Frank Boeijen :: “Ik wil de tijd bevriezen”

Na meer dan 30 jaar carrière, en op z’n drieëntwintigste studioplaat, draait het bij Boeijen nog steeds om één streven: dat naar schoonheid. En op Liefde En Moed wordt die met steeds minder woorden en akkoorden gevonden. Wordt Boeijen door platen als deze de Van Morrison of Leonard Cohen van de Lage Landen?

Tijdens ons vorige gesprek op een novemberavond in een Brussels hotel vloeide de Sancerre rijkelijk, nu gaat het er op een februariochtend bij een ontbijt in een Gents hotel, tijdens het drinken van sloten koffie, een pak rustiger aan toe. Boeijen, steeds every inch a gentleman, heeft er na een slechte nacht al een ochtendlijke radio-uitzending op zitten en is ontzettend moe. Tot vier keer toe excuseert hij zich daarvoor — “ik hoop dat er iets fatsoenlijks uit mijn mond komt”.

Een groeiplaat voor het leven

Dat er nog eens een gewone studioplaat van Boeijen verschijnt, komt ergens als een verrassing. “Ik heb een eindpunt bereikt”, zei hij vier jaar geleden bij de release van Camera, en zo leek het ook. Twee jaar geleden was er het fotoboek Genade, met een cd bij waarop de poëzie op muziek was gezet. Maar nu toch weer een gewoon, zij het prachtig vormgegeven, album.
Boeijen: “Ik kan het niet laten. We hebben inderdaad veel aandacht besteed aan de vormgeving. Deze plaat is het afgelopen jaar ontstaan. De afgelopen tour heb ik ongelooflijk veel schik gehad in het concerteren met mijn hechte band. Vandaar dat ik dacht: wacht eens even, we gaan het komende jaar toch weer wat optredens doen. De teksten waren er, de liedjes waren er… Uiteindelijk heb ik dan een keuze gemaakt uit het materiaal en dan begint het toch weer te kriebelen en wil je het weer uitbrengen.”

Liefde En Moed is misschien wel de mooiste plaat van Boeijen in jaren. En het meest uitgebeende werk van hem tot dusver. Maar tegelijk ook een warme plaat, met een belangrijke rol voor pianist Ton Snijders en de multi-instrumentalist Rens van der Zalm, die er met extra gitaarlagen, viool, mandoline, accordeon… een “warme mozaïek” van maakt, volgens Boeijen. Maar een uitgespaarde mozaïek dus, eerst en vooral in de teksten. Vroeger streefde hij ernaar persoonlijke ervaringen zo algemeen mogelijk te beschrijven. Tegenwoordig zijn de teksten eerder foto’s, met de witruimtes tussen de lijnen als belichting. “Ik probeer zo min mogelijk woorden te gebruiken en de meeste zinnen vallen af. Het is geen cabaret, teksten moeten kloppen in samenspraak met de muziek. En het ene mag aan het andere geen afbreuk doen. Ik streef ernaar om het in zo eenvoudig mogelijke taal te doen en de grote, meest complexe dingen te bespreken met de meest eenvoudige woorden.”

Misschien kenmerkt dat het werk van Boeijen anno nu: met enkele zinnen zoveel witruimte creëren dat de lezer/luisteraar er zijn eigen zinnen kan tussenschrijven. In “Vragen Wonen Overal” bijvoorbeeld: “De man wenste me een goede morgen / Goede morgen / En ik wou dat het waar was” of “Gedachten zijn niet gebonden aan een plaats of een land”. Of in “De Ogen Van Haar moeder”: “De jonge vrouw was verdwenen / Verdwenen in het leven / … / Deze avond heeft me goed gedaan / Elkaar verloren in de tijd”. Het zijn zinnen die per beluistering aan betekenis winnen, hetzij door uzelf, hetzij door de muziek. Het maakt Liefde En Moed tot een groeiplaat voor het leven.

Een bevroren moment

Ook omdat “de tijd” weer een van de voornaamste thema’s van de plaat is, net als op voorganger Genade. “Ik wil een zee van tijd hebben”, zegt hij lachend. “Het is tevens de titel van het laatste nummer op de plaat. Maar geef toe, die zee van tijd hebben we nog, daar moet je je altijd aan vasthouden. Het is ook een plaat tegen de tijd, tegen de gejaagde tijdsgeest. Alleen al dat ik mijn liedjes nog op een cd uitbreng, bijvoorbeeld. Maar ik vind het wel mooi om te proberen de tijd te bevriezen, een bevroren moment te zijn.”

En wat met de tijd die over Boeijens eigen carrière is gegaan? Wanneer ik laat vallen dat het herfst wordt in zijn eigen carrière, is dat een verbaal shot dubbele espresso: “Ik ervaar het zelf helemaal niet dat ik in de herfst van mijn carrière zit. We zijn gewoon voortdurend bezig. Er is tot mijn eigen grote verbazing een nieuwe cd, en de goede reacties daarop stemmen me zeer blij. Ik ben ook niet bezig met terugkijken op mijn eigen oeuvre. Er komt wat er komt. Al zitten er wel knipogen naar ouder werk van me in deze plaat. Zo is “Ik wou dat het waar was” uit “Vragen Wonen Overal” de antipode van “Zeg Me Dat Het Niet Zo Is””.

“En wie weet is “Jij Verwarmt Mijn Hart” een antwoord op “Koud In Mijn Hart””, voegt hij er lachend aan toe wanneer dat nummer aangehaald wordt in het gesprek. Het is het meest melodieuze nummer van de plaat, met de meest uitgesproken tekst. Is het een voordeel van zijn lange staat van dienst dat hij met zulke tekstlijnen wegkomt en ze dan ook ongedwongen kan schrijven? Iemand die vandaag debuteert met een titel als “Jij verwarmt mijn hart” moet voor het vuurpeloton. Boeijen lacht. “Je moet gewoon doen waar je zelf volledig achter staat, dat heb ik ook altijd gedaan. Iedereen zal over een nummer als dit ook wel weer zijn mening hebben, dat is ook goed, maar je moet toch je eigen weg gaan?”

Nog een opvallend nummer, en misschien wel het beste wat Boeijen in jaren schreef, is het bezwerende “Overal Bleef Er Iets Achter”, dat zich muzikaal, tekstueel en zelfs vocaal laat luisteren als een samenvatting van zijn oeuvre, waaronder ook het werk met zijn Groep in de jaren tachtig. Eerst mijmert Boeijen over iets fysieks achterlaten als een boek en een hoed, vervolgens over een afscheid of een naam in een stad, aan het einde misschien een lied of misschien wel niets. Is Boeijen bezig met de gedachte aan iets achterlaten? “Het is in ieder geval een van mijn favoriete nieuwe nummers. Eigenlijk is het een heel eenvoudige tekst, maar er zit nog iets meer bij, al moet ik zelf nog ontdekken wat. Toen ik het vanochtend op de radio speelde, vroeg ik me af wat er nou precies in dat nummer zit, maar ik zou het niet zo kunnen benoemen. We hebben lang niet meer zo’n nummer gehad. Maar eerlijk, ik ben er zelf zo niet mee bezig of ik iets achterlaat, maar ik denk dat het goed is daar niet al te bewust mee bezig te zijn. En gewoon blijven proberen zo mooi mogelijke muziek en teksten te maken, en daar zelf ook zo veel mogelijk plezier aan te beleven. En het is natuurlijk helemaal mooi meegenomen als je daar anderen een plezier mee doet.”

Je kunt niet op de vlucht voor jezelf

Weer die schoonheid dus. Ook op Liefde En Moed is er voor bitterheid geen plaats. Boeijen: “Volgens mij heb je daar ook niet veel aan en het levert weinig op. Anderen kunnen zulke donkere gevoelens of verontwaardiging beter ventileren dan ik. Bijvoorbeeld de cabaretiers, maar dat is een heel andere discipline. Bij mij uit zich dat anders. Ik zoek een tegengif.”

Toch zijn er, net als op de voorgaande platen, knipogen naar de woelige politieke situatie in Nederland van de afgelopen tien jaar. “De geest is uit de fles”, zei hij daar al over toen Wilders aanstormde. Ondertussen is hij weer naar de marge verdreven. Daar lijkt “Helpende Hand In Dromen” even naar te verwijzen: “De barbaren aan de macht / En ook dat gaat weer voorbij”. Boeijen lacht, maar houdt zich op de vlakte: “Nederland was enkele jaren politiek compleet in de war. Ik denk en hoop dat we onze woelige jaren achter de rug hebben en dat het nu stabiliseert. Maar nu is het land economisch gezien nog altijd in de war. Er moeten wederom banken gered worden. Dat creëert onzekerheid en daardoor consumeren de mensen minder en gaat het niet goed met de economie. Het valt te hopen dat die gauw weer aantrekt.” Wanneer Boeijen daarna gezapig verder zijn fruitsla nuttigt, is het wel duidelijk: de barricades van “Zwart Wit” indertijd hoeven niet meer.

Wat op het eerste gehoor ook naar de achtergrond is verdwenen op deze plaat, zijn de reizen van Boeijen. Op platen als Vaderland of Heden was de invloed ervan tastbaar in de muziek of de songtitels, nu veel minder. Meer zelfs, Boeijen lijkt zich meer en meer terug te plooien op zijn Nijmegen, te zien aan de foto’s van Károly Effenberger voor zijn recentste platen. “Het reizen is voor zo veel mensen bereikbaar geworden en de welvaart is zo sterk gestegen, ook in voormalig arme landen, dat het overal gewoon steeds drukker wordt. Ik probeer zelf ook nog steeds zo veel mogelijk te reizen, maar reizen is dus niet zo bijzonder meer. Je kunt ook de ervaringen die je op reis hebt opgedaan gewoon beschrijven zonder te vermelden dat je op reis bent of bent geweest. (Denkt na) Trouwens, waar je ook heen gaat, je kunt niet op de vlucht voor jezelf. Dat vind ik een intrigerende gedachte waar je over kunt nadenken. Dat komt naar boven in “Vragen Wonen Overal.” Bovendien geldt dat ook voor de mensen die naar onze wereld komen op zoek naar geluk.”

Boeijen gaat nog een kop koffie halen en excuseert zich nogmaals: “Ik probeer echt mijn gedachten te ordenen, maar het gaat zo moeizaam.” Hij lacht. “En dan heb ik vanavond nog een groot feest in Nijmegen, een goede vriendin van me wordt 50. Ik kan alvast beter even gaan liggen.” Ik zet de recorder af en we praten nog wat na. Over interviews geven (“Er zijn er die me blijven vragen naar de jaren tachtig, kun je nagaan”) en over het live spelen, elk jaar weer op tournee: “Ik ben echt dankbaar dat ik niet elke avond mijn hitjes moet spelen voor mijn publiek. Dan word je gek, man. Elke keer weer gaan we gewoon op zoek naar een mooie avond”, zegt hij daarover. “Ik zie me dit nog jaren doen. Ik blijf die behoefte hebben om elke paar jaar iets nieuws van me te laten horen.”

Frank Boeijen is aan een korte theatertour door de Lage Landen begonnen. Vandaag,27 februari, speelt hij in de Vooruit in Gent, op 27 april in de AB in Brussel en 28 april in De Roma in Antwerpen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

dertien + vijf =