Zsusa Bánk :: De zwemmer

Hongarije, vlak na de neergeslagen opstand van 1956. Een moeder verlaat zonder afscheid te nemen haar man en haar twee kinderen om te vluchten naar het Westen. Voor Kata en haar broertje Isti breken jaren aan van rondtrekken in de bagage van een apathische vader, een zwerftocht die hen via een rist tantes en nichten door heel Hongarije voert.

Kata gaat nog niet eens naar de lagere school wanneer haar moeder de trein naar Wenen neemt. Haar broer is nog een paar jaar jonger. Isti manifesteert zich doorheen de roman als een vreemd, misschien zelfs wat autistisch kind. Na jaren herinnert hij zich nog precies alle vertrektijden van de treinen die hij en Kata op hun zwerftocht van buiten hebben geleerd. Maar Isti is vooral geobsedeerd door zwemmen. Sinds zijn vader het hem geleerd heeft, is hij niet meer van rivieren of meertjes weg te slaan.

Het leven van de kinderen bestaat grotendeels uit afscheid nemen. Hun vader neemt hen mee van hot naar her. Als het hem ergens niet langer zint, trekken ze verder. Alleen van hun moeder hebben ze geen afscheid kunnen nemen en dat blijft lang door hun hoofden spoken. De enige berichten die over haar doorsijpelen, komen van hun grootmoeder die af en toe een brief van haar ontvangt.

De Zwemmer is doordrenkt van melancholie. Of je nu wil of niet: alles verandert en je kan het niet tegenhouden. Of zoals grootmoeder Anna het uitdrukt wanneer ze het over het huwelijksgeluk van Kata’s ouders heeft: "De een of de ander heeft dat geluk weer opgehaald, weggehaald zonder aan die twee te vragen of ze er genoeg van hadden, of het voldoende was geweest." Toch maakt B´nk er geen melodrama van. Ze beschrijft de zwerftochten met de nodige terughoudendheid. In die mate zelfs dat bepaalde stukken van de roman eerder traag en saai overkomen. Maar die verteltrant wordt langzaamaan een weerspiegeling van de levenswijze in het vroegere Oostblok waar er immer tijd genoeg was. Wanneer de roman naar zijn einde gaat, wordt dat trage ritme nog veel beter voelbaar en gaat het op een inwendige en noodwendige manier het verhaal voltooien.

Zsuzsa Bánk is zelf een dochter van Hongaarse vluchtelingen. Ze werd geboren in Mainz en schrijft dan ook in het Duits. Toch klinkt er veel van de Slavische taal en levenswijze door in haar manier van vertellen. Ze bouwt vaak lange, meeslepende zinnen met herhalingen waar de melancholie in doorklinkt. Het verhaal mag dan niet altijd even meeslepend zijn, B´nks heel eigen stijl is dat vaak wel. Uiteindelijk zijn dat de twee grote kwaliteiten van dit debuut: een persoonlijke stijl waaraan B´nk doorheen het ganse boek trouw blijft, en een indringende beschrijving — zeg maar een laten aanvoelen — van hoe het leven was in het Hongarije rond 1960. B´nk sleepte er verschillende literaire prijzen mee in de wacht.

1 REACTIE

  1. Prachtig boekje, zomaar per toeval op mijn pad.
    In de sfeer van vandaag, t a v deze kindjes geven zich machteloos over aan de regie van hun vader.
    Bijna filmisch , ik zag het allemaal voor mij , de beelden…beschrijving van gevoel.Een parel, tijdloos, zuiver zonder vals sentiment…

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

3 × 4 =