“It’s all because of you” zong Gustaph, maar dat het twee jaar duurde voor hij vervolgens met een volledige plaat naar buiten kwam, was toch vooral zijn eigen beslissing. Look At Us Now is het wachten echter meer dan waard, en bouwt elf songs lang een heerlijk discofeest. “Als ik één ding wilde, dan wel dat het een plaat werd die energie gaf.”
enola: Eindelijk kunnen we het zeggen. Look at us now!
Gustaph: (lacht) “En als je ’t echt goed wil tellen, heeft het nog veel langer geduurd dan twee jaar. Ik ben vierenveertig jaar, en nu pas debuteer ik. Het is dus op alle gebied een werk van lange adem geweest. Ik wilde deze plaat al veel langer maken, maar uiteindelijk zijn we er qua songwriting en productie pas een dik jaar geleden aan begonnen.”
“Na mijn deelname aan het Eurovisiesongfestival van 2022 werd het immers heel erg druk, en ik had de naïeve gedachte gehad dat alles nadien bij het oude zou blijven. Ik gaf dus nog altijd les, werkte in advertising… terwijl “Because Of You” een heel eigen leven kreeg. Uiteindelijk is het tot september in de charts blijven staan, en ik kon ermee blijven optreden. Ik moest dus eerst zoeken naar tijd voor ik aan de plaat kon gaan schrijven. Want ik wilde er echt een album van maken dat een soort van maatstaf zou worden.”
enola: Het werd een album dat zich nadrukkelijk in een gay disco-traditie inschrijft. Ik hoor echo’s die gaan van Gloria Gaynors “I Will Survive” tot Chers “Believe”.
Gustaph: (glimlacht) “Ah, dat laatste zal wel “Like You” zijn, het meest poppy moment van de plaat, en een liefdeslied voor mijn man Jeroen. Verder is dat soort muziek ook gewoon mijn smaak. Ik weet nog hoe ik al heel jong, ergens in de vroege jaren negentig, als tien- of elfjarig jongetje de eerste pophouse-platen zag passeren op MTV of op de radio, en hoe dat heel hard klikte. Later ben ik me daar meer in gaan verdiepen, en leerde ik hoe house van disco komt, en dat dan weer zijn roots heeft in de Latin American gay culture. Natuurlijk heeft dat zijn invloed gehad op mijn eigen songschrijven, en werd Look At Us Now een ode aan de roots van de gay clubbing culture. Tegelijk was dat zeker geen bewuste intentie. Ik voel me gewoon automatisch in de richting getrokken. Ik luister nog altijd veel naar Italodisco, acts als Sylvester of Ashford & Simpson, maar net zo goed naar al die nineties houseclassics.”
“Het enige voornemen, het manifest dat ik een jaar geleden voor deze plaat heb opgesteld, was dat die energie moest geven, en hoopvol zijn. Geen enkele song mocht de slachtofferrol uitspelen, het moesten nummers zijn die alleen maar vanuit hun kracht spraken. Want zeker met ouder te worden, merk ik dat dat ook de platen zijn die ik het meeste opzet, zeker als ik me klaar maak om uit te gaan, of als ik ’s ochtends een energieboost nodig heb.”
enola: En dat soort strijdvaardig optimisme is ook een inherent onderdeel van die gay clubcultuur.
Gustaph: “Klopt. En dat stamt waarschijnlijk uit een soort nood om die zo diverse gay community een boodschap van samenhorigheid te geven. Het is het cliché der clichés, maar: muziek verbindt, hé. En als onderdrukte groepen van mensen één iets nodig hebben, dan wel gemeenschap en strijdvaardige, positieve boodschappen. Look At Us Now wil zeker ook een eerbetoon zijn aan die momenten in de geschiedenis, want zelfs al zijn we nu uiteraard op een andere plek dan pakweg ten tijde van de Stonewall Riots, dat neemt niet weg dat er op het vlak van rechten en visibiliteit nog altijd dingen moeten gebeuren. Daarom heb ik ook die titel gekozen voor het album. ‘Look at us now’ slaat zeker op mezelf, maar ook op het grotere geheelte, waar de queer culture nu staat.”
enola: Zijn dit andere songs dan je had geschreven toen je 24 was geweest?
Gustaph: “Heel goeie vraag. (denkt na) Ik denk dat ik toen niet had kunnen maken wat ik nu aflever. Muzikaal had het misschien wel gelijkaardig geklonken, maar de motivatie achter het schrijven en de boodschap van de songs zou anders zijn geweest. Zoals je weet, had ik rond mijn twintigste een carrière onder de naam Steffen die me onder andere een hitje opleverde. Dat was een droom uit mijn tienerjaren die bereikt werd, maar daardoor kon ik ook achter het gordijn van de muziekbusiness kijken, en ik vond het niet mooi wat ik er zag.”
“Het was een omgeving die nog behoorlijk homofoob was, en waar een aantal dingen ook als waar werden aangenomen. Zo werd het me afgeraden over mijn seksualiteit te praten, en de jonge meisjes niet af te schrikken door te flamboyant te zijn. Dat stoorde me mateloos, en ik heb het idee van een solocarrière dan maar losgelaten. Het feit dat ik hier twintig jaar later sta, is het bewijs dat het kan: duidelijk zijn over wie je bent. Misschien is dat wel het grootste verschil met wie ik toen was. Want ik heb nooit geworsteld met het feit dat ik gay was, wel met de vraag hoe ik dat stuk van mezelf moest tonen aan een publiek. Ik heb me vaak geconstipeerd gevoeld in hoe ik mij moest uitdrukken. Daar ben ik vierenveertig voor moeten worden, om dat af te leren.”
“Je kunt immers wel zeggen dat je tegen dat soort bedenkingen in het alledaagse leven gewoon ‘fuck you’ moet zeggen, maar ik heb lang schrik gehad dat zo’n houding me gesloten deuren zou opleveren. Wat bleek: hoe meer ik ‘fuck you’ zei, hoe meer deuren opengingen. Er is dus wel iets veranderd in de maatschappij.”
enola: Eigenlijk schrik ik daarvan, dat we twintig jaar geleden nog niet zo ver stonden.
Gustaph: “En toch was het zo. Als je openlijk homoseksuele muzieksterren had, was dat voor hen een expliciete keuze geweest van in het begin. Dan denk ik aan Pet Shop Boys of Erasure; dat zijn baanbrekende artiesten voor me, net als Sylvester. Wat zij deden, was in hun tijd echt niet voor de hand liggend. En ik dacht twintig jaar terug ook dat de tijden al wat veranderd waren, maar dan kreeg ik van platenlabels toch de boodschap: je mag gay zijn, maar het moet wel verkoopbaar zijn. En dus werd ik gemodelleerd naar een idee van wat een commerciële popster was. En dus moest ik een beetje mysterieus doen over mijn geaardheid. Dat was het woord: ‘mysterieus’. Als het maar niet expliciet was.”
“Ik heb uit die periode veel geleerd. Het grootste cadeau is dat ik op best jonge leeftijd iets bereikte waar ik naar streefde. Dan ontdekken dat het niets voor mij was, werkte bevrijdend. Zo bleef ik geen droom achterna hollen zonder te weten wat die inhield. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik nog altijd geloof dat alles wat belangrijk is in mijn werk moet zitten, niet in het lawaai errond.”
enola: Daarna ben je twintig jaar uit het voetlicht gestapt. Bleef het, als je ergens achteraan het podium backings stond te doen, toch zeuren?
Gustaph: “Neen. En op het moment dat het effectief toch wat begon te zeuren, ben ik dat soort jobs bewust gaan afbouwen. Na het Steffen-verhaal ben ik gaan studeren aan het conservatorium, en wilde ik vooral bewijzen dat ik een goede muzikant was. Dat soort jobs pasten voor mij in dat plaatje; het was voor mij de legitimering dat ik het werken in de industrie waard was. Pas rond 2008 begon het voor het eerst te jeuken om zelf opnieuw iets als artiest te doen. Toen heb ik de naam Gustaph aangenomen, en mijn eerste singletjes onder die naam uitgebracht.”
enola: Waarna je pardoes bij Hercules & Love Affair belandde. Hoe komt een Belgische zanger bij zo’n Amerikaanse act terecht?
Gustaph: “Door een concert van Red D waar ik meezong. Meestal treedt hij enkel met Lady Linn op, die een goeie vriendin van me is, maar het gebeurde al eens dat ik ook meeging als zo’n typische house-vocalist. Op zo’n avond moest ook Andy Butler van Hercules & Love Affair draaien, en ik ben op hem afgestapt en heb hem verteld dat ik fan was van zijn werk. Hij is blijven luisteren terwijl ik zong, en de volgende dag heeft hij via Red D mijn contactgegevens opgevraagd. Twee weken later was ik al mee op tour naar Australië. Ik ben uiteindelijk zeven jaar gebleven, heb meegeschreven aan de volgende twee platen… “
“Dat was een enorme leerschool. Die constipatie over hoe ik op het podium moest of mocht staan werd meteen uitgewist met dat moment waarop me werd gezegd ‘zwijg nu eens over je onzekerheden, en doé gewoon die roze legging aan’. Daar ben ik heel veel van mijn twijfels als performer kwijtgeraakt. Ik moest mezelf wel blijven op die buitenlandse podia, en het was heel bevrijdend om te merken dat ik daar overeind kon blijven. Daardoor ging ik ook hier bij ons minder die remmingen voelen.”
enola: Bij Hercules & Love Affair zingen is niet niets. Je moet om te beginnen in “Blind” toch maar even een overtuigende Ahnoni gaan neerzetten. Hoe begin je daar zelfs maar aan?
Gustaph: “Door dat vooral niet te doen, want die legacy is natuurlijk heel groot. Je kunt niet anders dan zo’n nummer met eerbied zingen, maar het leuke is dat we samen met Andy en Rouge Mary, de andere vocalist, een andere versie ervan in elkaar hebben gestoken die we ons wat meer eigen konden maken. Want je kunt niet doen wat Ahnoni heeft gedaan; daar moet je wat van weg blijven.”
enola: En passant maakte je kennis met het Eurovisie-circus door zowel bij Senek als Hooverphonic achter de schermen mee te zingen.
Gustaph: “Ondertussen zijn de regels veranderd, maar zeker bij Sennek was het nog verplicht dat alle zang live gebeurde. Veel acts hadden toen backstage vocalisten die meezongen. Bij Hooverphonic was ik stemcoach van Geike Arnaert, en dan vond Alex Callier dat ik net zo goed kon meezingen.”
“De VRT had in 2016 al eens bij me gepolst om deel te nemen, maar dat was nog in volle tourperiode met Hercules en ik voelde dat die twee werelden niet te versmelten waren. Ik heb ze toen wel verteld dat ze me altijd als backing of vocal coach mochten bellen. Dat is dus gebeurd, en door mee te doen en het beest van binnenuit te kunnen bekijken, ben ik het gaan begrijpen. Ik zag waar de journalisten en bookmakers op letten, wat belangrijk is voor een goede notering vooraf.”
“Daar heb ik lessen uit getrokken voor mijn eigen deelname. Zo zag ik hoe belangrijk die eerste repetities al zijn, want daar wordt van over heel de wereld naar gekeken en dat heeft een onmiddellijke invloed op de bookmakers. Vooraf stonden we heel slecht, maar ik wist dat we onze act meteen moesten nailen, en dat dat wel zou keren. Wat effectief gebeurd is. Het is een beetje zoals de Olympische Spelen, weet je: je mag geen steek laten vallen, je moet voortdurend op honderd procent performen, want iets minder heeft meteen gevolgen. Dat heb ik iedereen in het hoofd geprent, ook mezelf.”
enola: Hoe kun je na zo’n machine zeggen dat je zenuwachtiger was voor je deelname aan The Masked Singer?
Gustaph: “Het verschil was: ik heb me na mijn overwinning op het nationale Eurosong drie maanden kunnen voorbereiden op die ene act. Al die tijd lag de focus op die drie minuten, waardoor ik het gevoel had dat ik controle had, van de cameraposities tot hoe de backings met mij bewogen en wat PussCee West op het podium deed. Bij The Masked Singer kreeg ik een pak dat ongelofelijk beperkend was in mijn bewegingen én waardoor ik niets zag. En zo moest ik performen en zingen; dat vond ik héél scary. Het was de eerste keer dat ik mijn hart heb horen kloppen in mijn keel. Die eerste afleveringen vond ik echt de hel. Daarna heb ik mezelf voorgehouden dat het ofwel stopte of dat ik er een beetje plezier in moest gaan vinden. En dat heb ik op mijn manier gedaan. Zingen is uiteindelijk wat ik het liefste doe, dus ik heb dat aspect van het programma dan maar doen werken voor me. Tegen het einde had ik het gevoel dat ik toch wat kon samenvallen met mijn personage, en was het meer fun.”
enola: En nu acteer je ook in #LikeMe. Dat wordt een dubbelcarrière à la Pommelien Thijs?
Gustaph: “Ik vind het woord ‘acteren’ al moeilijk liggen voor wat ik doe. Het ligt heel dicht bij me wat ik in die serie moet doen, en ik vind het wel leuk. Ik moet er een andere manier van performen voor exploreren. Ik had wel wat schrik om daar op set tussen echte acteurs en regisseurs te staan, maar ik merkte dat dat de performer in me wakker maakte. Blij dus dat ik het heb gedaan, maar ik zie me niet snel een parallelle acteercarrière hebben. Verwacht me niet meteen in een Shakespeare-adaptatie in het NTGent of zo. Laat de focus maar op muziek blijven. Alle vragen die ik krijg, bekijk ik ook zo, want op het einde van de dag wil ik toch altijd als singer-songwriter overeind blijven.”
Gustaph staat deze zomer onder andere op Geel Zomert en Hestival.
