Harry Potter en de werkelijkheid (2/2)




Vorige

Harry Potter and the Difficulty of Gayness and
Education

Ook het onderwijssysteem kreeg er behoorlijk van langs in de
boeken. In ‘Harry Potter and the Order of the Phoenix’ wordt het
personage Dolores Umbridge geïntroduceerd, een spionne van de
regering die Dumbledore uit Hogwarts weg manoeuvreert en
uiteindelijk de school onderwerpt aan een eindeloze lijst regels.
Dit was een rechtstreekse verwijzing naar de toenemende
bemoeienissen van de overheid in het Britse onderwijs. Ook in
Engeland werden leerkrachten steeds strenger onder toezicht
geplaatst – ze werden verondersteld hun leerlingen klaar te stomen
voor standaardtests, zodat ze na een tijdje alleen nog specifiek
lesgaven over de inhoud van die examens, en hun eigen testen steeds
makkelijker gingen maken om de cijferquota te halen die de regering
had opgelegd. Bij het verschijnen van ‘The Order of the Phoenix’
werd het boek dan ook juichend onthaald door gefrustreerde
leerkrachten.

Het personage Dolores Umbridge zelf is overigens duidelijk
gebaseerd op Ann Widdecombe, een rabiaat conservatieve politica,
die zich vanaf de jaren tachtig tot haar pensioen in 2010 verzette
tegen abortus, homorechten en de liberalisering van de kerk. Ze
bekeerde zich van het anglicisme naar Rooms-Katholicisme toen de
Church of England vrouwen toeliet om missen te leiden. Maar hoe
genadeloos ze ook te keer ging in de politieke arena, ‘s avonds
ging ze naar een huis waar, net zoals bij Dolores Umbridge,
kitscherige sierborden met katten aan de muur hingen (zoals te zien
is in een documentaire van Louis Theroux over Widdecombe). Katten
over wie ze zelfs gedichtjes schreef, zoals:

Goodness gracious what is that
It’s Mr. Pugwash my black cat
Good gracious are there others?
Yes indeed my cat Carruthers!

Het is een bizarre combinatie van een schijnbaar kil hart en een
onophoudelijk streven naar gezelligheid in zijn meest bekrompen
vorm, die rechtstreeks terug te traceren valt naar Dolores
Umbridge.

Maar niets van dat alles woog zo zwaar door als de onthulling
dat Albus Dumbledore, directeur van Hogwarts en de meest
gerespecteerde tovenaar van zijn tijd, homoseksueel was. In 2007
liet Rowling zich dat ontvallen, met als gevolg een stortvloed aan
zowel positieve als negatieve pers. De meer liberale kant van de
samenleving prees Rowling, omdat ze een dergelijke uitspraak had
durven doen op een moment dat heel wat homoseksuele leerkrachten
nog altijd werden geweerd uit het onderwijs. Anderen noemden het
“homo-propaganda”, die er op uit was om kinderen “te indoctrineren”
met homoseksualiteit.

De mate waarin al die onderwerpen besproken werden, is een
indicatie van de invloed die Harry Potter heeft uitgeoefend op de
cultuur. Ook mensen die zich niet verkleden als één van de
personages wanneer ze naar de films gaan kijken, ook mensen die
niet te bekennen zijn op fanconventies of gelijkaardige
activiteiten, ook mensen die dus géén nerd zijn, kennen de
verhalen en weten wat er gebeurt wanneer één van de personages
“accio” of “expecto patronum” roept. De films volgden opmerkelijk
trouw in de voetstappen van de romans – de eerste paar verhalen
werden haast woord voor woord opgevolgd, tot ‘Harry Potter and the
Goblet of Fire’ plotseling meer dan 700 pagina’s dik bleek te zijn
en dat niet meer mogelijk was. Daarna werden de films eerder
spectaculaire samenvattingen van de boeken – een euvel dat zowaar
écht verholpen werd door het laatste boek, ‘The Deathly Hallows’,
in twee delen uit te brengen.

Harry Potter and the Silver Screen

De voornaamste functie van de films was aanvankelijk dat ze
extra lezers naar de boeken lokten, en daarna, eens die allemaal
geschreven waren, dat ze de hype rond het verhaal in leven hielden.
(Ironisch genoeg zorgden ze er ook voor dat er een
miljardenbusiness ontstond rond Harry Potter videogames en dvd’s,
allemaal dingen waar Dudley Dursley gek op zou zijn, maar die nooit
een plaats zouden verdienen in de geïdealiseerde tovenaarswereld
van Harry zelf.) Het eerste decennium van de jaren 2000 werd bij
uitstek het decennium van Harry Potter. De populariteit van ‘Lord
of the Rings’ benaderde en oversteeg zelfs die van de reeks, maar
in 2003 was het afgelopen met die trilogie, waarna Rowlings creatie
nog vrolijk acht jaar verder ging. Andere franchises
worden met de regelmaat van een klok opgestart, maar zelfs de
‘Twilight’-hype is weinig meer dan een zeepbel vergeleken met die
rond Harry en zijn vrienden, voornamelijk omdat iedereen wel naar
de ‘Twilight’-films gaat kijken, maar niemand ze echt goed lijkt te
vinden.

De kwaliteit van de films kende zo z’n ups en downs
hetzelfde kan overigens gezegd worden voor de boeken – maar
handhaafden sowieso een soort van basisniveau: zelfs op hun zwakste
momenten, bleven de films in functie staan van een overkoepelend
verhaal dat altijd meeslepend bleef. Alfonso Cuaron is de enige
regisseur die een artistieke flair probeerde mee te geven aan zijn
aflevering, ‘The Prisoner of Azkaban’, met een visuele stijl die
merkwaardig afweek van die van zijn voorgangers. Voor het overige
waren de regisseurs voornamelijk craftsmen, vakmannen die
wisten hoe ze een verhaal moesten vertellen en een grote film op
logistiek vlak in elkaar moesten steken (op zich trouwens een
prestatie die ik niet zou onderschatten). Niemand zal de ‘Harry
Potter’-films verwarren met grootse cinema, net zoals het verkeerd
zou zijn om de boeken voor grote literatuur te nemen, maar ze
hebben wel degelijk hun kwaliteiten en door hun populariteit zijn
ze per definitie een cultureel fenomeen geworden. Een pop-cultureel
fenomeen, misschien, maar toch. Alles wat door zoveel mensen
gelezen en gezien wordt, heeft invloed, is belangrijk. Met het
definitieve einde van ‘Harry Potter’ blijft het aan de grote
filmstudio’s om de volgende megahype te vinden – ‘Twilight’ komt
het dichtst in de buurt, maar heeft nog maar twee films te gaan
vooraleer ook dat afgelopen is. En ik maak me sterk dat die reeks
snel uit het collectief geheugen gewist zal zijn.

Nog één keer een portie liberale homo-propaganda consumeren, en
dan is het aan de andere spelers om zich te bewijzen. We zullen ‘m
missen, die Potter.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vier × 1 =