Friedman & Liebezeit :: Secret Rhythms 3

Instrumentale muziek die het niet moet hebben van traditionele popstructuren en zacht/luid-dynamieken wordt vaak stiefmoederlijk behandeld, als zou het niet meer dan geluidsbehang zijn. Die term kan met wat slechte wil ook toegepast worden op Secret Rhythms 3, zij het dat je dan voorbij zou gaan aan een potentieel bedwelmende luisterervaring.

Het uit Keulen opererende Duitse duo behoeft geen introductie voor liefhebbers van experimentele muziek die een melange van akoestische en elektrische elementen weten te smaken. Bernd ’Burnt’ Friedman werkte het voorbije decennium onder een hele resem namen aan een oeuvre waarin knutselelektro wordt samengesmolten met invloeden uit pop, jazz en avant-garde. Drummer Jaki Liebezeit stond met Can al meer dan veertig jaar geleden aan de wieg van de Krautrock, een golf Duitse bands (zie ook: Neu!, Kraftwerk, Tangerine Dream en Faust) die een marginale, maar diepgaande invloed uitoefenden op de wereld van de elektronica, jazzrock en postrock. Hij wordt vandaag beschouwd als een van de meest unieke drummers uit de rockgeschiedenis.

Zijn kenmerkende groove, die weinig uitstaans heeft met expliciete funk of swing, staat ook centraal in de samenwerking met Friedman. Liebezeit speelt hypnotiserende, cyclische drumpatronen die, wars van technische gekunsteldheid, een metronoomachtige trance op poten zetten. Zijn spel is repetitief én inventief, vermijdt de cimbalenobsessie van zijn collega’s en is een onaflatende exploratie van ultrastrakke ritmische patronen. Met Friedman en een aantal gastmuzikanten leidt het op Secret Rhythms 3 tot ritmegebaseerde muziek die komaf maakt met elke vorm van dominantie en gesoleer. Drums, keyboards, gitaar, blaasinstrumenten werken mee aan een totaalgeluid dat drijft op ritmes en patronen die vaak geen affiniteit hebben met de Westerse popcultuur, maar toch bijzonder effectief en meeslepend zijn.

Secret Rhythms 3 is geen dance, al kan je er wel op dansen. Het is cerebraal en doordacht zonder de natuurlijke flow te verliezen. En vooral: het stapt af van de laagjesdynamiek die de aanpak en filosofie van veel collega’s domineert. Vrijheid en openheid zijn de kernbegrippen, en ze zorgen op dit album dan ook voor ademruimte en momenten die schijnbaar zonder enige inspanning gestalte krijgen. Nu eens heeft het iets van triphop zonder de dominante bassen, dan weer flirt het met de etherische jazz van het ECM-label of leunt het aan tegen de elektrojazz van Spring Heel Jack. Een mooi voorbeeld is "Die Ehrliche Haut", een dromerige trip die doet denken aan het oude werk van Robert Wyatt of zelfs de aan minimalisme en ambient schatplichtige postrock van Tortoise ("Djed" lijkt nooit veraf).

Een ander hoogtepunt is "Morning Has Broken", de met slidegitaar ingezette opener van de plaat. De song is meteen ook een mooi voorbeeld van het stapvoetse verschuiven van bewegingen, met nostalgische intro, een ritmische slaggitaar en onvertrouwde drumpatronen die na zo’n twee minuten hun opwachting maken. Om hun effectiviteit te versterken zoeken de songs vaak ongewone lengtes op; zo krijgt "Gegenwart" ruim de tijd om zich te ontplooien tot een kosmische lap haast futuristische jazz en kan het iets nerveuzere "Trittbrettfahrer" overtuigen als vreemde, maar effectieve dance. Zelden krijg je zo’n subtiele muzikale democratie te horen.

Secret Rhythms 3 bevat zeven songs die één geheel vormen, waardoor het aanvoelt alsof je een coherente monstersong van eenenvijftig minuten beluistert. Het is muziek waar over nagedacht is zonder dat dit het organische in de weg staat. Meer nog: de muziek evolueert zo natuurlijk en vanzelfsprekend dat ze ter plekke lijkt te ontstaan. Het is op en top experimentele muziek, gecomponeerd vanuit geheel andere bekommernissen dan die van de gemiddelde rock/electro-act, en toch overtuigt het al bij eerste beluistering. De ritmes voelen vertrouwd aan en de verdere inkleuring is vaak bedwelmend mooi.

Het is geen jazz, geen pop, geen minimalisme, geen electro, geen dub, ambient of wereldmuziek. En toch heeft het wat van dat alles. Met Can liep Liebezeit ver vooruit op wat gangbaar was, tot in die mate dat de meesterwerken van die band (sla er Tago Mago of Ege Bamyasi nog maar eens op na) nog steeds eigentijds klinken. Met Friedman kan die pioniersrol niet zo eenvoudig vervuld worden, al zou het ons niet verbazen dat Secret Rhythms 3 binnen een paar decennia even tijdloos aanvoelt als nu. Lang geleden dat we experiment én toegankelijkheid zo vanzelfsprekend hand in hand hoorden gaan.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vier × drie =