Cashback




Time flies, but the good news is that you’re the pilot.
Tijd vliegt als je je amuseert, maar hij kan verdikke ook lui
voorbij slenteren. Een treinvertraging is zo’n moment waarop de
verveling onverwacht toeslaat en dan is het telkens weer een
uitdaging om de minuten en seconden zo aangenaam mogelijk in te
vullen. Wim Helsen heeft zo zijn eigen tactiek: hij verbeeldt zich
hoe het zou zijn om met de mensen waarmee hij vastzit in een
eindeloze tijdsspanne naar de maan te vliegen of een overval mee te
maken. Mijn favoriete verdelgingsmiddel tegen ‘gevaarlijk vadsige
minuten’ is het gissen naar de gedachten van voorbijgangers. De
truc is dan om origineler te wezen dan ‘ik moet nog naar de bakker’
of ‘waar blijft die trein?’. Sinds kort heb ik ook mijn
specialisatiegraad behaald in het inbeelden van hoe personen er
zouden uitzien als ze heel boos of net heel kwetsbaar verliefd
waren.

Dankzij ‘Cashback’ maken we kennis met een nieuw wondermiddel
tegen leegte en verveling, al moet je wel over een minimale
paranormale begaafdheid beschikken: Ben Willis (Sean Biggerstaff)
is een kunststudent, die na de breuk met zijn liefje Suzy
(soapactrice Michelle Ryan) niet meer in slaap geraakt. Hij beseft
dat hij door zijn insomnia acht uur extra te leven heeft, en
besluit om die nuttig te gebruiken door in dienst te treden bij de
plaatselijke supermarkt als nachtbediende. De saaiheid van een
8-uur durende shift verdrijft Ben door de tijd te bevriezen: alles
en iedereen rondom hem blijft onbeweeglijk stilstaan. De klok in de
supermarkt stopt met tikken en hij maakt van de gelegenheid gebruik
om de kleren van de winkelende meisjesstandbeelden op te stropen en
hen als naaktmodellen te tekenen tussen de soep en de patatten. Het
levert fraaie poëtische beelden op van Ben die tussen de
vrouwelijke welvingen loopt en hun BBB’s vereeuwigt op papier.

‘Cashback’ was oorspronkelijk een kortfilm van 18 minuten. Het
filmpje van fotograaf/regisseur Sean Ellis werd in 2004 zo laaiend
enthousiast onthaald – het werd zelfs genomineerd voor de Oscar
voor de beste kortfilm-, dat Ellis met het idee in zijn hoofd bleef
tossen om er een langspeelfilm van te maken. De bedoeling was om
het verhaal van de kortfilm uit te rekken over een tijdsbestek van
90 minuten en dus alles opnieuw te filmen, maar uiteindelijk is de
regisseur op een meer verrassende manier te werk gegaan. In plaats
van het verhaal van ‘Ben en de versteende supermarktmeisjes’
opnieuw te vertellen, heeft Ellis het uitgebreid met een stuk
voorgeschiedenis over de oorsprong van Bens liefde voor schoonheid
én een verdere ontplooiing van zijn doldwaze avonturen met zijn
kleurrijke collega’s in de supermarkt. De kortfilm werd integraal
opgenomen in de film; een slim idee om opnametijd te besparen, maar
vooral ook een manier om de prachtige beelden uit de kortfilm
opnieuw te kunnen gebruiken – het zou zonde zijn geweest om ze weg
te smijten. Grappig resultaat daarvan: bepaalde scènes zijn met
tussenpozen van twee jaar opgenomen.

Tweederde van ‘Cashback’ is een elegant lofdicht op de magische
schoonheid van het vrouwelijk geslacht. De fotografieachtergrond
van de regisseur zorgt in dit geval voor een rijkelijke aanvulling
op het medium film: er valt veel technische pracht te ontdekken,
vooral rond het freezen van een moment zoals dat bij een
foto gebeurt. De tijdstopmomenten van de ontblote paspoppen zijn
bevreemdend mooi en de vertraagde beelden van Suzy die Ben
uitscheldt voor rotte pladijs op de tonen van de operamuziek van
Bellini geven die gebeurtenis perfect weer zoals Ben die waarneemt.
Als kunstenaar heeft Ben ook de neiging de dingen te ‘vereeuwigen’,
de momenten op te slaan in zijn fotografisch geheugen, vast te
leggen met zijn kunsten-arendsoog.

Een ander opvallend stokpaardje van Ellis zijn de naadloze
overgangen tussen de flashbacks naar de kleine Ben (waarin we zijn
eerste kennismakingen zien met het duistere mysterie tussen de
benen van een vrouw) en het verhaal van de volwassen Ben. Het ene
decor vloeit zonder knippen of knipperen over in het andere, in de
filosofie dat zijn verleden Ben dermate gemaakt heeft tot wie hij
nu is, dat de beelden ervan gewoon doorlopen tot in zijn heden.
Maar op nummer één staat de scène waarin Ben na het telefoongesprek
met Suzy langzaam de achtergrond in geschoven wordt en in zijn bed
valt. Een geslaagde overgang, eentje waar Ellis trots op mag zijn:
het is een stijlvolle weergave van het ‘gat’ waar Ben in valt na de
breuk met Suzy.

Het eerste, meer tragische deel van de film is adembenemend en
ontploft haast van de creativiteit en de poëtische schoonheid. De
teleurstelling was dan ook groot toen bleek dat het laatste stuk
van de film slechts het niveau haalt van een ‘gewone’ romantische
komedie. De vreemde, existentiële sfeer en de dromerige
hallucinaties moeten plaats ruimen voor een hyperactieve
voetbalmatch met de overacterende baas van de supermarkt. De
verhaallijn rond Sharon (Emilia Fox als bedeesde kassierster)
ontspint zich dan weer in een liefdeshistorie met veel te goedkope
misverstanden, wendingen op zeepniveau en zeker tien kilo
te veel Van Thienensuikerklontjes. Ook het poseren van Sharon voor
Bens potlood begint meer en meer weg te hebben van een
shampooreclame voor Pantène pro Vitaminen voor blond zijdezacht
haar. En dat terwijl er geen enkele reden bestaat om deze
slijmerige sloppy weg in te slaan.

Bijna wilde ik schreeuwen: ‘Eureka, dé revelatie van het jaar is
opgestaan’, want ‘Cashback’ toont één van de mooiste
karakteruitwerkingen die ik me kan herinneren, met veel visuele
sierlijkheid, hilarische momenten die wisselen met oprechte
gevoelens, een inventieve tijdspielerij (ik knipoog naar
Michel Gondry) en een vet getimede soundtrack (Peaches in een
stripclub! Nee toch?). Helaas weet de film dat hoogstaande niveau
niet tot het einde te bevriezen. Goed begonnen, maar slechts half
gewonnen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

17 + 15 =