Roemenië, december 1989. De Berlijnse muur is iets meer dan een maand eerder gevallen en in de stad Timisoara is een opstand uitgebroken tegen het dictatoriale communistische regime van Nicolae Ceausescu. Regisseur Bogdan Muresanu hewerkte zijn kortfilm The Christmas Gift tot dit op het filmfestival van Venetië met prijzen overladen drama dat een aantal personages volgt tegen de achtergrond van deze tumultueuze periode die zou leiden tot de val van het regime.
Er zijn verschillende verhaallijnen, maar twee sleutelgebeurtenissen staan centraal. Er is de brief die een jongetje schrijft aan de kerstman en waarin hij naast de gebruikelijke cadeaus vraagt om de dood van ‘oom Nic,’ de bijnaam van ’s lands gevreesde dictator. Omdat hij braaf zijn naam en adres ook aan de kerstman stuurde, leeft de familie nu in angst voor de potentiële gevolgen. Tegelijkertijd wordt overal alles in gereedheid gebracht voor de zoveelste zelfverheerlijkende nieuwjaarsuitzending die de grote leider moet bewieroken. Het probleem daar is dat de hoofdactrice is overgelopen naar het Westen en die dus zeker niet meer in beeld mag komen, terwijl men ook niet aan de bevolking kan toegeven dat ze verraad gepleegd heeft en het te laat is om alle opnames over te doen.
Tegen die achtergrond – en met het historische besef dat we ons bevinden in de laatste uren en dagen voordat het volk de meedogenloze machthebber en zijn familie zou executeren en de beelden daarvan over de hele wereld zou verspreiden – probeert deze The New Year that Never Came een soort caleidoscopische blik te geven op wat het betekende om doorheen deze ogenblikken te leven. “What am I, the last fool?” vraagt een van de personages die op het punt staat iemand aan te geven aan de gevreesde securitate, de geheime dienst van Ceausescu. Die finaliteit – het einde van het tijdperk staat letterlijk voor de deur – en het tijdsgewricht worden door regisseur Muresanu redelijk goed gevat in het gebruik van 4:3 formaat en een digitaal bewerkt kleurenpalet dat dat van de jaren tachtig imiteert. Het probleem is dat het daar ook allemaal wel wat bij blijft. Vaak is dit immers en wat al te literaire en toneelmatige verfilming die pas in het laatste half uur mede door gebruik van muziek en montage, ook echt wat aan creatieve kracht gaat winnen.
Wanneer de fictieve beelden versmelten met de historische beelden, duikt ook plots een andere dimensie op die een wrange nasmaak geeft in relatie tot de actualiteit. Het volk dat vlaggen zwaaiend op de tanks staat, staat immers nauwelijks zesendertig jaar later ook op het punt een nieuwe would-be dictator te verkiezen, nu de extreem-rechtse, met Trump sympathiserende kandidaat George Simion, het een paar dagen voor de Belgische première van The New Year that Never Came tot in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen schopte.
