Fernando León de Arano was al een tiental jaar actief als acteur in het Spaanse film- en televisielandschap, voor hij ook zijn hand waagde aan regisseren. Zijn films trokken niet bijzonder veel aandacht, tot hij met zijn nieuwste El Buen Patrón plots overladen werd met prijzen. Dat is ook wel terecht want wat begint als een vederlicht blijspel, ontpopt zich gaandeweg tot een elegante tragikomedie die met evenveel leedvermaak als mededogen kijkt naar het leven in het moderne menselijke tranendal.
De film wordt ook geschraagd door een bijzonder geïnspireerde vertolking van Javier Bardem, die zich duidelijk uitleeft in de rol van fabrieksdirecteur Blanco. Blanco is een man die alles netjes op een rijtje heeft: hij bouwde het bedrijf van zijn vader – dat weegschalen produceert – uit tot een succesverhaal en hoewel we hem bij de start wat gemeenplaatsen horen verkondigen wanneer het familiebedrijf in aanmerking komt voor een prestigieuze prijs, lijkt hij toch het hart op de juiste plaats te hebben: zagen we hem niet net immers ook een bevriende jurist inschakelen om de zoon uit de problemen te halen van een werknemer? Ook Blanco’s huwelijk is nog functioneel, een beetje passieloos misschien maar – zoals het betaamd voor een producent van weegschalen – in evenwicht en zeker zonder financiële zorgen. Maar er zitten barstjes in dat beeld. Vervelend is immers dat er af en toe ook iemand moet ontslagen worden en laat een voormalig werknemer nu net uitgerekend op het moment dat de beoordelingscommissie zal langskomen, besluiten te protesteren voor de poort. Ook vervelend is het feit dat voormalig jeugdvriend en naaste medewerker Miralles niet meer opgewassen lijkt tegen zijn job en ietwat oncomfortabel is dan weer dat die nieuwe jonge stagiaire wel heel gewillig glimlacht naar de baas … Allemaal details natuurlijk voor een geslaagd en geliefd man die heel goed weet hoe hij de juiste beslissingen moet nemen.
El Buen Patrón kijkt naar de manier waarop we het narratief van ons eigen leven vormgeven en alle stappen daarin ook steeds weer weten in te kleuren als juist. Dat had heel makkelijk kunnen ontaarden in onnozele kolder, maar wordt hier gered door een enorm stijlgevoel, gekoppeld aan een beheerste dosering van de humor. In plaats van te gaan voor obligate grappen, kiest regisseur León de Arano ervoor om monkelend vanop afstand de dingen hun gaan te laten gaan en te observeren. Soms is die afstand ook letterlijk en zien we in ‘long shot’ hoe dingen zich ontvouwen, zonder noodzakelijk te horen wat er gezegd wordt. Het vraagt ons te kijken naar kleine details en de film zit vol met dergelijke puntige verrassingen die ook een verzorgd visueel cachet geven aan het geheel. De afwisseling tussen drama en lichte komedie loopt ook bijzonder vlot en weet voortdurend pijnlijke waarheden te ontmaskeren zonder daarom te moeten aan het preken slaan. Er komen heel wat hedendaagse problematieken aan bod, maar El Buen Patrón weigert om die expliciet te maken en laat het aan de kijker over om ze te ontginnen en in te passen in de gebeurtenissen.
Intelligente komedies zijn helaas zeldzaam, intelligente komedies die ook nog blijk geven van een doordachte visuele insteek nog zeldzamer. El Buen Patrón zal niemands lijstje halen van de meest opvallende films van het jaar, maar is snedig en verzorgd en een zomerrelease die een mooi alternatief biedt voor de geijkte blockbusters.
