Le Temps Du Loup




Le Michael Haneke nouveau est arrivé! Altijd een
interessant moment wanneer er een nieuwe productie van onze
favoriete zwartkijker in de zalen komt, want elke keer kun je ervan
op aan dat iedereen met een mening over de filmkunst en zin om die
mening te verkondigen, wel op z’n achterste poten zal gaan staan om
de film in kwestie te verdedigen dan wel te kraken. Toegegeven, dat
soort regisseurs kennen we nóg (mijn waarde collega Prof. Joost
maakte recent bijvoorbeeld nog korte metten met Larry Clark, ook zo iemand waar iedereen
telkens de mond van vol heeft), maar Haneke valt niet zo makkelijk
af te schrijven, hoe graag sommigen dat ook zouden willen doen.
Haal bij een kerel als Clark de seks en het geweld weg, en wat hou
je nog over? Niks, een aantal clichés over gedoemde jeugd, waar
niemand met een beetje gezond verstand zich uiteindelijk erg druk
over dient te maken. Maar bij Haneke ligt het moeilijker. Films als
‘Funny Games’ en ‘La Pianiste’ zijn
uitdagend, complex en deprimerend als de pest, maar ze kunnen niet
genegeerd worden. In ‘Le Temps Du Loup’ trakteert de getalenteerde
Oostenrijker ons nogmaals op zijn pekzwarte visie op de mensheid,
en terwijl de kritikasters hun messen slijpen, moet ik toegeven dat
deze minimalistische film toch onder m’n huid is gekropen.

In wat waarschijnlijk de nabije toekomst is, wordt Frankrijk
getroffen door een niet nader verklaarde ramp. Als kijker hebben we
geen flauw idee wat er gebeurd is, maar schijnbaar is het
behoorlijk ernstig – over de loop van de film zullen we te weten
komen dat mensen in staat zijn tot moorden voor wat voedsel en
vooral een beetje vers water. Elektriciteit is er natuurlijk ook
niet meer, en alle schijn van georganiseerde samenleving is zeer
snel aan het afbrokkelen.

Isabelle Huppert speelt Anna, die samen met haar man, dochter en
zoontje, naar hun weekendhuisje op het platteland trekt om de
situatie af te wachten. Eigenaardig dat je in het midden van een
hongersnood ergens in the middle of nowhere gaat zitten, maar goed.
Eens ze daar aankomen, blijken er echter al mensen in het huis hun
toevlucht te hebben gezocht. Anna’s man wordt doodgeschoten, en de
moeder staat er verder alleen voor met haar kinderen. Na een aantal
duistere avonturen in het onherbergzame, kille Franse landschap,
komen ze terecht in een verlaten stationnetje, waar ze een kleine
groep andere mensen treffen. Allemaal zitten ze te wachten op een
trein die hen weg zal brengen. Waar naartoe? Niemand die het weet,
maar gezien hun situatie kan het alleen maar ergens beter zijn.
Ondertussen ontwikkelen er zich in het kleine groepje mensen steeds
bitsiger verhoudingen – iedereen staat onder extreme stress, en de
minste aanleiding is voldoende om heel die microkosmos van normale
mensen in abnormale omstandigheden te doen exploderen.

Dat Haneke niet bepaald een vrolijke Frans is, mag duidelijk
zijn uit al zijn vorig werk, en ook hier valt er niet meteen veel
te lachen. De mens is een beest – een wolf, misschien – die perfect
in staat is om zijn soortgenoten genadeloos de strot door te
bijten, indien de omstandigheden er zich toe lenen. Het gebrek aan
elke sociale orde, zoals in het scenario van deze film, leidt er
volgens Haneke toe dat de enige moraliteit die nog overblijft, die
van de overleving is. En om te overleven zijn mensen tot alles
bereid. Sommigen eigenen zichzelf macht toe, enkel om die
vervolgens te kunnen misbruiken, anderen ondergaan het allemaal
lijdzaam. De eerste slachtoffers zijn uiteraard diegenen die het
zwakst staan in een samenleving die geen enkele bescherming meer
biedt. De ouderen, bijvoorbeeld. Of de migranten, die de taal niet
spreken en bijgevolg makkelijke zondebokken zijn.

Dat liedje hebt u al wel eens gehoord, ‘Le Temps Du Loup’ is
absoluut geen originele film wat dat betreft, maar dat neemt niet
weg dat Haneke twee uur fascinerende cinema uit dat idee weet te
persen. Vanaf het begin doet hij er alles aan om zijn film toch
maar zo kleinschalig, zo eenvoudig mogelijk te houden. We krijgen
nooit te zien welke ramp er precies gebeurd is, en het wordt ons
ook niet verteld – ik kan mij inbeelden dat dat voor een regisseur
als Haneke vanzelfsprekend is: de ramp is zich immers al jarenlang,
langzaam maar zeker aan het voltrekken. Kijk maar eens naar het
nieuws. En naarmate het verhaal zich ontwikkelt, blijkt dat hij
enkel en alleen geïnteresseerd is in de dynamiek tussen die mensen,
in de manieren waarop ze elkaar kapot beginnen maken om zelf te
overleven – in de kleine dingen, dus, en niet in de grote context
van die mysterieuze catastrofe.

In de praktijk wil dat zeggen dat we voor het overgrote gedeelte
van de film naar een hoop mensen in een vervallen barak aan het
kijken zijn. Haneke houdt bepaalde shots tergend lang aan, zoals
een scène in het midden van een maanloze nacht, waarin we geen
steek zien, terwijl Huppert haar verloren gelopen zoontje probeert
terug te vinden. Of een enkel beeld van een graf terwijl de avond
valt. Dat soort van momenten zijn er nog, ten eerste al de
beginaftiteling, die twee minuten gewoon witte letters op een
zwarte achtergrond biedt, zonder muziek. Voor ‘ Le Temps Du Loup’
moet je duidelijk op een bepaalde manier leren ademen, leren
kijken. Het trage tempo van de film is onmisbaar voor de sfeer
ervan. Dat wil zeggen dat er een grote inspanning van de kijker
vereist wordt, maar wat je ervoor terugkrijgt is één van de meest
bevreemdende, maar ook intrigerende filmervaringen van het
jaar.

Isabelle Huppert werkt na ‘La
Pianiste’
opnieuw samen met Haneke, en krijgt vrijwel
vanzelfsprekend alweer een kostsscène – wat had u dan gedacht? De
dame is naar goede gewoonte weer uitstekend, maar de verrassing van
de film is Anaïs Demoustier als Eva, haar dochter. Het meisje weet
in deze Siberisch koude film op de één of andere manier toch een
warm personage neer te zetten, een integer personage, dat er
helemaal staat.

‘Le Temps Du Loup’ is dus duidelijk cinema die zwaar op de maag
blijft liggen, en het valt dan ook niet te verwonderen dat de film
alweer felle voor- en tegenstanders heeft. Inhoudelijk komt u hier
in ieder geval niets nieuws te weten, maar de wereld van Haneke
blijft voor mij fascinerend genoeg om van een bescheiden aanrader
te spreken. Zolang u maar weet waar u aan begint.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vijf × 4 =