Manic Street Preachers :: The Holy Bible (1994)

Voor het derde Manic Street Preachersalbum dook tekstschrijver Richey Edwards diep in de gitzwarte poel in zijn hoofd en kwam boven met weinig verteerbare thema’s als prostitutie, de holocaust en anorexia. De rest van de groep zorgde voor de meest compromisloze muziek tot dan toe. Een klassieker was geboren, maar tegelijk was The Holy Bible ook het geluid van een groep in crisis die vierklauwens richting tragedie galoppeerde.

Voor Generation Terrorists en de opvolger Gold Against The Soul waren de Use Your Illusion-platen van Guns ’n Roses de blauwdruk: de legende wil zelfs dat Edwards zanger-gitarist James Dean Bradfield bij de opnames van zijn solo’s zat aan te moedigen met de zin "Sneller! Speel meer noten per minuut! Out-Slash Slash!". Dat hadden de Manics nu echter wel gehad en op The Holy Bible moest het anders en opnieuw Britser. In een kleine studio in Cardiff — dicht bij huis — ging het back to basics.

De groepsleden bestookten elkaar ter voorbereiding met hun oude platen van Magazine, PIL, Joy Division en Alice In Chains. Dat is aan het nieuwe album te horen: "PCP" — dat samen met "Faster" op één single wordt uitgebracht — moest nog wel de oude fans overhalen, nummers als "Yes" of "Die In The Summertime" zochten andere wegen. Afgesproken is dat er deze keer niet gesleuteld wordt aan de teksten van Edwards en bassist Nicky Wire en dat Bradfield de muziek zo zal plooien dat ze rond de teksten past. Het levert hem kopzorgen en onmogelijke zanglijnen op, maar het resultaat klinkt erg spannend.

"De Britse Nevermind", zo wordt The Holy Bible wel eens genoemd, en daar is geen woord van gelogen. Rauw en ongepolijst hard waar het moet, poëtisch waar het even zozeer nodig is, slaat de plaat je in het gezicht zoals rock op zijn best altijd al heeft gedaan: een spiegel voorhouden, the state of the nation onbarmhartig in het lelijke gezicht van de natie schreeuwen. Wat kon hen radiovriendelijk schelen, "The Holy Bible was niet eens mensvriendelijk", zoals een recensent bij het verschijnen schreef.

Net zoals op de cover ( een schilderij van Jenny Saville) draaide het op het album om de lelijke kanten van de samenleving. Zo gaat het brute "Of Walking Abortion" over de terugkeer van het fascisme in de West-Europese politiek, een titel als ’Ifwhiteamericatoldthetruthforonedayit’sworldwouldfallapart" behoeft weinig verduidelijking. Bij de Manic Street Preachers was het politieke echter steeds persoonlijk — en omgekeerd — en dus krijgen we ook "Revol" dat revolutionaire boegbeelden verbindt met amoureuze mislukkingen.

De hele plaat staat echter ook vol zinnen die een beeld geven van Edwards geestesgesteldheid. Hoewel officieel vanuit andermans perspectief geschreven is het toch moeilijk om in pakweg "4st. 7lbs." géén verwijzing naar zijn eigen eetstoornissen te zien. Nooit is overigens beter én pijnlijker het zuiverheidverlangen van een anorexiapatient beschreven als met de zin "I want to walk in the snow and not leave a footprint/I want to walk in the snow and not soil it’s purity".

Indrukwekkend is de daverende intro van "Die In The Summertime" waarna Bradfield als openingszinnen meteen "Scratch my leg with a rusty nail/sadly it heals" mag uitbraken, nog onfrisser wordt het met het allesverschroeiende, automutilatie verheerlijkende ("I am an architect/they call me a butcher") "Faster". "Faster" klinkt alsof alles van die vier minuten afhangt. Klonk de groep vroeger al urgent op nummers als "Motown Junk", dan is dit de onmogelijk gewaande kwadratuur daarvan en Bradfield haalt heksentoeren uit om de tekst van Edwards in het metrum te dwingen.

The Holy Bible mag dan vooral een blik in het hoofd van een zwaar op de dool zijnde Edwards zijn, het is ontroerend hoe Wire in "This Is Yesterday" — een van de zeldzame teksten van zijn hand op het album en meteen een van de meest draaglijke — zijn vriend toesust: "someone, somewhere soon will take care of you." Het zal even later bewaarheid worden wanneer Edwards — die meer en meer de controle over zijn zelfdestructieve neigingen verloor — na een snij- en kerftrip van een paar dagen moet worden opgenomen en even later ook voor zijn alcoholverslaving in behandeling gaat.

Wat Nadien Gebeurde is ondertussen voer voor de rockgeschiedenisboekjes: op 1 februari 1995 stapt Edwards het Londens hotel uit waar hij overnachtte om daarna nooit meer te worden gezien. Een lijk werd niet gevonden, enkel zijn auto aan een bekende zelfmoordenaarbrug ergens tussen Londen en Wales. Tussen de nalatenschap van Edwards wordt een briefje gevonden: "ideeën voor de volgende plaat: Pantera meets Nine Inch Nails meets Screamadelica". Het klinkt als de enige logische stap na de ondraaglijke klap die The Holy Bible al was, de enige consequente manier om deze lijn verder te zetten. Edwards verdwijnen noopte de groep echter tot een radicale koerswijziging.

"Mensen zouden groepjes niet belangrijk mogen vinden als ze geen platen hebben verkocht", sneerde Edwards ooit over The Stone Roses. Er was maar één plaats belangrijk in de hitparade en dat was de eerste. Het is dan ook meer dan ironisch dat de groep er nooit zo dicht bij kwam als met deradicale koerswijziging op het post-Richey album Everything Must Go uit 1996.

Op dat album werden de blikken violen opengetrokken om het epische geluid van de vroege albums nu ook verteerbaar te maken voor de Britpopmarkt, en de plaat sloeg aan. Maar toch: net zoals Joy Division na de zelfmoord van Ian Curtis New Order werd, zo waren ook de Manics — al veranderden ze niet van naam — een andere groep geworden. Zonder Edwards was de groep welopgevoed, redelijk, en bij wijlen zelfs genuanceerd, met hun tweede gitarist er nog bij was dat eerder onredelijk, koppig, overprincipieel en zonder enige nuance. Lastig ja, maar oh zoveel spannender: de beste rock is immers altijd een beetje onmogelijk. The Holy Bible was héél erg onmogelijk, maar ook een monument van een plaat die tien jaar na datum nog even intens aanvoelt.

The Holy Bible is onlangs heruitgegeven in een Tenth Anniversary Edition met een extra DVD, demo’s en live-versies.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

veertien + drie =