Niemand heeft de fenomenale zeggingskracht van het stilleven zodanig geëxploreerd als Giorgio Morandi. ’s Mans naam staat vandaag synoniem voor flessen en vazen, in wier geschilderde verstilling een onnoembaar bestaan besloten ligt. Enkele letters langer, maar daarom niet minder gedacht vanuit een intimiteit waar Morandi’s besloten ideële existentie evenzeer verwant aan is, reveleert zich de literatuur van Claudio Morandini. Het zesde boek van deze nog onbekende Italiaan, met name Neve, cane, piede, betekent misschien wel diens internationale doorbraak.
Narratief is er weinig aan de hand in Sneeuw, hond, voet, zoals vertalers Hilda Schraa en Manon Smits het origineel recent naar het Nederlands transponeerden. Morandini’s eenvoudige, toegankelijke stijl blijft in handen van dit duo intact in al zijn ritmische complexloosheid, zijn gezwinde verhalende trant en zijn accurate manier om de dingen te benoemen. Dit boekje leest kortom zonder weerstand, hoe bevreemdend ook de handeling – voor zover daar al sprake van is. Morandini lijkt namelijk veeleer uit te gaan van het landschap van zijn vertelling, een alm ergens in de Italiaanse Alpen waar een getraumatiseerde man zich heeft teruggetrokken voor het aardse gewoel.
Langzamerhand leert de lezer deze zonderlinge, schijnbaar dementerende Adelmo Farandola kennen als een personage veroordeeld tot een tragisch kluizenaarschap in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, toen hij zich voor fascistische ronselaars schuilhield in de bergen. Nooit meer zou Farandola, die vermoedelijk een aanleg had voor waanzin (waarvan de zogenaamde suizingen van elektriciteitskabels boven zijn geboortedorp al gewag maken), tot een normaal, geaard bestaan in staat blijken. Een neergestreken nomade is hij, een sedentaire Einzelgänger die contact wantrouwt en dus vooral alleen op zijn berg wil zijn.
Klinkt als De acht bergen – Paolo Cognetti’s succesroman die overigens pas een jaar na dit boek zou verschijnen? Niet bepaald, want hoewel Morandini zijn relaas uit de doeken doet op het tempo van de wisseling der seizoenen en vooral via het wijzigende landschap de plot omhoog woelt – in essentie vergelijkbaar met Le Otto Motagne – focust Sneeuw, hond, voet psychologisch niet op een specifieke levensfase, maar veeleer op de pathologische constitutie van de protagonist. Levend in een historisch vacuüm, losgezongen van herinneringen aan de vorige maand, de vorige week en zelfs gisteren, ploetert Farandola zich een weg doorheen zijn dagen.
Ontmoet hij een hond, of is de hond eigenlijk al altijd aan zijn zijde geweest? Komt de veldwachter hem bespieden of zijn de twee al lang getrouwen zonder dat het hoofdpersonage zich daar rekenschap van aflegt? Met mondjesmaat komt de lezer meer te weten over het karakter, hoewel diens perspectief ook hoogst onbetrouwbaar lijkt. De man spreekt immers met zijn hond en later – eenmaal een lawine een voet uit de hoger gelegen bergstreken blijkt te hebben meegenomen – wordt er ook gebakkeleid onder de vogels. Het is een absolute verstrengeling met de natuur, maar tegelijk een loslaten van sociale conventies en concrete menselijkheid.
Wat overblijft, is een onderhoudende roman die finaal draait rondom de onbetrouwbaarheid van het vertelperspectief. Op metaniveau zijn Farandola’s ervaringen exemplarisch voor iemand met pakweg de syndromen van Alzheimer of Korsakov, kortom mensen die feit en fictie niet meer kunnen onderscheiden. In de leeservaring zelf maakt Morandini echter geen abstractie van de plot – dat Farandola eigenlijk nauwelijks een normaal-beschouwend geestesleven blijkt te hebben, maakt dat de lezer helemaal in de natuur kan onderduiken, en de oerkracht der elementen maximaal kan ervaren.
Zodoende is Sneeuw, hond, voet een immersieve roman, een beknopte vertelling die de lezer onderdompelt in een vreemdheid die, vanuit de naturel van de taal, toch vertrouwd aandoet. Best aardig om lezen, hoewel geen meesterlijke ontdekking zoals sommige recensenten al beweerden.
