An Introduction to… Elliott Smith

Kill Star Records, 2010.

Over de doden niets dan goed, dus valt het ons nogal moeilijk om
een review te schrijven van ‘An Introduction to … Elliott Smith’.
De goede man – God hebbe zijn ziel – schrééf nu eenmaal breekbare,
intieme en toch overweldigende songs, en we kunnen het er allemaal
over eens zijn dat hij te vroeg gestorven is. Met het nodige gevoel
voor dramatiek ook. Maar of deze verzamelaar van Kill Star Records,
het voormalige label van de harakirikunstenaar bij uitstek, ook
effectief een meerwaarde in onze platenkast vormt, is nog maar de
vraag.

Bij zulke initiatieven kan uiteraard eeuwig gekibbeld worden
over welke nummers overbodig zijn en welke eigenlijk niet hadden
mogen ontbreken. Zo vragen wij ons bijvoorbeeld af waar het
ontwapenende ‘Say Yes’ of de heerlijke woordenstroom van ‘Memory
Lane’ – “uncomfortable apart, it’s all written on my chart” –
gebleven zijn, maar dat is eigenlijk naast de kwestie. Met ‘An
Introduction…’ wil Kill Star Records in de eerste plaats een
nieuwe generatie muziekliefhebbers onderdompelen in het oeuvre van
Smith, “providing a pathway for people to delve more deeply into
his immensely satisfying catalog”.

Trouw aan die missie biedt de plaat een breed spectrum aan
Smithnummers, van indiedebuut ‘Roman Candle’ uit 1994 over het
postuum uitgebrachte ‘From a Basement on a Hill’ (2004) tot
New Moon
(2007), waarop een aantal nooit eerder uitgebrachte opnames
gebundeld werden.

Kill Star Records zet zijn inleiding alvast sterk in met ‘The
Ballad of Big Nothing’ als opener. Dit nummer vanop ‘Either/Or’
(1997), in alternatieve middens unaniem als Smiths sterkste album
bestempeld, laat een ijl klinkende Smith aan het woord over de
drugsspiraal waarin hij verzeild geraakt is, en klinkt met “a tired
man with only hours to go, just waiting to be taken away” in
retrospect plots heel wat gewichtiger. Het is bovendien
hét perfecte voorbeeld van de muziek waar Smith voor staat: een
akoestische gitaar, breekbaar gezang en impressionistische lyrics.
Smiths nummers vertellen niet zozeer een verhaal, maar proberen
eerder een stemming op te roepen.

Vaak tonen die momentopnames de minder mooie kant van de roem,
zoals op ‘Angeles’, waar het feeërieke gitaarwerk de harde
realiteit van het leven in Los Angeles niet kan verdoezelen, of op
‘Between the Bars’, waar de tastbare hartenzeer van Smith zich op
de snaren van zijn gitaar doorzet, die wel met hem mee lijken te
janken. Het leeuwendeel van de nummers op deze ‘Introduction’ –
naast de drie hierboven ook nog het vrijwel iconische ‘Pictures of
Me’ en het hypnotiserende gedreun van ‘Alameda’ – werd van
doorbraakalbum ‘Either/Or’ geplukt, maar ook ander werk van Smith
komt aan bod. Zij het iets minder uitgebreid.

Vanop debuut ‘Roman Candle’ krijgen we bijvoorbeeld enkel ‘Last
Call’ te horen, maar dat ene nummer toont wel perfect de lange weg
die Smith heeft afgelegd. Zijn stem klinkt hier lager, zwaarder dan
we van hem gewend zijn, maar de zwaarmoedige stemming – “waiting
for sleep to overtake me” – had hij zich ook toen al eigen gemaakt.
De engelenstem die we later als die van Smith zouden gaan
herkennen, toont zich voor het eerst ten volle op ‘The Biggest
Lie’, vanop ‘Elliott Smith’ uit 1995. Smith zingt hoog, de lyrics
kerven zich een weg naar je ziel en het schijnbaar eenvoudige
gitaarwerk bevat toch een aantal verrassende variaties.

Dat Kill Star Records voor deze verzamelaar verantwoordelijk is,
blijkt wel duidelijk uit de songkeuze. Vanop ‘XO’, Smiths eerste
worp voor major label DreamWorks uit 1998, krijgen we maar één
nummer. Gelukkig is dat wel het wondermooie ‘Waltz # 2’, met een
intro waar golf per golf nieuwe instrumenten opduiken om voor een
wervelend samenspel van gitaar, piano en subtiele drums te zorgen.
Ook van zijn latere werk – ‘Figure 8’ en ‘From a Basement on a
Hill’ – is betrekkelijk weinig te bespeuren, waardoor deze
‘Introduction’ beperkt blijft tot net dat. Een inleiding, waarna de
nieuwsgierige luisteraar hopelijk zelf de tijd neemt het oeuvre van
Elliott Smith te verkennen.

Overigens wel hoedje af voor Kill Star, dat een plaat van een
notoire zwartkijker durft te laten eindigen met het ironisch
vrolijk klinkende ‘Happiness/The Gondola Man’. “All I want now is
happiness for you and me”. Dat geluk heeft hij helaas nooit
gevonden, waardoor wij ongetwijfeld nog talloze geniale platen
mislopen zijn.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

9 + 9 =