De Japanse YouTuber Uketsu is een heus fenomeen; zijn YouTubekanaal dat hij in 2018 opstartte en volledig in het Japans is, kent bijna 2 miljoen volgers, en zijn misdaadromans zijn niet alleen bestsellers in Japan, maar vinden langzamerhand ook een publiek in het buitenland, met het Verenigd Koninkrijk als eerste die overstag ging. Ondanks die gigantische hype blijft Uketsu zelf een mysterie. In zijn verontrustende YouTubefilms verbergt hij zich achter een papier-machémasker, zwart pak en vervormde stem. In totaal kennen ongeveer dertig mensen zijn identiteit, waaronder zijn Japanse uitgevers, familieleden en enkele medewerkers.
Uketsu is vermoedelijk een late twintiger of jonge dertiger die economie studeerde. Hij werkte in Kanagawa, waar hij nog steeds woont, in een buurtsupermarkt toen hij met zijn filmpjes startte, en leefde van zijn tweede tot zijn zesde in het VK. Zijn ouders scheidden op jonge leeftijd, wat mogelijk mee zijn fascinatie voor gezinnen in zijn werk verklaart. Aanvankelijk schreef hij voor de site Omokoro, maar de zin om ook met beeld te werken, leidde tot de opstart van zijn YouTubekanaal, waar hij beelden voor bij zijn teksten creëerde. In 2020 schreef hij tijdens de lockdown 変な家 (Hen na Ie, Vreemde huizen) en nam hij een begeleidend filmpje op. Dit werd door de uitgeverij Asukashinsha opgepikt, waarna in 2021 Uketsu’s eerste roman, eveneens 変な家 getiteld, verscheen. In 2022 verscheen 変な絵 (Hen na E, Vreemde tekeningen), een jaar erna 変な家 2 (Vreemde huizen 2) en in 2025 変な 地図 (Hen na Chizu, Vreemde mappen).
Zowel Vreemde tekeningen als Vreemde huizen verscheen in 2025 in verschillende talen terwijl de Engelse vertaling van 変な家 2 onder de titel Strange Buildings onlangs gepubliceerd werd. De Nederlandse vertaling van Vreemde huizen volgt op het eerder verschenen Vreemde tekeningen en het is duidelijk dat dit niet alleen het eerste werk van Uketsu was maar ook dat hij zich voor dit verhaal baseerde op een oudere, kortere versie. Het verhaal verloopt redelijk eenvoudig en lineair met een beperkt aantal tekeningen die het verhaal voortstuwen. Tezelfdertijd is hier ook de blauwdruk te vinden van wat zijn werk tot op heden domineert. Hoewel de verhalen rond moord en mysterie draaien, vormen familiebanden en -verplichtingen de motor achter het gebeuren, en zijn tekeningen, die ook in het boek opduiken, de kapstok waarrond het verhaal opgebouwd is.
Het hoofdpersonage in Vreemde huizen is een journalist met interesse in occulte zaken en mysteries. Op een dag vraagt een kennis hem het grondplan van een huis te bekijken, hij overweegt het immers te kopen, maar er is iets vreemds aan de hand, meer bepaald lijkt er in de keuken een valse wand geplaatst te zijn zonder dat deze toegang geeft tot de ruimte er achter. De auteur contacteert een bevriend architect, Kurihara, en samen ontdekken ze dat het huis nog meer vreemde kamers heeft. Zo heeft de kinderslaapkamer de facto een sluisgang en geen ramen, waardoor niemand kan zien wie er verblijft. Wanneer de plattegrond van de bovenverdieping bovenop deze van het gelijkvloers gelegd wordt, blijkt de valse keukenwand opeens tot iets heel anders te dienen.
Op basis van hun beider speculatie besluit de journalist een artikel te schrijven waarin hij stelt dat de vreemde kinderkamer en de valse wand beide dienen om ongezien in de badkamer te komen en er zo iemand te vermoorden. Hoewel hij het zelf als niet meer dan een gedachte-experiment ziet, wordt hij kort erna gecontacteerd door een vrouw die vermoedt dat haar man vermoord werd in een ander, gelijkaardig huis dat intussen afgebroken is maar wel eens aan dezelfde familie kon toebehoren. Geïntrigeerd gaat de auteur samen met de vrouw en zijn architectenvriend verder op onderzoek en ontdekken ze een duister familiegeheim en vloek die generaties teruggaat en waarbij ‘vreemde’ huizen en verborgen kamers steevast een rol spelen.
Uketsu laat het verhaal lineair verlopen en geeft de lezer gaandeweg steeds meer een beeld van hoe alles in elkaar zit en wat de reden van de vreemde huizen is. Samen met de hoofdpersonages komt de lezer het hoe en waarom te weten, al gooit Uketsu er bij wijze van apotheose toch nog een laatste twijfel achter door Kurihara bepaalde gebeurtenissen in een nieuw daglicht te laten plaatsen. Het is aan de lezer de ‘auteur’ te volgen of toch eerder Kurihara’s twijfels te aanvaarden.
Ook in Vreemde tekeningen komt Kurihara voor, evenals het personage Shuhei Saski, die vermoedelijk de auteur is die centraal staat in Vreemde huizen. Ditmaal staan ze evenwel enkel centraal in het eerste hoofdstuk/verhaal “Tekening van een vrouw staande in de wind”, waarbij ze zich beiden buigen over een niet langer geüpdatete blog van een zekere Kenta. Wat op het eerste zicht een eerder banale blog is van een aanstaande vader, stopt plotseling na een tragische gebeurtenis, om ruim drie jaar later geüpdatet te worden met een enkel cryptisch bericht waarin Kenta verklaart eindelijk de betekenis achter de tekeningen te begrijpen en een niet nader genoemde persoon, ondanks zijn blijvende liefde voor haar, niet te vergeven. De tekeningen waarnaar Kenta verwijst, zijn op het eerste gezicht onschuldige tekeningen die enkele van zijn berichten vergezellen, maar blijken een verborgen boodschap te bevatten, die Kurihara en Saski weten te achterhalen.
In het volgende verhaal, “Tekening van een woning met een vlek”, draait alles rond Naomi Konno die voor de kleuter Yuta Konno zorgt sinds de dood van zijn vader Takeshi. Sinds enkele dagen heeft Naomi het gevoel dat ze beide gevolgd worden door een vreemde man, zonder dat diens intenties evenwel duidelijk worden. Wanneer Yuta kort nadat hij een wat vreemde tekening maakte naar aanleiding van moederdag, ’s ochtends verdwijnt, slaat Naomi in paniek. Op de kleuterschool vrezen ze dat er wel eens sprake zou kunnen zijn van misbruik. Naomi is echter een overbezorgde ouder en wanneer ze tot haar opluchting hoort dat Yuta gezond en wel is, hij is gevonden op een kerkhof dat hij jaren eerder bezocht met zijn vader, beseft ze ook wat Yuta wou tekenen. Alles lijkt dan ook goed te komen, tot de vreemde man opnieuw opduikt en het vermoeden rijst dat dit verhaal wel eens met het vorige samenhangt.
Vooraleer dat verband verder onderzocht wordt, volgt eerst nog het voorlaatste verhaal: “Tekening van een kunstdocent vlak voor zijn dood”. Ditmaal draait het rond een onopgeloste moord op de weinig geliefde docent Yoshiharu Miura. Hoewel het onderzoek op een dood spoor zit, met een sluitend alibi voor de drie belangrijkste verdachten, is er een iemand die hier geen vrede mee heeft. Shunsuke Iwate is een oud-leerling van Miura en een van de weinigen die ondanks Miura’s stugge karakter een diepe dankbaarheid voor hem voelde. Hij besluit dan ook als journalist te starten om zo de moord op te kunnen lossen. Bij het dagblad wordt hij echter in de administratie te werk gesteld waar hij bij toeval begeleid wordt door de oud-journalist Isamu Kumai, die de zaak van Miura opvolgde. Hij moedigt Iwate aan de zaak verder te onderzoeken maar beseft niet dat hij zo diens leven in gevaar brengt wanneer de moordenaar lucht krijgt van het onderzoek.
In de laatste pagina’s weet Uketsu dit verhaal opnieuw te koppelen aan het vorige waardoor duidelijk wordt dat al deze verhalen met elkaar verbonden zijn. Het laatste verhaal, “Tekening van een vogel, veilig in een boom”, brengt dan ook alle verhaallijnen inclusief de proloog samen, en toont hoe bepaalde familiebanden en de wens te beschermen tot de meest wrede daden kunnen leiden. De tekeningen in elk verhaal vormen daarbij telkens een belangrijke hint die de personages op het juiste spoor zetten, al zijn het daarbij helaas ook de getuigen van de tragische gebeurtenissen.
In zowel Vreemde huizen als Vreemde tekeningen vormen tekeningen het centrale element waarrond de verhalen opgebouwd zijn en geven ze de personages belangrijke hints om het mysterie te ontraadselen. De tragedies die zich in elk verhaal afspelen, draaien altijd rond familierelaties waarbij (zelf) opgelegde verplichtingen de katalysator zijn voor moord en paradoxaal genoeg het vernietigen van wat net beschermd moest worden. In Vreemde huizen is duidelijk dat Uketsu zich dit thema nog eigen dient te maken, die roman heeft zijn verdienste maar verbleekt bij Vreemde tekeningen waar hij verschillende verhalen op een knappe manier met elkaar verbindt en zo de roman tot een geheel weet om te bouwen zonder dat de verhalen/hoofdstukken hun eigenheid verliezen.
Stilistisch is Uketsu geen literair schrijver, zijn romans zijn eenvoudig opgebouwd en hij houdt zich ver van schoonschrijverij. Naar eigen zeggen koos hij er voor om tekeningen in zijn verhalen op te nemen om zo een jonger publiek, dat vooral manga’s leest, te bereiken. Dat zijn stijl aansluit bij de zogenaamde light novels die zich richten op tieners en vroege twintigers is daar niet vreemd aan. Mede om die reden heeft Vreemde huizen intussen ook niet alleen een manga-vertaling gekregen maar ook een filmadaptatie (2024). Vooralsnog is er geen zekerheid of zijn laatste twee romans ook een Nederlandse vertaling zullen krijgen, maar rekening houdend met het succes van zijn eerder werk (en de Engelse vertaling), is het (hopelijk) slechts een kwestie van tijd vooraleer die ook in het Nederlands verschijnen.
