La double vie de Véronique




Regie en scenario : Krzysztof
Kieslowski
Met : Irène Jacob, Halina
Gryglasewska, Aleksander Bardini, Phillipe Volter
e.a.
98 min./ Frankrijk – Polen /
1991

Elke gezonde filmliefhebber associeert de hypergetalenteerde
regisseur en wijs man met de slissende naam Krzysztof Kieslowski
spontaan met de kleuren bleu, blanc en rouge, zijn wereldberoemde
drieluik. Een filmpje dat echter minstens evenzeer de moeite waard
is om uit het beeldige prisma van ‘s mans oeuvre te lichten is ‘La
double vie de Véronique’, een door een rode, gele en groene
kleurenfilter gehaald dubbelportret van twee zielzusters die als
door onzichtbare touwtjes met elkaar verbonden zijn. Een kleine
film over grote gevoelens, die te nemen of te laten valt. Want
ofwel stoor je je mateloos aan het feit dat de film meer vragen
oproept dan antwoorden geeft, ofwel nestel je je in de bijzondere
sfeer, krul je je op in de waanzinnig mooie muziek en geniet je met
volle teugen van de aanwijzingen die je zelf tot het gewenste
verhaal mag puzzelen…

Veronika en Véronique zijn identiek. Ze zien er hetzelfde uit,
zijn allebei muzikaal getalenteerd met een prachtige stem, lijden
aan dezelfde hartkwaal en hebben dezelfde kleine tics. Alleen woont
de ene in Polen en de andere in Frankrijk en hebben ze elkaar nog
nooit gezien. Zonder dat ze dit rationeel kunnen verklaren hebben
Veronika en Véronique allebei het gevoel dat ze niet alleen zijn op
deze wereld. Wanneer Veronika tijdens haar eerste grote
zangoptreden in elkaar zakt, voelt Véronique, alsof ze de
telepathische krachten van een tweeling hebben, een immens verdriet
over zich heen vloeien. Ze besluit te luisteren naar dat meisje in
haar en niet dezelfde fouten te maken. Het toeval begint pas echt
zijn rol in de film op te eisen wanneer Véronique een
poppenkastspeler ontmoet, die haar op een wel heel bijzondere
manier probeert te verleiden. Hij stuurt haar per post aanwijzingen
over hemzelf -waar hij zich mee bezighoudt en waar hij zich
verschuilt-, maar die kleine voorwerpen en geluidsopnamen blijken
ineens ook méér te vertellen over Veronika én over Véronique
zelf.

De doorzichtige stuiterbal waardoor de Véro’s de wereld op hun
kop zien, het verhaal over het meisje dat haar vinger niet
verbrandt aan de kachel, omdat ze hem uit een onverklaarbaar
voorgevoel terugtrekt, de tweede pop die de poppenspeler altijd
maakt voor als de ene mocht stukgaan,.. Kieslowski is niet vies van
een stevige portie symboliek. Je kan in de film symbolen blijven
zoeken en vinden, verbanden blijven leggen, zowat alles is dubbel
interpreteerbaar. De film roept veel vragen op en instinctief
hengelen we met ons vlindernet naar mogelijke antwoorden. Zijn
Véronique en Veronika eigenlijk gewoon één persoon en probeert de
poppenspeler Véronique met hints over de andere persoon in
zichzelf, dichter bij zichzelf te brengen? Of wil de poppenspeler
gewoon bewijzen hoe goed hij Véronique kent? Of heeft hij eigenlijk
als een oppermacht de touwtjes van het verhaal in handen en
probeert hij zijn pop bij te sturen in haar daden? We zien er zo
veel of zo weinig in als we zelf willen.

Het is duidelijk dat Kieslowski met deze film geen kant-en-klaar
entertainment wou brengen, maar eerder een sfeer wilt scheppen rond
universele thema’s als het lot, liefde en twijfel, jezelf durven
blootgeven, je zwaktes durven tonen om jezelf beter te begrijpen.
Een duidelijke boodschap is er niet, de film wil wel een zoektocht
in ons losweken naar gevoelens die we niet meteen herkennen, maar
die we wel willen leren kennen. Weinig actie dus en Kieslowski
schrapte waar hij kon ook de gesprekken tot hun essentie en laat de
beelden het woord voeren. De handelingen van Véronique spreken niet
zozeer voor zich, maar het gaat dan ook om ervaringen die niet
gemakkelijk bij naam te noemen zijn. Ooit al een droom zo getrouw
mogelijk proberen navertellen? Zoiets is een bijna onmogelijke
opdracht, het gaat om een overweldigend totaalpakket, waarbij vaak
nuances liggen in de details, die je niet kunt benoemen, een sfeer
die je niet kan definiëren. Haar spirituele voorgevoel en het
onverklaarbare verdriet dat ze met zich meedraagt, kan Véronique
bovendien zelf niet goed vatten. Het is geen duidelijk omlijnde
expressie zoals wraak of kwaadheid. Die twijfels en existentiële
onzekerheid weet Kieslowski prachtig in zijn film te vatten. Dat
mysterieuze gevoel dat het leven door toeval en krachten die buiten
de mens liggen gedomineerd wordt, brengt hij in de gedaante van
zijn elegante actrice op intrigerende wijze tot leven. ‘Double vie’
is namelijk niet het alleenrecht van de heer Kieslowski. Hij zat
niet dictatoriaal in zijn regiestoeltje te delegeren. De film is
tijdens de opnames gegroeid op basis van persoonlijke inbrengen en
suggesties van nog drie andere personen, wiens stempel stevig op de
film gedrukt staat: de wonderlijke actrice Irène Jacob, de
eigenzinnige cameraman Slawomir Idziak (Gattaca, Harry Potter) en
keizer der componisten Zbigniew Preisner, drie schakels die de film
die indringende sfeer geven waarnaar Kieslowski wellicht op zoek
was.

Irène Jacob (later ook te zien in ‘Rouge’), derde keuze
voor de rol na Andie McDowell en Juliette Binoche, brengt het
complexe scenario op een betoverende manier tot leven. Ze draagt de
film dan ook op haar ene pink en weet in haar dubbelrol de twijfel
van de Véro’s perfect te uiten en er zelfs een subtiel verschil in
te leggen (had u ook een lichte voorkeur voor Veronika?). Ze zorgt
er met haar intrigerende performance voor dat de esoterische sfeer
toch ook met de voetjes de grond raakt en het nergens te pompeus
wordt. Schilder met de camera Idziak weet Irène Jacob van al haar
mooiste kanten te belichten, (vb. Veronika die in de regen blijft
doorzingen, terwijl ze de druppels uit haar ogen probeert te
knipperen) waarbij vooral de rode kleurenfilter haar sensuele
lichaam in zijn meest kwetsbare vorm toont. Al maakt hij evenzeer
van een ronddansend theezakje in warm water een streling voor het
oog en introduceert hij zijn opvallend kleurengebruik als een
actieve speler in de film. De muziek van Preisner die als een
knikker je gehoor komt binnen gerold is onaards mooi en laat je,
ook uren na de film nog, niet los. Vooral tijdens het optreden van
Veronika, waarbij de muziek je haast in het scherm zuigt, komt de
film in zijn drievuldigheid – muziek, beeld en sfeer- tot een
hoogtepunt.

‘La double vie de Véronique’ is als een hypnotiserende droom
waarbij je alles griezelig scherp ziet, maar bij het keren op je
andere zij, alles plots toch weer flou wordt. Je denkt de waarheid
vast te hebben, maar ze ontglipt je toch weer. Je wordt wakker met
gefrustreerde vraagtekens in je hoofd, maar evenzeer met het gevoel
dat je net iets prachtigs hebt meegemaakt. Een mooie droom waar we
maar al te graag wat in blijven snoezen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

achttien + dertien =