Toen in september 2013 de serie Peaky Blinders op het kleine scherm werd losgelaten, konden pers, publiek en zelfs geestelijke vader Steven Knight niet bevroeden wat voor een televisiefenomeen er de wereld was ingestuurd. De avonturen van de charismatische zigeuner-gangster Tommy Shelby en zijn familie in het Birmingham van de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw, sloegen in als een bom. Naarmate de serie vorderde, werden de culturele rimpeleffecten steeds duidelijker. Op sociale media verschenen er foto’s van scholieren van het laatste middelbaar die zich voor hun galabal hadden uitgedost in typische Peaky Blinders-kostuums, de Britse Rambert danscompagnie bracht haar eigen versie van de serie op de planken en tenslotte debuteerde Thom Yorke, die doorgaans bijzonder kieskeurig is aan wie of wat hij zijn medewerking verleent, zijn single Panavision voor het grote publiek in de allerlaatste aflevering op 3 april 2022. Zelden had een televisieserie zo’n impact op jong en oud in het laatste decennium.
Het stond dan ook vrij snel vast dat het ‘einde’ niet het einde zou zijn en dat het publiek hoop kon koesteren op een afsluitende film. Niettemin duurde het toch nog een kleine vier jaar voor het eindelijk zover was. Wie vreest dat zo’n afsluitende film niet meer is dan een extra lange aflevering waarin er bijzonder weinig op het spel staat, is eraan voor de moeite. Recente successen zoals The Last Kingdom: Seven Kings Must Die bewezen dat steeds meer showrunners geen zin meer hebben om snel snel een afdankertje te produceren om de fans te plezieren. Respect voor de serie, maar met een open blik voor nieuwe mogelijkheden zijn stilaan het motto. Hetzelfde gedachtengoed had Knight ongetwijfeld in het achterhoofd toen hij het scenario neerpende voor The Immortal Man. Tommy Shelby moet zijn demonen eindelijk onder ogen zien en krijgt de rekening gepresenteerd voor een leven vol misdaad.
Birmingham, 19 november 1940. Zelfs een dodelijke luchtaanval van de Luftwaffe op de Birmingham Small Arms Company in Small Heath slaagt er niet in om Tommy Shelby uit zijn zelf gekozen ballingschap te laten terugkeren. De man is slechts een schim van wat hij ooit is geweest. Temidden van de graven van zijn overleden familieleden en geplaagd door spookbeelden van diezelfde familieleden probeert hij zijn memoires neer te pennen. Ondertussen heeft Erasmus “Duke” Shelby het imperium van zijn vader geërfd en gaat hij driester te keer dan ooit. Dat trekt de aandacht van John Beckett, een nazi-agent die de beïnvloedbare jongeman wil gebruiken om miljoenen valse ponden te verspreiden in het Verenigd Koninkrijk om zo het land richting het bankroet te duwen. Een onverwachte ontmoeting dwingt Tommy om uit zijn ‘winterslaap’ te komen en hier een stokje voor te steken.
Peaky Blinders: The Immortal Man openbaart zich voor de ogen van de kijker als een volbloed Shakespeareaans koningsdrama. “Uneasy lies the head that wears the crown,” schreef de Engelse bard in Henry IV, Part II en voor Tommy Shelby weegt hij zwaarder dan ooit tevoren. De zonden van de vader worden stilaan de lasten en de lusten voor de zoon. In het eerste uur is daar nog niet veel van te merken. Mijmeringen over wat de ‘oude’ gangster heeft gezien en nog meer heeft meegemaakt, halen de bovenhand. Een meanderende, contemplatieve en zelfs meditatieve cameravoering onderstrepen deze bespiegelingen. In het tweede uur krijgen we de Peaky Blinders te zien die we kennen uit de serie. Stoïcijns, beredeneerd en krachtdadig gaat Tommy zijn problemen niet meer uit de weg met alle gevolgen vandien. Een ‘killer‘ soundtrack waarvoor Nick Cave zelfs een stukje van zijn hit Red Right Hand opnieuw inzong, stuwt de actie voorwaarts. Het noodlot moet, inclusief bijbelse allusies en zigeunerfolklore, nu eenmaal vervuld worden.
Peaky Blinders: The Immortal Man is een bitterzoet afscheid van de saga van Tommy Shelby. Welke erfenis wil je achterlaten voor je familie. Dat is de finale hamvraag van deze rolprent. Hierbij spelen loyaliteit tegenover jezelf, de ander en zelfs de natie een grote rol. De film is gelukkig ook trouw aan zichzelf en weigert het juk van het fandom te dragen. Hierdoor is het enerzijds een waardig eerbetoon aan alles wat voorafging en tegelijk een ongemakkelijke conclusie dat familierelaties vaak complex, onduidelijk en allesverterend zijn. Is dit nu het einde van Peaky Blinders als concept? Wellicht niet. Steven Knight plant immers een sequelserie van twee seizoenen waarbij een nieuwe generatie Shelby’s Birmingham terug opbouwen in de jaren vijftig. Vreemd genoeg kwam dit idee niet van Netflix noch van Knight zelf, maar ‘By order of the Peaky Blinders‘.
Peaky Blinders: The Immortal Man kan je nu bekijken op Netflix.
