BEST OF: Paul Simon

Geef toe: meestal zijn ze het geld niet waard, die verzamelaars van uw favoriete groep. De platenfirma denkt dat enkel singles in aanmerking komen en een artiest zelf is ook al zelden goedgeplaatst om het eigen werk te beoordelen. Tijd dus dat het eens aan professionals wordt overgelaten, en wie beter dan een team kenners van enola om maandelijks de vijftien beste tracks van een artiest te selecteren. Deze maand: het beste van Paul Simon.

1. The obvious child

De opener van The Rhythm of the Saints uit 1991 en de drums van het Braziliaanse drumcollectief Grupo Cultural Olodum zetten onmiddellijk de toon voor Simons meest ritmische en complexe plaat die absoluut niet voor Graceland moest onderdoen. Het nummer zweeft ergens tussen Zuid-Amerikaanse percussiemuziek en doo wop-melodieën in en er ontstaat een bijna mystiek, onvatbaar sfeertje, net zo licht (die prachtige, woordenloze “ooooh” outro vanaf 3’40”) en dansbaar als melancholisch. Geen idee wat een “obvious child” nu precies is, maar zeker is dat dit nummer over Sonny gaat, een verzonnen kind van de verteller en een oud lief. In dit nummer krijgt Sonny een eigen leven, hij wordt ouder en dat doet pijn.
Hoogtepunt: 2’10”. De drums vallen even stil, Simons etherische stem neemt het over en wat volgt is een magistrale brug met enkele van Simons allermooiste zinsneden ooit. Sonny observeert vanop een afstand zijn eigen leven en eenzaamheid en bladert door het jaarboek van zijn middelbare school: “Sonny wanders beyond his interior walls / Runs his hands through his thinning brown hair”.

2. Graceland

Graceland mag dan wel het album zijn dat de Zuid-Afrikaanse muziek bij een breder Westers publiek introduceerde, het titelnummer is net een song waarin die invloeden eerder beperkt zijn. Het is het verslag van een pelgrimstocht doorheen het Amerikaanse Zuiden met Graceland, Elvis Presley’s huis, als ultieme bestemming. Een locatie die Simon overigens pas na het afwerken van het nummer zou bezoeken. In de tekst van “Graceland” zitten er voldoende verwijzingen naar het persoonlijke leven van Paul Simon en de Deep South om er een dissertatie aan te wijden. Een hoogtepunt, niet alleen van het album maar van z’n hele carrière.
Hoogtepunt: 0’40”. “The Mississippi Delta was shining like a National guitar.” Veel beter worden openingszinnen niet.

3. Mother And Child Reunion

Simons eerste solo single na de split met Garfunkel en achteraf gezien is het ook een van Simons belangrijkste nummers: het was namelijk de eerste keer dat Simon zoiets als ‘wereldmuziek’ in zijn eigen nummers zou gebruiken, iets wat hij voor de rest van zijn carrière zou blijven doen. “Mother and Child Reunion” werd namelijk opgenomen in Kingston, Jamaica en is een puur reggaenummer, tot de melancholische stem van Simon erboven komt zweven. De scherpe, vrouwelijke achtergrondzang lijkt dan weer een voorspiegeling van “I know what I know” uit Graceland te zijn. Bovenal is het gewoon een fantastisch nummer dat Simon over zijn overleden hond heeft geschreven en dat net zoveel kippenvel als ritmisch hoofdgewiebel veroorzaakt. Paul Simon ten voeten uit: meezingen mag, maar het doet ook een beetje pijn.
Hoogtepunt: 0’01”. Van bij het begin is dit nummer een schot in de roos. Dat fantastische, rollende gitaarspel van Hux Brown, de heerlijk relaxe drum en we zijn weg voor drie minuten absolute popperfectie.

4. Duncan (demo)

Iedereen kent ze wel, die types die graag uitpakken met hun kennis van vroege platen en obscure B-kantjes. “Goed nummer, maar je zou die versie op fluoroze cassette op 20 exemplaren eens moeten horen”, die stijl. Voor één keer doet enola vrolijk mee, en wel met een demo van “Duncan”, dat in gepolijstere versie op Simons tweede album te vinden is. Er zijn echter een paar goeie redenen om nìet voor de afgewerkte song te kiezen, met de fluiten van Los Incas — die van “El Condor Pasa, inderdaad — als voornaamste. De ruwe demo is enkel een melancholisch vertellende Simon met zijn gitaar, waardoor hij haast als Nick Drake, of recenter Elliott Smith klinkt. Zo ingetogen en uitgekleed hoor je hem zelden — néén, “The Sound Of Silence” telt niet — en dat maakt het nummer des te krachtiger. De tekst is nog lang niet af — Simon zal hem voor de albumversie nog helemaal omgooien, en op zijn apolitieke manier alle oorlogsverwijzingen schrappen — maar zelfs de nonsensregels in de strofes klinken zo weemoedig dat je de kou van de barre winter in New England als vanzelf je botten voelt binnensluipen.
Hoogtepunt: 0’00”. Het spaarzame getokkel in de intro doet vaagweg denken aan Leonard Cohens “The Partisan”, en al is Simons gitaarspel een stuk minder donker en de oorlogsthematiek voorzichtiger aangebracht, de toon is gezet voor een minstens even desolaat nummer.

5. Bernadette

Songs From The Capeman is, niet geheel verrassend, de soundtrack die Paul Simon maakte voor zijn musical The Capeman, een onwaarschijnlijke flop die het verhaal vertelt van Salvador Agron, een jongen uit een New Yorkse gang die op zijn zestiende twee tieners vermoordde. Geen succes dus, die musicalpoging, en ook het bijhorende album werd met zijn mengelmoes aan genres — wat salsa hier, een vleugje rock-‘n-roll daar — niet echt een hit. Met “Bernadette” staat er echter minstens een van wonderlijke koortjes voorziene doo wop-parel op. Er wordt gedam-dam-doo’d en meerstemmig gezongen als was Simon voor de gelegenheid lid van een barbershop quartet, allemaal om Sal — op dat moment nog jong en onschuldig — zijn liefde te laten verklaren aan het meisje Bernadette. En al konden we bijna zijn moeder zijn: bij ons zorgt hij steevast voor vlinders in de buik.
Hoogtepunt: 2’18”. Wop, Wop, Wop en Simon is met zijn koortje vertrokken voor de mooiste twintig seconden van de hele plaat. Nergens vallen hun stemmen juister samen dan in dit stukje waarin Sal zijn Bernadette meetroont naar zijn geheime schuilplek in Central Park.

6. The boxer

Een verhaaltje. Een portret. “When I left my home and family, I was no more than a boy”: arme jongen schopt het met zijn vuisten van de goot naar de top. Meticuleus gearrangeerd, met voorzichtige percussie, een delicate dwarsfluit, en natuurlijk dat uitbarstende “lie la lie”-refrein. Maar het is vooral die tekst, met alweer elk zuinig woord op de juiste plaats, die door merg en been snijdt. Kan misschien ook niet anders met een Simon die zijn eigen gekwetste ego als inspiratiebron nam, en als antwoord op hevige kritiek zijn eigen bittere jeugd tot heldenverhaal oppompte.
Hoogtepunt: 02’52’’. Een plotse shift in vertelperspectief, een droevige conclusie. “In the clearing stands a boxer and a fighter by his trade / And he carries the reminder of every glove / that laid him down or cut him / till he cried out in his anger and his shame ‘I am leaving, I am leaving’ / But the fighter still remains.” Wie de beelden van de met Parkinson worstelende Muhamad Ali zag tijdens de Olympische Spelen van 1996 weet exact hoé triest dat beeld is.

7. Late In The Evening

Zoals wel meerdere muzikanten van zijn tijd had Paul Simon op een bepaald moment de ambitie om iets in Hollywood te doen. Het resultaat was de film One-Trick Pony, niet meteen een hoogtepunt in de geschiedenis van de cinematografie. En dan zijn we nog vriendelijk. Maar op het ermee verbonden album — geen echte soundtrack want de songs staan er in een andere versie op — staat een van de hoogtepunten uit Simons carrière. “Late In The Evening” is een ode aan de muziek in zijn leven: van de muziek die hij als kind in bed hoorde (strofe 1) over de muziek aan de pooltafel als tiener (strofe 2) tot de muziek die hij zelf als beginnende muzikant bracht (strofe 3). En dat op percussieritmes die, 6 jaar voor Graceland, al de invloed van het Afrikaanse continent op de muzikant Paul Simon laten horen als voorafspiegeling van wat komen gaat.
Hoogtepunt: 0’01”. De swingende drumritmes maken het meteen duidelijk: dit is een song die barst van de joie de vivre.

8. Diamonds On The Soles Of Her Shoes

In 1986 bracht Simon Graceland uit, de plaat die hem na enkele mindere jaren opnieuw — en meer dan ooit — op de kaart zette. Dat verliep niet zonder strubbelingen: Simons samenwerking met Zuid-Afrikaanse artiesten als Ladysmith Black Mambazo en The Boyoyo Boys lag vanzelfsprekend nogal gevoelig in tijden van Apartheid, maar zorgde wel voor het onmiskenbare hoogtepunt uit zijn carrière. Het halve album had in deze lijst kunnen staan, maar vooral het onweerstaanbare “Diamonds On The Soles Of her Shoes” mocht niet ontbreken. De roffelende percussie van Youssou N’Dour, de schetterende blazers: dit nummer barst van levenslust en liefde. De hoge stem van Simon dolt meesterlijk met de diepe “Ta na na na’s” van de Zuid-Afrikanen, en zelfs een gladde eighties fretless bass kan dit vreugdedansje niet verstoren.
Hoogtepunt: 0’57”. Simon heeft net a capella, geruggensteund door Ladysmith Black Mambazo, zijn eerste onderwerp voorgesteld — het rijke meisje met de diamanten zolen — wanneer een glasheldere gitaar invalt, met de percussie van N’Dour in het kielzog. Een welkome schop onder de kont na de gezapige intro, en het startschot voor een feestelijk rondje heupwiegen.

9. Hearts And Bones

Hearts And Bones is een wat miskend album uit het oeuvre van Paul Simon. Het (geflopte) album is dan ook een ongemakkelijke combinatie van een handvol topsongs met een reeks banale en vooral wat gedateerde songs. Een wat vergeten klassieker is dan ook het titelnummer, waar Paul Simon op meesterlijke wijze zijn stukgelopen relatie met actrice Carrie Fisher beschrijft van een verdoemde trip door de bergen van New Mexico tot de totale vervreemding van de voormalige geliefden. De muziek is vintage Simon: een zacht tokkelende gitaar, een warm percussief ritme en zacht, zalvend gezongen.

Hoogtepunt: 2’47”. Op wat percussie na krijgen we enkel nog een wanhopig “Why?” te horen.

10. Homeward Bound

Een ditty zou je kunnen zeggen. Een niemendalletje. Maar zo klinken alle Paul Simon-nummers tot je ze van nabij gaat bekijken. Dan blijkt dat oh zo simpel melodietje toch niet zo haha-eenvoudig, die zo zuinige tekst toch niet zo wegwerp. En zo is het ook alweer met “Homeward Bound”: het lijkt niet meer dan een snel gepende overpeinzing van de one-man band op tour, maar dan toch ook weer niet helemaal. Want gaat dit uiteindelijk niet over élke eenzaamheid?
Hoogtepunt: 01’05”. De tweede versnelling is nog beter dan de eerste.

11. Getting Ready For Christmas Day

Het is niet omdat Paul Simon sinds de jaren 90 nauwelijks nog hits gescoord heeft, dat zijn laatste soloalbums volledig genegeerd moeten worden. Akkoord, You’re The One was wat te mak om goed te zijn en opvolger Surprise te experimenteel, maar So beautiful or so what was een schot in de roos vol ouderwets oerdegelijke Paul Simon-songs. Aftrappen doet dat album met dit gedreven stapnummer gekenmerkt door een gortdroge akoestische gitaar en samples uit een preek van dominee J.M. Gates uit 1941 ertussenin gewoven. De preek en het geschreeuw van zijn toehoorders maakt van een op zich typisch Paul Simon-nummer iets speciaals. Kerstdag is hier niet zomaar een feestdag maar boven alles een verwijzing naar het moment waarop Magere Hein je komt halen en je het tijdelijke voor het eeuwige inwisselt. De ritmische strofes en het zweverige, bijna etherische refrein zijn Simon ten voeten uit en de dood voelt in gezelschap van dit nummer zo licht aan als een zomerbries door een half open raam.
Hoogtepunt: 2’35”. Een kraakheldere gitaarsolo van ondertussen vaste Simon-gitarist Vincent Nguini klieft door de sample van Gates’ doempreeks als een felle streep zon.

12. I Am A Rock

Een masterclass in economisch songschrijven, dit. Met geen woord te veel schetst Simon hier een portret van allesverwoestende eenzaamheid, die met grote woorden wordt ontkend. Je proeft de gekwetste ziel achter al die staccato stoerdoenerij, waar Garfunkel slechts af en toe wat versterking aan moet toevoegen. Fijn doldraaiend orgeltje op de achtergrond ook, en prachtig snijdend gezongen door Simon op zijn kortafst.
Hoogtepunt: 01’01”. “I have no need of friendship / Friendship causes pain / It’s laughter and it’s loving I disdain”. Zoveel hoogborstigheid dat je niet anders kunt dan de twijfel erachter al proeven.

13. Slip Slidin’ Away

Zelden schreef Simon zo’n pijnlijke, treurige tekst als die van “Slip Slidin’ Away”. De drie personages — een man, een vrouw en een vader — hebben elk hun klein maar droevig verhaal, van een verwoestende liefde, over een ongelukkig huwelijk, tot een lang geleden achtergelaten zoon. Iedereen heeft spijt, en ondertussen kijkt in de laatste strofe een gemeen lachende god toe: alles is al lang gepland, er valt toch niet aan te ontsnappen. Die onaangename boodschap verpakt Simon in een lieflijk kabbelend nummer, met prachtige backing vocals van The Oak Ridge Boys — let op hun troostende ooh-ooh-wieooh’s wanneer Simon met “Believe we’re gliding down the highway / When in fact we’re slip slidin’ away” de kille waarheid verkondigt.
Hoogtepunt: 0’45” en 1’30”. Hard, maar wonderschoon tegelijk, de woorden die Simon hier gebruikt om de tragiek van de man en de vrouw te schetsen. “Dolores, I live in fear / My love for you is so overpowering I’m afraid that I will disappear”, klinkt het bij hem, terwijl zij haar leven als getrouwde vrouw samenvat: “She said a good day ain’t got no rain / She said a bad day is when I lie in bed and think of things that might have been.” Bleiten, iedere keer weer.

14. Cecilia (Concert in the Park liveversie)

Waarom we niet de versie van Simon & Garfunkel hebben genomen, horen we u al uw computerscherm voldampen? Heel simpel: de versie van Simon & Garfunkel klinkt bij nader inzien veel te knullig en gedateerd (die drums, dat stroeve gezang) om echt een plaatsje in deze lijst te verdienen. Dat neemt niet weg dat het wel een ijzersterk nummer is, en dat bewijst deze fantastische liveversie uit 1991, zoals die op het dubbelalbum Concert in the Park staat, live opgenomen in Central Park voor een 100 000 koppig publiek. Simon heeft alle nummers die avond in hetzelfde polyritmische jasje van The Rhythm of the Saints gestoken en “Cecilia” heeft nog nooit zo romantisch en dromerig geklonken als hier, mede dankzij een prachtig fluitje en een West-Afrikaanse gitaar.
Hoogtepunt: 2’15”. Het nummer schakelt een versnelling hoger en hoppa, daar is “Jubilation, she loves me again”. Cecilia is misschien een wispelturig geval, maar als je dit hoort, kan de conclusie alleen maar zijn dat het leven soms zo eenvoudig lijkt.

15. Still Crazy After All These Years

Op “Still Crazy After All These Years” krijgen we Paul Simon als volleerde crooner te horen. Een song met een jazzy sfeertje die je zo meeneemt naar een rokerige nachtclub. Ten tijde van het gelijknamige album was Paul Simon net gescheiden van z’n eerste vrouw. Een scheiding die hij van zich af pende in dit nummer, met een tekst die zich ergens in het niemandsland tussen verlangen en liefdesverdriet situeert.
Hoogtepunt: 2’12”. Een korte, maar melancholische saxofoonsolo.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

9 + vijftien =