete verrassing voor de fans én voor Tori’s eigen platenlabel,
gezien Amos dit keer niet met de zwangerschap te koop wou lopen
vooraleer de bevalling tot een goed einde was gebracht.

Sleuteltracks: Bliss, Concertina, Glory of the 80’s
Om te ontdekken: 1000 Oceans, Josephine, Cooling (live)

Strange Little Girls (2001)

Op nieuwe zelfgeschreven nummers van Tori is het wachten tot 2002,
maar ‘Strange Little Girls’ uit 2001 is een aangenaam
zoethoudertje. Op dit album brengt Amos coverversies van
oorspronkelijk door mannen geschreven en gezongen nummers, die zij
dan naar het vrouwelijke standpunt vertaalt. De gecoverde artiesten
zijn een bont allegaartje, gaande van rapper Eminem over Neil Young
tot heavy metalband Slayer. Niet alle covers zijn even geslaagd
(vooral Tori’s interpretatie van ‘Happiness Is A Warm Gun’ valt ons
nogal tegen), maar nergens kan de zangeres verweten worden dat ze
de nummers haar niet volledig eigen maakt. Tegenover die enkele
missers staan er bovendien dubbel zoveel verrassende en sfeervolle
vertolkingen, die van Joe Jackson (‘Real Men’) en Lloyd Cole
(‘Rattlesnakes’) op kop. Ook de leuke hoesfoto’s – met Tori die
zich voor iedere song tot een compleet andere vrouw transformeert –
en de later verschenen, door Neil Gaiman geschreven kortverhalen
die bij deze foto’s horen, maken van ‘Strange Little Girls’ een
leuk tussendoortje voor de fans.

Sleuteltracks: Strange Little Girls, Bonnie and Clyde, Enjoy
The Silence
Om te ontdekken: Rattlesnakes, Real Men, I
Don’t Like
Mondays

Scarlet’s Walk (2002)

Een jaar na het coveralbum verschijnt er opnieuw eigen werk van
Tori. ‘Scarlet’s Walk’ is haar eerste echte conceptalbum, en
vertelt in maar liefst achttien tracks het verhaal van Scarlet –
een semi-autobiografisch personage dat doorheen Amerika reist kort
na de tragische gebeurtenissen van 11 september. Op ‘Scarlet’s
Walk’ slaat Amos muzikaal een nieuwe weg in. De elektronische sound
van ‘From The Choirgirl Hotel’ en ‘To Venus And Back’ is verdwenen,
maar toch is de plaat geen terugkeer naar Tori’s oorspronkelijke
geluid. De zangeres is terechtgekomen in een standvastigere fase
van haar leven en dat laat zich horen in de gemoedelijkere sfeer
die ‘Scarlet’s Walk’ uitademt. Toch zijn het vooral de fans van
‘Little Earthquakes’ en ‘Under The Pink’ die ook lyrisch zijn over
deze cd, allicht omdat de melodie weer op de eerste plaats komt te
staan.

Sleuteltracks: A Sorta Fairytale, Taxi Ride, Don’t Make Me Come
To Vegas
Om te ontdekken: Amber Waves, Your Cloud, I Can’t See New
York

Tales Of A Librarian (2003)

Het heeft relatief lang geduurd, maar in 2003 verschijnt Tori’s
eerste best of. Al kunnen we die term – of het volgens
haar al even vreselijke greatest hits – maar beter
schrappen. Amos noemt ‘Tales Of A Librarian’ het liefst van al haar
muzikale biografie. Vandaar ook dat de songs op de plaat niet
noodzakelijk allemaal Tori’s grootste successen zijn, maar wel
nummers die de zangeres nauw aan het hart liggen en die in zekere
zin haar levensloop uittekenen. Alle geselecteerde songs worden
voor de gelegenheid in een nieuw productiejasje gestoken. Van die
remastering valt eerlijk gezegd niet zoveel te merken, maar voor
wie nog verschillende gaten in zijn Tori-collectie heeft, is ‘Tales
Of A Librarian’ toch een aanrader. Ook verzamelaars van
rarities kunnen een goede zaak doen, want het album telt
twee heropgenomen b-kantjes (‘Mary’ en ‘Sweet Dreams’) en twee
gloednieuwe nummers (‘Angels’ en het innemende ‘Snow Cherries From
France’).

Scarlet’s Hidden Treasures
(2004)

In 2004 komt Tori op de proppen met de livedvd ‘Welcome To Sunny
Florida’. Kopers worden echter niet alleen verwend met een
adembenemend concert, ze krijgen er nog een ep met restmateriaal
van ‘Scarlet’s Walk’ bovenop. Van flauw commercieel lokkertje is er
geen sprake, want een aantal van de zes songs zijn minstens even
goed als het materiaal op de hierboven vermelde plaat. Vooral de
twee langste nummers – het van verrassende wendingen voorziene
‘Apollo’s Frock’ en het hypnotiserende ‘Indian Summer’ – behoren
tot Tori’s beste werk.

The Beekeeper (2005)

‘The Beekeeper’ is – de compilatie en ep buiten beschouwing gelaten
– de echte opvolger van ‘Scarlet’s Walk’ en dat is er ook aan te
horen. Aan de sound wordt weinig gesleuteld, het is opnieuw een
lange zit, en ook deze plaat is weer rondom een concept heen
gebouwd. Het verschil met ‘Scarlet’s Walk’ is dat gemoedelijk
gezapig wordt, dat de speelduur meer schade dan profijt oplevert en
dat het concept (met verschillende ‘tuinen’) griezelig weinig om
het lijf heeft. Een echt slechte plaat kan je ‘The Beekeeper’
bezwaarlijk noemen – daarvoor houden we bijvoorbeeld teveel van de
knappe melodie van ‘Parasol’ of het duet met Damien Rice, waarin
Tori’s stem opvallend fraai klinkt in combinatie met die van de
Ierse folkzanger. Toch is dit met voorsprong haar zwakste album tot
op heden.

Sleuteltracks: Sleeps With Butterflies, Cars And Guitars, Sweet
The Sting
Om te ontdekken: Par
asol, The Power of Orange Knickers,
Ribbons Undone

American Doll Posse (2007)

De doemdenkers hebben Tori al zo goed als afgeschreven na ‘The
Beekeeper’, maar ‘American Doll Posse’ wordt verrassend goed
onthaald. De zangeres heeft het experiment terug ingelijfd in haar
muziek en dat weten de fans én de critici op de prijs te stellen.
Bij momenten klinkt ‘American Doll Posse’ net zo goed als Tori in
haar hoogdagen, al lijkt het wel of Amos hier en daar net iets
téveel haar best doet om zoals vroeger te klinken. Een frappant
voorbeeld hiervan is ‘Fat Slut’, dat duidelijk bedoeld schijnt te
zijn als de ‘Professional Widow’ van dit album (maar dat bij de
vergelijking schromelijk de mist in gaat). Over het algemeen is
‘American Doll Posse’ weer een grote stap in de goede richting na
zijn ontgoochelende voorganger, maar toch kampt ook deze cd met een
hoop gelijkaardige problemen, waaronder bijvoorbeeld de tijdsduur
en het enorm vergezochte concept rondom vijf personages, allen door
Tori gespeeld. Amos gaat er zelfs zo ver in tijdens haar show
telkens als een tweetal van die personages op te treden, inclusief
pruik en speciale outfit. Britney Spears mag daar weg mee komen,
van Tori verwachten toch net wat anders.

Sleuteltracks: ‘Big Wheel’, ‘Bouncing Off Clouds’, ‘Almost
Rosey’
Om te ontdekken: ‘Beauty of Speed’, ‘Code Red’, ‘Digital
Ghost’

Abnormally Attracted To Sin (2009)

Ook al was ‘American Doll Posse’ weer een stuk beter dan ‘The
Beekeeper’, het lijkt er sterk op dat Tori haar beste dagen reeds
achter de rug heeft. Of zo ziet het er toch naar uit alvorens de
zangeres met ‘Abnormally Attracted To Sin’ – opluchting: géén
conceptplaat! – uit de studio komt. Amos kiest voor dit album voor
alle muzikale wegen die ze totnogtoe bewandeld heeft in haar
carrière, maar geforceerd klinkt het dit keer nergens. De
voorspelbaarheid van Tori’s werk van de laatste jaren is als sneeuw
voor de zon verdwenen en de zangeres slaagt er eindelijk weer in te
prikkelen met haar songs. Voor het eerst sinds lang staan we te
popelen de nieuwe nummers in hun live-versies te horen te
krijgen.

Sleuteltracks: ‘Welcome To England’, ‘500 Miles’, ‘Maybe
California’
Om
te ontdekken: ‘Give’, ‘Curtain Call’, ‘Abnormally
Attracted To Sin’

Midwinter Graces (2010)

Tori brengt deze winter haar eerste kerstplaat uit, met daar op
eigen versies van bestaande kerstnummers, maar vooral ook
zelfgeschreven wintersongs. Daarnaast heet het ook dat Amos
inmiddels ook al duchtig aan het schrijven is aan een nieuw
regulier album. Om naar uit te kijken!

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

2 + zes =