Regisseur Rob Cohen maakte enkele jaren geleden ‘xXx’, een vehikel voor die twee fotogenieke
spierbundels in de hals van Vin Diesel (de linkse heet Cees, de
rechtse Florke, maar sinds Cees kon lachen met het scenario van
‘The Pacifier’ en Diesel heeft
ingefluisterd die rol te aanvaarden, wil Florke niet meer met hem
spreken). De man keert nu terug met ‘Stealth’, een ontzagwekkend
slechte actiefilm waarvan een normaal mens zich enkel kan afvragen
hoe hij ooit gemaakt is kunnen worden. Zelfs de meest cynische,
geldbeluste producers moeten toch hebben ingezien dat dit een
project zonder de minste verlossende waarde was, een film die
ronduit gevaarlijk is voor de mentale gezondheid van al wie eraan
blootgesteld wordt. Dit is geen film, maar een terminale ziekte. Er
zouden vaccinaties tegen moeten bestaan. Ik kan geen termen
bedenken die krachtig genoeg zijn om te beschrijven hoe miserabel
dit ding is, noch uitdrukken hoe belangrijk het is dat u hiervan
wegblijft. Dit is geen cinema. Dit is anti-cinema.
Het verhaal is een soortement mengelmoes van ‘Top Gun’, het
HAL-9000-segment uit ‘2001: A Space
Odyssey’ en ‘Knight Rider’. Drie gevechtspiloten worden gekozen
om een speciale eenheid te vormen die met de nieuwste kisten zal
vliegen om (daar komt-ie) het terrorisme te bestrijden. Om de
wereld nog effectiever te vrijwaren voor de Amerikaanse democratie
(olé olé), wordt er nog een spectaculaire nieuwe jet toegevoegd aan
het drietal. De EDI wordt volledig bestuurd door artificiële
intelligentie, heeft een uitgebreid arsenaal aan boord, is
geprogrammeerd om zelfstandig bij te leren en mist nooit doel.
Enfin, EDI is het perfecte gevechtsvliegtuig, dat zowat alles voor
je doet behalve je rits dichtzippen. Wanneer het toestel na een
eerste missie geraakt wordt door de bliksem, slaat het ding echter
op hol en besluit het, ongehinderd door bevelen of moraliteit, een
theoretisch doelwit in Siberië ook echt aan te vallen. Het is nu
aan onze helden om EDI tegen te houden. (Dit deel van het verhaal
vertoont zelfs vage overtonen van ‘Dr
Strangelove’, hoewel het heiligschennis is die titel in deze
recensie te vermelden.) Je zou je kunnen afvragen of het meest
technologisch geavanceerde vliegtuig ter wereld niet bestand zou
moeten zijn tegen een blikseminslag (net zoals elk doodordinair
commerciëel passagierstoestel dat is), maar sssj, niet doen.
Rob Cohen heeft hier, allicht zonder het zelf te weten, een live
action-versie van ‘Team America’
gemaakt, met dien verstande dat hij alles wat hij laat zien serieus
meent. We krijgen de koene piloten, die voor de gelegenheid een
representatieve demografische verdeling hebben gekregen: een blanke
(Josh Lucas), een zwarte (Jamie Foxx, die meteen z’n oscar mag
teruggeven) en een vrouw (Jessica Biel). We krijgen een chef die
een hele film lang zenuwachtige baantjes door de controlekamer van
een vliegdekschip trekt, terwijl hij met een hese stem bevelen
snauwt. We krijgen actiescènes die regelrecht uit ‘Top Gun’ komen,
waarin vliegtuigen op het laatste momentje optrekken, in bergketens
duiken alsof het niks is, missile locks proberen te onvluchten
enzovoort. We krijgen de obligate onuitgesproken liefde tussen twee
van de hoofdfiguren, schurken die allemaal in jodelende keelklanken
spreken om een impressie te geven van snoodaards uit het
Midden-Oosten (Jihaaaad!), debiele dialogen enzovoort. Al
die dingen waar Trey Parker en Matt Stone zich vrolijk over maakten
in ‘Team America’, worden hier met
een uitgestreken gezicht naar voren gebracht, alsof Cohen niet eens
het flauwste benul heeft dàt het clichés zijn.
Tot dusver is ‘Stealth’ eigenlijk business as usual: er is geen
verhaal, er zijn geen personages die naam waardig in terug te
vinden, het bulkt van de clichés en “diepgaande” scènes
onderscheiden zich door het feit dat de personages hun zonnebril
afzetten wanneer ze spreken. Bij die gelegenheden, op zichzelf al
zeldzaam, zeggen ze dingen als: ‘War’s terrible. It’s meant to
be terrible.’ En wat de geloofwaardigheid betreft… Welke
geloofwaardigheid? Dit is een film waarin Jessica Biel zichzelf uit
haar jet katapulteert, waarna de brokstukken van haar vliegtuig
haar om de oren vliegen midden in de lucht, maar waarin de dame in
kwestie continu in staat blijft om koelbloedig commentaar te geven
tijdens haar val: ‘Een explosie. Ik zit op vijfduizend voet. Mmm,
een lichte tinteling in m’n rechtervoet, ik denk dat hij aan het
inslapen is.’ Tijdens een andere scène weten de bevelhebbers aan
het team te melden dat er drie belangrijke terroristen samen zullen
komen in Rangoon, “over 24 minuten”. Een mens vraagt zich af wat er
zou gebeuren indien één van die drie voor een rood licht komt te
staan en een minuut te laat is.
Dat is dus allemaal gewone kost. Veel erger is echter het venijnige
republikeinse, fascistoïde ondertoontje van ‘Stealth’. De
autoriteit van de VS om in Myanmar, de één of andere ex-kolonie van
de Sovjetunie en uiteindelijk zelfs Noord-Korea binnen te vallen,
wordt nergens in twijfel getrokken. Net als Team America krijgt het
eliteteam van ‘Stealth’ de melding dat er ergens ter wereld een
terrorist rondloopt en ze trekken er meteen op uit om een bom op
die smeerlap z’n kop te droppen, no questions asked. Waarom
zou de Amerikaanse militaire macht niét voor wereldpolitie mogen
spelen, die haar vijanden summier ter dood veroordeeld en
executeert via slimme bom? Hebt u daar misschien iets op tegen? Rob
Cohen zorgt ervoor dat hij welgeteld één dialoog in z’n film stopt
over de moraliteit van een wapen dat bestuurd wordt door
kunstmatige intelligentie: ‘Zo’n machine kan geen morele oordelen
vellen,’ wordt er gezegd. En het publiek dient dan te knikken en te
denken: ‘Dàt is dus het punt van de film: we moeten oppassen met
technologie, we moeten zien dat we het in de hand kunnen houden.’
Allemaal goed en wel, maar diezelfde dialoog impliceert dat de VS
wél in een positie is om morele oordelen te vellen en ernaar te
handelen met bruut geweld.
De meest aanstootgevende scène wat dit betreft, is die waarin het
torengebouw waar de drie topterroristen hebben afgesproken, wordt
vernield. Jessica Biel, die heeft voortgestudeerd, komt tot de
conclusie dat als ze een gebouw opblazen, er misschien wel
onschuldige omstaanders om het leven zullen komen – no shit
Sherlock. Maar dat is buiten EDI het superslimme vliegtuig
gerekend: het gebouw stort netjes in (de beelden doen griezelig
sterk denken aan die van de Twin Towers), en achteraf verschijnt er
op het computerscherm de boodschap: No collateral damage.
Daarmee doet Rob Cohen twee dingen die niet door de beugel kunnen:
hij ontloopt de consequenties van z’n scène (een gebouw stort in,
maar niemand in de omgeving is gewond, yeah right), en hij
biedt tussen neus en lippen ook nog eens een commentaar op al
diegenen die zich vragen stellen bij de “surgical strikes”
van Bush in Irak – voorstanders van die oorlog willen niet gehoord
hebben hoeveel burgers er ginder al gestorven zijn, en met deze
scène toont Rob Cohen ons een strategische aanval van de VS waarbij
zeer ostentatief geen enkele burger gewond raakt. Het conservatieve
rechts klopt zich op de borst en zegt: “Zie je! Zo gaat dat
dus.”
‘Stealth’ is een misselijkmakend stukje oorlogspropaganda, dat
meteen ‘Deuce Bigalow’ van de troon
stoot als slechtste film van het jaar. ‘Bigalow’ was gewoon een rotslechte film en
daarmee uit. ‘Stealth’ is een rotslechte film mét een walgelijke
politieke subtext.
