Live vanop Docville :: Extreme Love en Surviving Progress




Extreme Love: Dementia ****

De Brit Louis Theroux is zonder enige twijfel
de koning van de gegronde tv-documentaire. Met zijn gekende fly
on the wall
aanpak infiltreerde hij de afgelopen jaren in
allerhande subculturen, waar hij de meest gekke en verontrustende
figuren voor de camera haalde. Een uitgelezen gast voor Docville
dus, waar hij een nieuwe BBC-reeks komt voorstellen.

In de serie getiteld ‘Extreme Love’ belicht hij onderwerpen die,
zoals de titel reeds doet vermoeden, extreme liefde vereisen. In
Extreme Love: Dementia‘ schijnt hij zijn licht op
de verschrikkelijke ouderdomsziekte dementie. Hij zakt daarvoor af
naar Phoenix, de hoofdstad van de Amerikaanse staat Arizona, waar
verschillende behandelingstehuizen zijn opgericht omwille van de
sterk verouderde bevolking. Zo maken we kennis met verschillende
bewoners wiens geheugen tot het verleden behoort. Dat levert
hartverscheurende momenten op. Een vrouw moet aanschouwen hoe haar
dementerende man het tehuis waarin hij verblijft als zijn
tandartspraktijk beschouwt en op etentjes zijn nieuwe vriendin
meeneemt, terwijl een andere man zijn dementerende vrouw thuis
probeert op te vangen, ook al vergeet ze om de haverklap wie hij
is. Allemaal wachten ze op die zeldzame heldere momenten die de
inspanningen belonen.

Theroux maakt zo een duidelijke sprong van zijn weird
weekends
naar thema’s met een sociale insteek. Alsof de
ouderdom hem zachter heeft gemaakt. Het is die menselijke warmte
die van ‘Extreme Love: Dementia’ een nieuw pronkstuk maakt. Theroux
weet iets wezenlijks te vertellen over menselijke relaties en deze
schrijnende condition humaine.

Surviving Progress ** 1/2

Daddy, what’s a recession?” “Oh, it’s a crisis that happens
every 5 years, honey.”
Met die gelaten anekdote springt een
van de topfiguren uit het bankwezen tot zijn eigen verdediging in
de rechtszaal. De crisis van het kapitalistisch systeem kan niet
beter worden geïllustreerd. Het is een financieel marktapparaat dat
vooruitgang voorop plaatst, maar blijkbaar heel wat vergeet mee in
rekening te nemen.

‘Surviving Progress’ probeert vat te krijgen op wat er
wereldwijd aan de hand is en hoe we het begrip van vooruitgang
beter kunnen invullen. Toonaangevende auteurs, economen en
activisten als Jane Goodall en Stephen Hawking nemen het woord,
geflankeerd door caleidoscopische beelden van de moderne wereld.
Dat levert soms knappe beeldcollages op, net als interessante
commentaren en vraagstukken. Alleen zoomen Harold Crooks en Mathieu
Roy zo wild in en uit, tussen het kleine en het grote verhaal, dat
ze de kijker te weinig houvast bieden in hun betoog. Dat proberen
ze op te lossen door sporadisch tussentitels toe te voegen om hun
associaties te verduidelijken, maar dat helpt slechts tijdelijk.
Hun constructie en probleemstelling is simpelweg te ongrijpbaar,
hoewel gebaseerd op de heldere bestseller ‘A Short History of
Progress’ van Ronald Wright.

‘Surviving Progress’ stelt in vraag waar we voor staan als
maatschappij en hoe we onszelf kunnen redden van de ondergang. Een
overtuigend pleidooi in een helaas onevenwichtige
documentaire.

Project Nim ****

“It were the seventies!”, lacht een van de geïnterviewden, nadat
haar moeder vertelt dat ze een chimpansee borstvoeding gaf.
Alhoewel de wetenschappelijke relevantie van dat gebeuren in
twijfel kan worden getrokken, valt die van het experiment zelf niet
te ontkennen. Met ‘Project Nim’ wou universiteitsprofessor Herbert
Terrance immers een chimpansee op jonge leeftijd in een gezin
plaatsen om hem gebarentaal te leren en zo de baanbrekende
mogelijkheid te verkennen van communicatie tussen mens en dier. Het
begin van een mislukt experiment en een hallucinant verhaal.

Zo zien we hoe de jonge chimpansee opgroeit bij een hippiegezin,
waar hij probleemloos zijn eerste gebaren leert, en nadien verhuist
naar een eigen mansion, waar verschillende leerkrachten
zich 24 uur op 24 uur over hem ontfermen om zijn woordenschat uit
te breiden en hem te potty trainen. Naarmate Nim echter
groter en onhandelbaarder wordt – als volwassen aap heeft hij
immers 4 tot 5 keer meer kracht dan een mens -, begint de professor
zijn project in vraag te trekken, om het uiteindelijk op te doeken
en Nim te dumpen in een zogenaamd opvangcentrum voor chimpansees,
dat later in dienst zal staan van medische proeven.

Regisseur James Marsh (‘Man on Wire’) puurt uit het verhaal een
schokkende en ontwapenende documentaire die een lans breekt voor
dierenrechten. Met weinig middelen – zo beschikt hij enkel over
archiefmateriaal en getuigenissen – maakt hij een uitgebalanceerd
tijdsdocument, waarin het persoonlijke walst met het politieke.
‘Project Nim’ passeert als een emotionele rollercoaster die
tegelijkertijd vertroetelt en naar de keel grijpt en ons wijst op
onze respectloze ontginningsdrang.

Le Voyage Extraordinaire *** 1/2

Met het leeglopen van de bioscopen wordt er met enige nostalgie
teruggekeken naar de gloriedagen van de cinema. In deze postmoderne
filmtijden lijken we ver verwijderd van de tijd toen het publiek
nog opschrikte van een voorbijrazende trein op het scherm of zich
vol verbazing liet meeslepen door een reis naar de maan. Over die
laatste ‘langspeelklassieker’ van cinemapionier George Méliès –
vorig jaar ook nog de centrale spil in ‘Hugo’ van Martin Scorsese –
heeft ‘Le Voyage Extraordinaire’ het.

‘Le Voyage Extraordinaire’ schetst de opkomst en neergang van
Méliès tegen de achtergrond van een beknopte filmgeschiedenis. Zo
zien we hoe Méliès veel succes oogst met zijn fantastische
trucagefilmpjes vol simpele gags en zo met het medium een
nieuwe weg inslaat, weg van de louter registerende news
reeels.
Méliès staat op als één van de eerste filmmakers en
injecteert het medium met een tomeloze (narratieve) verbeelding.
Een bewondering die in de docu gedeeld wordt door Michel Gondry
(‘Eternal Sunshine of the Spotless Mind’) en Jean-Pierre Jeunet
(‘Le fabuleux destin d’Amélie Poulain’), twee hedendaagse cineasten
in wiens werk fantasie zichtbaar een belangrijke rol speelt.

‘Le Voyage Extraordinaire’ bouwt op naar de totstandkoming van
Méliès’ 14-minutende durende trip naar de maan. En tour de
force
voor zijn tijd, zowel in duur als in productie, die tot
op vandaag geboekstaafd staat als één van de invloedrijkste films
van de eerste generatie. Aanleiding voor deze documentaire is een
gerestaureerde kleurenversie van ‘Le Voyage dans la Lune’, die op
het einde van de documentaire ook te zien is, opgefrist met een
nieuwe soundtrack van Air. En het is vooral daarin dat de waarde
van deze documentaire schuilt. Niet zozeer in zijn eigen kunsten,
maar wel in zijn oprecht eerbetoon aan de magie van film. Na meer
dan 100 jaar heeft ‘Le Voyage dans la Lune’ immers nog niets aan
verwondering verloren.

Not in my backyard **

Hoe geef je pedofielen die hun straf hebben uitgezeten opnieuw
een plek in de maatschappij? Uit pure wanhoop troepen in Miami een
heleboel veroordeelde kindermisbruikers samen onder een brug. Dat
is immers de enige plaats waar ze zich nog veilig voelen. In ‘Not
in my Backyard’ volgen we twee seksueel delinquenten die na een
ontruimingsbevel van de overheid hun leven weer op de sporen
proberen te krijgen.

In tegenstelling tot wat je verwacht – een ongemakkelijke
kijkervaring – rijdt ‘Not in my Backyard’ zich vast als louter
observerende cinema. Regisseur Matthias Bittner zoomt namelijk in
op het dagdagelijkse leven van de mannen en probeert zo op een
naturalistische manier inzicht te geven in hun levensverhaal. Dat
leidt helaas niet tot zo’n interessant materiaal, waardoor hij
overblijft met een verzameling nietszeggende momentopnames, dat
bovendien te rommelig gefilmd is om ook maar enigszins
contemplatief te werken. Bittner maakt dan ook snel de keuze om hen
in een interviewsetting te plaatsen om zo de zaak die leidde tot
hun veroordeling samen met hen te ontrafelen. Dat werkt, maar voelt
in zijn opzet aan als gemakkelijk natrappen.

Een documentaire heeft niet per sé conflict nodig, maar wel een
vraag die je als maker wil onderzoeken. Bittner kan ze maar niet
vinden, waardoor zijn film simpelweg niet verder raakt dan zijn
voyeuristische premisse. Of anders gezegd, Bittner laat een vlieger
op, maar laat hem doelloos zweven.

Love Addict *** 1/2

Ontdekking van de week: verliefd zijn kan niet alleen veel zeer
doen, je kan het ook zo hard zitten hebben dat je verdriet en
verlangen in aanmerking komen als aandoening.
‘Love Addict’ heeft het over liefdesverdriet in de hoogste graad,
namelijk over verliefd zijn op het idee zelf. Zo leren we in ‘Love
Addict’ Christian kennen, een veertigjarige gitarist die zijn
lange-afstandsrelatie omschrijft als zijn meest gezonde relatie tot
nu toe – “In het verleden was ik zo verschrikkelijk afhankelijk!” –
en Tracy, die net een high school drop-out, inclusief
zetelhangen en bad boy attitude, in huis heeft gehaald,
maar het een relatie noemt. “Ik heb de neiging te denk dat ik van
mensen hou.”

Sex & the City voor gevorderden in een betere aflevering van
Jambers. Zo valt de documentaire van de Zweedse Pernille Rose
Grønkjær het best te omschrijven. De ex-Docville laureate zoekt
haar personages op bij hen thuis en laat hen languit vertellen over
de liefdesdemoon die hen kwelt. Zo hengelt ze ook voorzichtig naar
een verklaring. Als een volleerde psycho-analyste blikt ze terug op
de jeugd van haar interviewees en de relaties die ze hadden met hun
moeder en vader.

Zo raakt ze bijwijlen in de buurt van het ontluisterende
‘Capturing the Friedmans’. Met evenveel empathie schetst ze immers
haar personages, zonder hen ook maar enigszins te belichten als
freaks. Het is deze hoge herkenbaarheid – wie is er immers niet
vertrouwd met de obsessie die verliefdheid kan teweeg brengen? – en
de speelse humor die haar documentaire zo intrigerend maakt. Zo
worstelen haar personages met dezelfde vragen als elk van ons.
Alleen zijn sommigen blijkbaar beter in het bewaken van hun grenzen
dan anderen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

9 − 4 =