Soudain, de nieuwe film van Ryûsuke Hamaguchi, klinkt als een uitdaging: een prent van drie uur en een kwart, waarin vooral de conversaties gevolgd worden tussen twee vrouwen over de realiteit van moderne ouderenzorg in Frankrijk. Natuurlijk moet je daarbij in het achterhoofd houden dat dit Hamaguchi is, een cineast die er in zijn Drive My Car, bijvoorbeeld, heel goed in slaagde om repetitielezingen van theaterteksten en lange gesprekken om te vormen tot intense cinematografische momenten (het theater is trouwens opnieuw een katalysator in Soudain). Ja, er wordt dus veel gefocust op gesprekken in de films van de Japanner, maar het zijn tegelijkertijd ook treffende voorbeelden van hoe de taal van cinema die zaken kan transformeren en niet louter illustreren. Nog opvallender is dat Hamaguchi zelf geen vorming heeft in theater, maar wel de synthese tussen film en podiumkunst steeds een centrale rol probeert te geven in zijn werk.
Met het in acht nemen van al die observaties, lijkt het dus alsof het opzet van Soudain in goede handen is, maar eerlijk gezegd laat de transformatieve dimensie het dit keer toch wel wat afweten. Daartoe behoren zelfs enkele nodeloos opgeklopte momenten waarin vooral Hamaguchi’s oog als begenadigd metteur-en-scène totaal lijkt te ontbreken. De film voelt aan als een goedbedoelde preek waarin inhoud primeert op vormtaal, terwijl we van de regisseur van Evil Does not Exist en Asako I & II nu toch echt wel een nagenoeg perfecte symbiose gewoon zijn.
En dus kijken we ditmaal voornamelijk (en jammer genoeg) naar de eerder vlakke expressie van een paar stellingen. Die zitten vervat in de twee dames waar alles om draait, vertolkt door Virginie Efira en Tao Okamoto die in Cannes de prijs deelden voor beste vrouwelijke hoofdrol, wat eerlijk gezegd toch wel een beetje veel eer is. Het acteerwerk is degelijk, maar echt niet bijzonder. Beide protagonistes zijn idealisten: Efira’s personage leidt een rusthuis en probeert – soms tegen het weerwerk van personeel in – om een meer humaan beleid te voeren dat de individualiteit van de bewoners ten goede komt. De aan terminale kanker lijdende theaterregisseur (Okamoto) die ze leert kennen, probeert dan weer om de filosofische ideeën die achter dit soort toegepaste ideologie zitten, om te zetten in toneelopvoeringen. Ze wil naar eigen zeggen filosofie in praktijk brengen, eerder dan het te theoretiseren. In die twee personages worden dus een heel pak concepten samengebracht en dat gebeurt niet altijd even subtiel: “ik ben meer dan enkel een kankerpatiënt” is wel erg nadrukkelijk het idee onderstrepen, en dat de rusthuisdirectrice ook nog eens spontaan een autistische jongen op straat onder haar vleugels neemt, is eveneens een scène die wel heel erg duidelijk moet maken hoe we het personage best kaderen. “Kunnen we het nog eens opnieuw over jouw missie hebben?” alvorens iemand letterlijk op een whiteboard zaken
begint uit te schrijven, is dan ook het soort situatie die al te veel op het voorplan komt en die eerlijk gezegd enkel aangeeft hoe geforceerd het oplepelen van waarheden in Soudain soms aanvoelt. Vergelijk enkel nog maar bijvoorbeeld hoe schitterend het idee van de relatie tussen natuur en mens verweven zat in Evil Does not Exist en hoe rudimentair en prekerig het hier wordt herhaald, en je vraagt je toch af wat er misgelopen is bij deze romanverfilming.
Het mag duidelijk zijn, tijdens de lange illustratieve gesprekken tussen de vrouwelijke hoofdpersonages (de twee spreken door toeval ook elkaars taal) staan alle bespiegelingen ultiem in dienst van een directe boodschap en van een breder kader dat moet symbool staan voor een gevecht van meer humane zienswijzen tegen een op hol geslagen kapitalisme. “Ze kiezen liever een risicoloos leven”, repliceert de theatermaakster wanneer haar gesprekspartner uitlegt hoe sommige families liever niet inzetten op het humanere ideaal van het verzekeren van blijvende mobiliteit in het leven van bejaarde familieleden. Door dat soort dialogen uit te wisselen dienen beiden tot wederzijdse inzichten te komen – “Ik begrijp het allemaal zoveel beter nu”, zegt de directrice – maar uiteraard moet ook de kijker overtuigd worden van die zaken. Het is allemaal erg zwaar op de hand en heel proselitisch, maar voor een keer bij Hamaguchi heeft het helaas bitter weinig te maken met goede cinema.



