Yellow Letters (Sari Zarflar)

Op het jongste filmfestival van Berlijn zorgden de uitspraken van de inmiddels tachtigjarige juryvoorzitter Wim Wenders voor enige consternatie. Wenders kwam er onder vuur te liggen omdat hij beweerde dat de filmwereld zich volledig buiten de politiek moet houden (al was zijn eigenlijke uitspraak veel genuanceerder), maar dit weerhield de jury er niet van de hoogste prijs van de Berlinale toe te kennen aan Yellow Letters (originele titel Sari Zarflar), een film die net zeer politiek geladen is. De kwaliteit van de Gouden Beer-laureaat staat natuurlijk helemaal los van dit relletje.

In Yellow Letters schetst de uit Turkije afkomstige Duitse regisseur en gewezen reclamefilmer Ilker Çatak het verhaal van een kunstenaarskoppel in de schaduw van een autoritair regime. Derya (Özgü Namal) is een gerenommeerde actrice uit het stadstheater van Ankara. Haar man Aziz (Tansu Biçer) doceert aan de plaatselijke universiteit en geniet een hoog aanzien als toneelschrijver en dramaturg. In het Turkije van Recep Tayyip Erdoğan – die evenwel nooit expliciet bij naam wordt genoemd – krijgt het echtpaar het zwaar te verduren wanneer niet alleen hun artistieke vrijheid aan banden wordt gelegd, maar ze tevens een dure prijs betalen voor hun kritische uitlatingen ten aanzien van de overheid.

Met de titel van zijn nieuwste prent verwijst Ilker Çatak naar de gevreesde gele ontslagbrieven en de mislukte staatsgreep die bijna tien jaar geleden plaatsvond in zijn thuisland, in een zogezegde poging de grondwettelijke orde en de democratie te herstellen. Yellow Letters is er volgens Çatak gekomen vanuit de noodzaak om te reflecteren over vrijheid en risico’s in onze huidige samenleving. De film moest een universeel karakter hebben en bij het doorgronden van deze thema’s wou de regisseur ook een zekere ambivalentie creëren.

Met Yellow Letters wenste Çatak vooral te onderzoeken in welke mate politieke macht onze meest intieme relaties kan beïnvloeden, met de focus hoofdzakelijk op de verstrekkende gevolgen daarvan. Hiervoor gebruikte hij zijn eigen huwelijk als voedingsbodem. Op die manier muteert de film van een ogenschijnlijk sober gezinsverhaal tot een rijk geschakeerde en complexe politieke parabel. Çatak – die het scenario van Yellow Letters schreef in samenwerking met z’n vrouw Ayda Meryem Çatak en Enis Köstepen – gaat niet aan het moraliseren, noch is hij geïnteresseerd in spektakel. Hij laat een spanningsveld ontstaan en filmt met een bijna klinische terughoudendheid en precisie.

De observerende camera van DOP Judith Kaufmann (een van de trouwe medewerkers uit Çataks vaste crew) verleent aan de gebeurtenissen ook een grote stuwkracht en dynamiek. Dat dit alles zo goed werkt, staat echter ook in verband met de structurele keuzes die Çatak maakte. De cineast ziet het verhaal van Yellow Letters als een soort scharnierpunt tussen Duitsland en Turkije. Scènes die zich in Ankara situeren, werden opgenomen op sets en locaties in Berlijn, terwijl de stad Hamburg fungeert als Istanbul. Het is een soort spel dat eveneens een vervreemdingseffect teweegbrengt, een gevoel dat gedurende het verdere verloop van de film latent aanwezig blijft.

Yellow Letters is daarmee toch wat minder beklemmend dan Das Lehrerzimmer, de zenuwslopende psychologische thriller waarmee Çatak twee jaar geleden furore maakte en die hem toen meteen een Oscarnominatie opleverde. De stijl hier is vrij klassiek, de ijzersterke acteerprestaties van Özgü Namal (die bij ons in het Westen weinig naamsbekendheid verwierf, maar een grote ster is in Turkije) en Tansu Biçer, maken van dit aan Bertolt Brecht herinnerend drama toch een meeslepende kijkervaring.

7
Met:
Özgü Namal, Tansu Biçer, Yusuf Akgün
Regie:
Ilker Çatak
Duur:
127'
2026
Duitsland, Frankrijk, Turkije

verwant

Ilker Çatak: “Aandachtsspannes zijn zo beperkt dezer dagen”

Ilker Çatak – regisseur van het bejubelde Das Lehrerzimmer...

Das Lehrerzimmer

De laatste tijd worden we overstelpt door films die...

Blog Film Fest Gent 2023

Film Fest Gent viert de 50ste verjaardag en ook...

aanraders

Incendies – 4K Restauratie

Met Dune, Blade Runner 2049 en Arrival groeide Denis...

Backrooms

De afgelopen weken was het onmogelijk om via social...

Silent Friend (Stille Freundin)

Cinema die zich niet haast, maar zich geduldig ontvouwt...

Broken English

Deze extravagante documentaire van Iain Forsyth en Jane Pollard...

Rietland

Het langspeelfilmdebuut van Sven Bresser, alsook de Nederlandse inzending...

recent

Etienne Davodeau :: Waar je ook gaat. Reis door het land van het haperende geheugen

Etienne Davodeau verwerkt de ervaringen zijn vrouw als zorgverlener...

Sayaka Murata :: Baren en Moorden

Sayaka Murata brak in 2016 internationaal door met Konbini...

Statuettes. Kleinsculptuur in Huis :: Venetiaanse Gaanderijen Oostende

Wie aan beeldhouwkunst denkt, ziet spontaan monumentale bronzen standbeelden...

George R.R. Martin :: A Knight of the Seven Kingdoms

“Just finish the books, George” is intussen een sarcastische...

Jana Nayagan

Gedeeltelijke remake van de Telugu-hit Bhagavanth Kesari uit 2023,...
Vorig artikel
Volgend artikel

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in