Grizzly Man




Met ‘Grizzly Man’ heeft filmmaker Werner Herzog één van de meest
unieke en verontrustende natuurdocumentaires ooit gemaakt. De
Duitse doemdenker neemt ons mee naar de natuur zoals ze echt is:
een chaotische, harde wereld die niet moet onderdoen voor de
wreedheid van onze menselijke beschaving. Verwacht dus geen
gezellige Urbanusstem op de klankband die schuine moppen vertelt
over broodjessmerende beren. Ook de poëtische pracht die de makers
van ‘Microcosmos’ en ‘Le Peuple Migrateur’ met veel overtuiging in
hun beestendocu’s wisten te leggen is ver zoek. ‘Grizzly Man’ deed
me nog het meest denken aan zo’n lekker gemene National
Geographic-docu over leeuwen en hun prooien, waar je ofwel de leeuw
aanmoedigt om die rukker van een gazelle in te halen, ofwel de
gazelle toejuicht wanneer die de leeuw laat struikelen bij een
zoveelste onberekende koerswijziging. In ‘Grizzly Man’ gaat het
echter niet om een gazelle maar om een nogal gek blond mannetje
genaamd Timothy Treadwell, een dierenliefhebber die een stomende
berendrol aanschouwt als een teken van harmonie in het universum.
Waarom ook niet?

Op het einde van de zomer van 2003 eindigt de lange en bijzondere
levenstocht van Timothy Treadwell. Dertien zomers lang vertoefde
hij in het woeste natuurlandschap van Canada om er te leven tussen
de beren, die hij met zijn leven zou beschermen (zo’n beetje als
een kind warrior die zich enkel als samurai gedraagt
in noodgevallen). In die fatale zomer gebeurt dan ook het
onvermijdelijke: Treadwell en zijn vriendin worden aangevallen en
opgevreten door een agressieve grizzlybeer. Een tragisch voorval,
ongetwijfeld, maar na het zien van de fragmenten uit het
videodagboek van Treadwell, zou je bijna denken dat hij het nooit
anders zou gewild hebben. Dat zijn vriendin ook betrokken was bij
dit gruwelijke voorval, is wellicht de grootste tragedie.

Dankzij Werner Herzog krijgen we nu het ‘gemonteerde’ videodagboek
van Treadwell te zien. Uit de meer dan honderd uren beeldmateriaal
haalt Herzog niet alleen prachtige natuurbeelden maar ook een
portret van een persoon die al even tragisch als gestoord was. Wie
vertrouwd is met het werk van Herzog (in het bijzonder ‘Aguirre, der Zorn Gottes’ en
‘Fitzcarraldo’), begrijpt ongetwijfeld waarom Herzog zich
persoonlijk aangetrokken voelde tot het verhaal van Treadwell. Heel
die ‘mens versus natuur’-thematiek, die we in Herzog’s beste werk
terugvinden, is dominant aanwezig in deze hallucinante
documentaire. Herzog zou ongetwijfeld Klaus Kinski opgetrommeld
hebben voor een verfilming, mocht deze tragedie twintig jaar
geleden gebeurd zijn.

Treadwell krijgt in Grizzly Man het moment in de spotlight
waar hij zolang naar snakte. Gekleed als een soort
surfer-warrior (de combinatie bandana, houthakkershemd en
legerbroek zorgt ongetwijfeld voor dé modesensatie van 2006) en
steeds gewapend met een camera volgen we deze zelfverklaarde
natuurbeschermer tijdens zijn uitstapjes in het Canadese wildleven.
Hij stelt zijn camera op, zet zijn zonnebril goed en begint te
vertellen over alles wat hem maar te binnen schiet. Het is
uitermate fascinerend om te zien hoe Treadwell zijn eigen leven,
zorgen en mislukkingen verklaart en toetst aan de berengemeenschap
waar hij zo graag bij zou willen horen. Na het registreren van een
indrukkwekkend gevecht tussen twee beren (stront en plukken
berenvacht vliegen in het rond), begint Timothy melancholisch te
mijmeren over zijn verloren liefdes en het feit dat hij ook niet
altijd het meisje voor zich heeft kunnen winnen.

Onze blonde gids zal wel enige expertise hebben over de beren, maar
veel merk je daar niet van. Wanneer hij het effectief over de
beestjes heeft raakt hij vaak niet verder dan een ‘Mr.
Chocolate, I love you so much’.
Inderdaad, elke beer krijgt een
koosnaam mee en met een beetje verbeelding zit je naar een
berenversie van ‘Thuis’ te kijken, waar moe Grinch en welp Rowdy
vaste waarden zijn en de babyvosjes elke week eens langskomen voor
een gastoptreden.Treadwell brengt dit op een leuke, charismatische
manier maar tegelijkertijd zat ik ook te denken: ‘Wat doet die mens
daar?’ Hij blijft, tot vervelens toe, herhalen dat hij de enige
bescherming is voor die dieren. Waneer we later horen dat het
gebied een beschermd domein is, dan wordt het al snel duidelijk dat
Treadwell daar niks te zoeken had. Dit is een man die de beschaving
de rug toekeerde (hij faalde als acteur in Hollywood), om een ander
leven op te zoeken. Ondanks zijn irritant hoog stemmetje en vaak
overdreven enthousiasme (Tom Cruise is er niks tegen) straalt
Treadwell een ongeziene tragiek en tristesse uit. Hij vond zijn
bezieling in de natuur, maar kon er jammer genoeg nooit volledig
deel van uitmaken.

Herzog wisselt de zelfgedraaide beelden van Treadwell af met
getuigenissen van vrienden, familie en experten (let vooral op de
getuigenis van een freaky lijkschouwer) . We krijgen uit
verschillende kampen de meningen te horen over Treadwell en zijn
daden en het is duidelijk dat hij voor vrienden een misbegrepen
held was en voor de tegenstanders niks meer een ‘halve zot’ die
kreeg wat hij verdiende. Herzog veroordeelt Treadwell’s passie en
handelingen niet, maar hij neemt wel een duidelijk standpunt in
tegen zijn visie.

De avonturen van Treadwell zorgen voor gemengde gevoelens. De ene
minuut zit je smakelijk te lachen met Timothy die een speels
babyvosje achterna zit omdat die zijn pet heeft gestolen (krèk
Homer Simpson), nog geen halve minuut later zit je met het hoofd te
schudden wanneer hij een zoveelste manische uitbarsting heeft die
zich ofwel uit in een ‘fuck you’- tirade aan de wereld of een
lyrische ‘I love all animals’-ballade. En zo gaat dat maar
door. Een kleine twee uur word je van de ene emotie in de andere
geslingerd door de daden en woorden van deze blonde
bearlover.

‘Grizzly Man’ is een unieke ‘zien om te geloven’- ervaring die bij
iedereen andere gevoelens zal teweegbrengen. Herzog toont ons het
portret van een tragisch figuur die steeds meer de greep op de
realiteit kwijtraakte. Er zijn inderdaad grenzen in de natuur en
het overtreden ervan werd Treadwell uiteindelijk fataal. Een
ongelooflijke documentaire die niemand onberoerd zal laten.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

17 − vijf =