Op 12 september 2003 ruilde Johnny Cash zijn aardse bestaan in voor een luxesuite in the great saloon up above. Tot die dag was hij,voor zover zijn fysieke toestand het hem toeliet, onophoudelijk aan het opnemen in zijn chalet in Hendersonville, Tennessee. Bijna drie jaar later zijn de afgewerkte resultaten eindelijk beschikbaar als het vijfde deel uit de American-reeks.
Het strekt Rubin en de andere medewerkers (vooral oudgedienden van de vorige volumes) tot eer dat ze het overlijden van Cash niet hebben willen uitbuiten door het album zo snel mogelijk uit te brengen. De muziek werd er later aan toegevoegd, maar de opnames startten meteen na de voltooiing van The Man Comes Around (2002) en liepen door tot aan zijn overlijden in september 2003, enkel opgehouden door de voorbereiding van de release van Unearthed, de versnelde fysieke aftakeling van Cash en het overlijden van zijn vrouw June enkele maanden eerder. Het resultaat is er dan ook naar: A Hundred Highways getuigt van een indrukwekkende en soms pijnlijke intensiteit, de drang om toch nog enkele dingen te kunnen zeggen voor het doek definitief valt.
Het is een gewéldig werk geworden, het soort dat je de godganse dag op ‘repeat’ zet, dat je wilt delen met iedereen die je dierbaar is, en je in de waan laat dat het ergens daarbuiten herfst is. Het drama en Het Grote Gebaar die het derde en vierde deel uit de reeks kenmerkten (pathos en high profile-covers incluis), zijn ingeruild voor spaarzame instrumentatie en ontbeende zeggingskracht, waardoor dit het doorleefde broertje van de originele American Recordings (1994) is geworden. Akoestisch gitaargetokkel, sobere piano/orgelbijdragen en subtiel aanzwellende strijkers zorgen voor een geluidspalet dat volledig ten dienste staat van de stem. Technisch gezien is Cash nooit een groot zanger geweest, en zijn bereik was daarbij nog eens beperkt, maar dat wordt ook nu ruimschoots gecompenseerd door klankkleur, autoriteit en het vermogen om steeds oprecht te klinken.
De eerste albumhelft, volledig aangepast aan iemand die afscheid neemt van het leven, moet een van de beste zijn die hij in bijna vijf decennia opnam. Meer dan ooit ligt de nadruk op geloof, sterfelijkheid en nederigheid. In Larry Gatlins “Help Me” gaat hij nog één keer op de knieën voor zijn God om hulp te vragen. Het is moeilijk om de daaropvolgende traditional “God’s Gonna Cut You Down” (dat als “Run On” ook te vinden was op Moby’s Play, en nog recenter onder handen werd genomen door The Blind Boys Of Alabama) niet te beschouwen als een reactie daarop. Door hypnotiserend voetengestamp en handengeklap, het ritme van een work song en de krachtigste zang van het album is het een onbetwistbaar hoogtepunt.
Ook “Like The 309”, een gezapige bluessong waarin Cash met een forse dosis zwarte humor zingt over de trein die zijn doodskist zal vervoeren, krijgt een tegenhanger: Hank Williams’ ontroerende “On The Evening Train”, dat verhaalt hoe een vader en zijn dochtertje afscheid nemen van hun echtgenote/moeder. Het album mag dan het minst diverse van de reeks zijn, het effect is er niet minder om. Zo is de trillende stem van de naar adem snakkende Cash in “If You Could Read My Mind” (van Gordon Lightfoot) een instrument dat enkel een zielloos mens onbewogen laat. Andere hoogtepunten: de terugblik “Love’s Been Good To Me” (die ook voor de titel zorgt), de manier waarop “Further On Up The Road” van Springsteen de transformatie van rocker tot hoopvolle berusting ondergaat, en “Rose Of My Heart”, het soort ballade waarvan men zegt dat enkel zij die de ware liefde hebben gekend haar overtuigend kunnen brengen.
Afsluiter “I’m Free From The Chain Gang Now” handelt over een man die ten onrechte wordt veroordeeld en uiteindelijk ook zijn vrijheid terugkrijgt, maar het is onweerstaanbaar om het ook te zien als een finaal saluut aan het leven. Met American V: A Hundred Highways zette The Man In Black een laatste, onwrikbare punt achter een kleurrijke carrière, en ook achter de sterkste reeks studioalbums die hij ooit opnam. Unearthed bewees al dat het restmateriaal soms van een torenhoog niveau was, maar stiekem hopen we dat er geen vervolg meer komt, al is het maar omdat we ons gewoonweg geen waardiger einde dan dit kunnen voorstellen.
