Waren vorige Belgische passages van Vandermark de voorbije maanden — een trio met de Oostenrijkers Kurzmann en Brandlmayr en een solopassage in Bergen — vooral niet te missen voor wie de componerende rietblazer graag in abstractere en/of verkennende modus bezig hoort, dan ging het er gisteren weer een pak onstuimiger aan toe, met het trio Fire Room, dat na een stilte van een paar jaar van zich laat horen met een nieuwe tour en album (Second Breath op het Poolse Bocian Records).
En ze hebben er maar een paar seconden voor nodig om je eraan te herinneren hoe hard je die adrenalinestoot wel gemist hebt. Als duo kunnen Nilssen-Love en Vandermark al aardig uithalen, maar zet er de Noorse elektronicaman Lasse Marhaug (ook even lid van Vandermarks Territory Band en samen met de drummer te horen op enkele duoplaten, in het trio Slugfield met Maja Ratkje en met Massimo Pupillo van Zu) bij, en je krijgt meteen een verdere verschuiving in de rode zone. Bovendien komen de drie vervolgens regelmatig terecht in de noisehoek van de electroakoestische muziek.
De start: WHAM!, binnen zonder kloppen. De drummer raast erop los in z’n onmiskenbare high energy-stijl, het hoofd opzij gedraaid, de verbeten trek rond de mond en maar razen en roffelen. Na vijf minuten al badend in het zweet. Vandermark met het rechterbeen vooruitgeschoven, meetikkend met de voet, meteen de beperkingen van de tenorsax opzoekend. Een resem albums en jarenlange samenwerking in allerhande contexten heeft van die twee geen goedgeoliede, maar een hypnotische eenheid gemaakt, soms in de weer met contrast (machtig om de drummer te horen variëren en intensifiëren, terwijl Vandermark koppig een flard blijft herhalen), dan weer complementair agressief of gewoonweg vooruit stotend met een voorhamer.
Marhaug is dan wel de man van de elektronica, buigend en tikkend achter een laptop, sleurend met een draaitafel en daartussen aan het rotzooien met een heel aantal knopjes en doosjes, maar zijn aanpak is al net even vrij, instinctief en verfrissend als die van zijn improviserende collega’s. Het knappe was dat zijn soms confronterende interventies veel beter tot hun recht kwamen dan tijdens een concert van The Thing en Vandermark een tijd geleden. Hier stoorde het niet dat hij soms voor loodzware basgolven zorgde, het geknetter van links naar rechts (en terug) deed schieten en bijstuurde met gekraak en gedonder dat dominant werd.
Marhaug bezig zien is bovendien ook net iets boeiender en grappiger dan bij de meesten van zijn collega’s, want de platendraaier wordt haast volledig overhoop gehaald, vinyl wordt onder en tegen de naald gekrast en de arm stuitert onbesuisd omhoog en omlaag. Dit is aanval en deconstructie in één. Vandermark ging ook over op klarinet, het moment waarop er misschien iets ingetogener en minder chaotisch gespeeld werd, en uiteindelijk ook op die bronstig ronkende bariton. Het eerste stuk overschreed de kaap van het half uur, maar verveelde geen seconde. Het collectieve geluid droop dan wel als een lavagolf over je heen, de ideeën waren prima gedoseerd, met een voortdurende vrijage van noise, vrije improvisatie en opzwepende ritmes.
Dat was ook het geval voor het tweede stuk: half zo lang, dubbel zo intens, met een manische performance van Nilssen-Love en een samengaan met de blazer dat ritmisch vrij rechtlijnig was, maar bleef inhakken met een onwaarschijnlijke intensiteit. Dit was een staaltje van opwindende, haast dansbare interactie die de tellers tilt deed slaan. Het is ook iets dat de blazer en drummer enkel in elkaars nabijheid voor mekaar krijgen. Zo imposant dat zelfs Marhaug even leek te beseffen dat het ook OK was om even gewoon toe te kijken. Samen was dit goed voor drie kwartier, en met een korte bis erbij vijftig minuten, maar dat volstond. Fire Room is niet alleen terug, maar gooide de poort naar de toekomst wagenwijd open met verschroeiende topimprovisatie voor wie nu en dan graag getrakteerd wordt op een gemene kopstoot.
