Het laatste boek van Patrice Ordas is er. De twee jaar geleden overleden auteur laat ons De spijbelaars na, een knap verhaal over enkele Franse jongeren die, zonder er zelf om te vragen, tijdens de Tweede Wereldoorlog de zijlijn verlaten en deel worden van het oorlogsverhaal.
Hoe komen mensen in de geschiedenisboeken terecht? Er zijn er die voorbestemd zijn, en je hebt er die, zowel in vredes- als oorlogstijd, meegevoerd worden door de omstandigheden. Zo volstaat in het bezette Frankrijk een banaal incident om op de radar van de Duitsers te verschijnen. Enkele Franse jongelui riskeren hun vel, aanvankelijk om geen enkele andere reden dan dat ze Franse jongelui zijn. Het bezit van een Engels boek kan dan volstaan om de verkeerde mensen kwaad krijgen en wanneer er vervolgens een onnozel voorval met een soldaat van de bezettingsmacht plaatsvindt, is het normale leven voorbij.
Ordas schreef een verhaal dat niet louter een zoveelste oorlogsvertelling is. Wereldbrand of niet, wie jong is, botst immers wel eens met oudere generaties, zéker tijdens een conflict waarbij ouderen vroegere oorlogen als gedateerd ankerpunt gebruiken. Je wordt verliefd, hebt angsten en onzekerheden en moet, kortom, zien op te groeien. Een proces dat eigenlijk nooit helemaal afgerond is. De stelling dat wie jong was in de oorlog geen tijd had om jong te zijn, wordt tegelijk bevestigd en ontkracht. Ordas toont dat jong zijn in die periode vooral intens was.
In het geval van het groepje dat we volgen in De spijbelaars gebeurt dat door Parijs te verlaten en de Maquis te vervoegen, een verzetsgroep die vanop het Franse platteland opereert. Als het gaat over snel volwassen worden, kan zoiets wel tellen.
Alain Mounier, die enige ervaring heeft met het tekenen van oorlogsverhalen, blijkt de geknipte medewerker om Ordas’ verhaal visueel te vertalen. De tekeningen zijn een streling voor het oog, met hier en daar een visuele echo van Gibrat. Al valt het aan te raden om je aandacht erbij te houden als je de prachtig geschilderde koppen van de personages uit elkaar wil houden.
Het boek mag dan een vorm van afscheid zijn, het is vooral een intrigerend werkstuk dat gerust een tweede lezing kan gebruiken. Met De spijbelaars leveren de auteurs immers een knap coming-of-ageverhaal af dat zich aandient als een op mensenmaat vertelde geschiedenisles. Nu het aantal getuigen dat die periode bewust, en actief, meegemaakt heeft aan razend tempo begint te slinken, is het geen slecht idee om op hun levens geïnspireerde verhalen op de wereld los te laten.
