Tahar Ben Jelloun :: Duivelse liefdes

Het aanbod van Arabische schrijvers die in het Nederlands vertaald zijn, is niet bijster groot. Wie dus iets uit die wereld wil lezen, mag blij zijn als er iets via het Frans tot ons komt. Tahar Ben Jelloun is een Marokkaan die in Parijs woont, in het Frans schrijft en door de Fransen bijna vanzelfsprekend als Franse schrijver wordt gecatalogeerd. Met zijn roman La Nuit Sacrée won Ben Jelloun de prestigieuze Prix Goncourt. In de verhalenbundel Duivelse liefdes neemt hij de lezer mee naar zijn geboorteland.

Duivelse liefdes bestaat uit vier delen, waarvan het eerste ook de titel van het boek draagt. Dat deel is naar mijn mening het sterkste deel, ook al telt het maar vier verhalen. In elk van die verhalen staat een problematische liefdesrelatie centraal. Een vrouw heeft rare dromen waar een vreemde man een rol in speelt, een man voelt zich te zeer ingepakt door zijn jonge vriendin et cetera. Hoewel de protagonisten van die verhalen moderne Marokkanen zijn uit de grote steden, die een hoge opleiding genoten hebben en vaak Frans als voertaal gebruiken, schuilt er een diep in het Marokkaanse zand geworteld trekje in hen: hun bijgeloof.

Kan je je voorstellen dat je een mindere periode in je leven en je relatie duidt als "beheksing"? Of dat je bij tegenspoed een oude kwakzalver bezoekt, die je als vanouds "overleest"? In het oude Marokko waren die zaken vroeger — net als bij ons een eeuw geleden — schering en inslag. De moderne Marokkanen zijn die vorm van bijgeloof ontgroeid en ook bij hen is de rationaliteit doorgebroken. En toch. In de verhalen uit Duivelse liefdes weten ze er niet aan te ontsnappen. Een vriend, bijvoorbeeld, beveelt tegen allerlei rampspoed het bezoek aan een maraboe aan en de twijfel sluipt binnen. Onder het motto "baat het niet, het schaadt ook niet", zetten de personages enkele aarzelende stappen op de weg van bijgeloof en bezweringen en voor ze het beseffen, hebben ze een stap terug gezet in de tijd en in wat dan "beschaving" heet.

Ben Jelloun beschrijft deze geschiedenissen met veel milde humor. Hij houdt duidelijk van zijn geboorteland en hoewel hij zich zelf van het bijgeloof heeft losgemaakt, houdt de manier waarop moderne Marokkanen er af en toe nog in verzanden een zekere charme voor hem in. De onmiskenbaar Arabische verhaalstijl leent zich uitstekend voor de beschrijving van de mystieke achterpoortjes van de Marokkaanse maatschappij. Ben Jelloun kijkt tegen alledaagse gebeurtenissen aan alsof het sprookjes uit Duizend en één nacht zijn en onder zijn pen wordt het leven zelf een verhaaltje.

Deze vertelkunst komt jammer genoeg in de andere drie delen van de bundel minder goed uit de verf. Het tweede deel, Gedwarsboomde liefdes, bevat een tiental kortere verhaaltjes, waarvan er enkele nog wel de vergelijking met het eerste deel doorstaan, maar al in het derde deel is dat veel minder. De humor en de "versproking" van de wereld zijn veel minder aanwezig en die aspecten maken het eerste deel juist zo sterk. Toch staan er nog op een andere manier opmerkelijke en sterk geschreven verhalen in de rest van het boek. Eentje daarvan is het schrijnend verhaal over de diepgewortelde corruptie van de Marokkaanse samenleving, waar maar moeizaam verandering in komt. Een ander is het korte relaas van wat er in het hoofd omgaat van een zelfmoordenaar, op de vooravond van 11 september.

Duivelse liefdes is uit bij de Bezige Bij

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

14 − 2 =