For Your Eyes Only

John Glen zal wellicht nooit herinnerd worden als een groot
regisseur – in interviews refereert de man er graag naar dat hij
z’n carrière begon als één van de monteurs van de klassieker ‘The
Third Man’, maar hij had het misschien beter bij monteren gehouden.
Als regisseur was hij immers verantwoordelijk voor onvergetelijke
stinkers als ‘Iron Eagle III’ (zoek ernaar in de stoffigste hoek
van uw videotheek) en ‘Christopher Columbus: The Discovery’ (het
zwakkere broertje van Ridley Scotts ‘1492’, wat op zichzelf al geen
meesterwerk was). In feite mag Glen van veel geluk spreken dat hij
ooit betrokken is geraakt bij de Bondreeks. Hij monteerde enkele
afleveringen, met wisselend succes – in ‘On Her Majesty’s Secret
Service’
wist hij een behoorlijke spanning op te bouwen met z’n
goed getimede cuts, in ‘Moonraker’ was daar dan
weer weinig van te merken – en begin jaren tachtig mocht hij z’n
eerste episode regisseren. En zeg er maar van wat je wil, maar hij
wist in ieder geval een tweede adem aan de uitgeputte reeks te
geven. Na ‘Moonraker’ had iedereen
schijnbaar het gevoel dat James Bond dringend terug met z’n twee
voeten op de aarde moest komen, en ‘For Your Eyes Only’ is dan ook
een verrassend geslaagde poging om een meer down to earth
avontuur te bedenken. Waar ‘Moonraker’ nog een
kitschfestijn was, een wedstrijdje “hoe gek kunnen we het maken
voordat iedereen afknapt”, heeft ‘For Your Eyes Only’ op z’n minst
de allure van een spionagefilm.

Zelfs de plot houdt meer steek dan gewoonlijk: het verhaal
begint met een duikboot van de Britse geheime dienst die wordt
gezonken. Aan boord bevond zich een ATAC-systeem, een soort van
computer die controle uitoefent over alle nucleaire onderzeeërs van
de Britse marine. De Britten laten een Griekse marinoloog beginnen
aan een reddingsoperatie, maar die wordt al snel het hoekje om
geholpen. Bond moet uitzoeken wie de ATAC probeert in te pikken en
verantwoordelijk is voor de doden. Daarbij wordt hij geholpen door
Melina (Carole Bouquet), de dochter van de vermoorde duiker.

Dat hele concept van die ATAC is natuurlijk maar een McGuffin,
een schijnbaar willekeurig uitgekozen voorwerp waarvan het in feite
absoluut onbelangrijk is wat het is of wat het kan doen. Zolang
alle partijen in de film er maar naar op zoek zijn en elkaar ervoor
willen vermoorden. Maar het wérkt: nadat we twee keer op rij een
maniak aan het werk hebben gezien die de gehele mensheid wil
uitroeien op steeds buitenissiger manieren, krijgen we hier een
plotontwikkeling die op z’n minst nog enigszins denkbaar is:
slechteriken willen een belangrijk wapen van de Britten stelen om
het aan de Russen te verkopen. Zo gek is dat nog niet. Een
belangrijk positief punt aan ‘For Your Eyes Only’ is dat het
verhaal een veel betere samenhang heeft dan dat van ‘Moonraker’. In die
laatste film kreeg je vaak de indruk dat de makers er gewoon in het
wilde weg wat actiescènes bijgooiden, die geen enkel ander doel
hadden dan de film op z’n lengte van twee uur te krijgen. ‘For Your
Eyes Only’ bevat net zoveel actie, maar die is dan wel gemotiveerd,
het gaat op z’n minst ergens naartoe. Een gevolg daarvan is dat hij
veel beter vooruit gaat dan ‘Moonraker’, die nogal
neigde naar langdradigheid.

De actiescènes zijn uiteraard nog steeds onmogelijk, maar
opnieuw krijg je hier wel een goeie illusie dat het misschien, wie
weet, nog nét mogelijk zou kunnen zijn. We krijgen hier
achtervolgingen en gevechten op zowat alle terreinen: een car
chase
over een weg vol haarspeldbochten in Spanje, een lange
ski-achtervolging, onderwatergevechten, een confrontatie op een
strand en aan het einde zelfs een knappe sequens waarin Bond een
gigantische rots moet beklimmen. Maar ditmaal moet hij het doen
zonder de gadgets van Q – de autoachtervolging vindt plaats met een
deux chevaux, en voor het overige moet Bond het hebben van
zijn revolver en z’n vaardigheden onder water en op ski’s. Dat
geeft aan die scènes een extra lichamelijkheid: je voélt de klappen
meer, je krijgt meer de indruk dat als er een kogel wordt
afgevuurd, er ook een kans bestaat dat die doel raakt en iemand
pijn doet. ‘For Your Eyes Only’ een realistische film noemen zou
teveel gevraagd zijn, maar zowel op het niveau van het verhaal als
van de actie, is dit wel een terugkeer naar een meer rationele,
veel minder absurde Bond. En dat doet verdorie deugd – voor het
eerst in lange tijd slaagt een Bondfilm er zelfs in om een beetje
suspense te bevatten. De scènes aan het einde, waarin Bond af te
rekenen krijgt met een schurk terwijl hij aan het bergbeklimmen is,
zijn spannender dan alles wat we gezien hebben sinds het tijdperk
van Sean Connery.

Een stevige Bondfilm dus, en een absolute herademing na ‘Moonraker’, maar lang
geen perfecte aflevering. Een nevenplot rond een jonge schaatster
(Lyn-Holly Johnson) die valt voor de charmes van Bond, is nogal
belachelijk en komt eigenlijk ook niets in het verhaal doen
(gelukkig wordt er ook niet veel tijd aan besteed, alsof de makers
zelf aanvoelden dat ze hiermee in de verkeerde richting gingen). En
dan is er ook de muziek – huiscomponist John Barry was niet
beschikbaar voor deze episode, zodat Bill Conti het overnam. In een
poging om de film een hedendaags, jaren tachtig-sfeertje te geven,
voerde hij de score uit met vreselijk kitscherige
waka-waka-geluiden die beter lijken te passen in een
goedkope pornofilm uit die periode. Ook de openingssong van Sheena
Easton zal niet bepaald herinnerd worden als één van de beste.

Voor de rest is dit een uitstekende Bond, Moore’s beste, samen
met ‘The Spy Who
Loved Me’
. Jammer genoeg zou het ook een zeldzame common
sense-
Bond worden voor Moore. Na ‘For Your Eyes Only’
evolueerden zijn twee resterende films alweer resoluut in de
richting van de onzin die ‘Moonraker’ al ontsierde. Nuja, deze
aflevering mag er alleszins zijn. Waarschijnlijk de meest
onderschatte uit de serie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

9 − zeven =