Daar zitten we dan, gewrongen tussen het offline nihilisme van grunge en de nieuwe digitale protestgeneratie. Wij de millennials die feestend de eeuw inzetten, ironie omarmden, baarden en beanies ontdekten. Maar wie waren wij, muzikaal? Een melancholische terugblik.
Enkele ouder wordende mannen staren me aan in zwart-wit. Duitsers dan nog. En eentje heeft een tuba rond zich gebonden. Ze zijn niet cool. Maar ze spelen een van de mooiste liedjes die vorig jaar zijn uitgekomen. Over wie ze ooit waren en niet meer zijn. “Who we used to be”, fluistert de zanger, Markus Acher van The Notwist. Ik vraag het mij ook wel eens af. Wie waren wij, zo ergens tussen twee instortende torens en covid? Wanneer begon het plots over ons, millennials, te gaan? Toen de magazines van de weekendkranten het bestaan van de avocado ontdekten? Of toen Whatever People Say I Am, That’s What I’m Not twintig jaar geleden een dikke rode lijn door de muziekgeschiedenis trok? Of was het al eerder, toen rockband Soulwax verveld tot Nite Versions, dj’s de nieuwe rocksterren werden? Toen de periode na 11 september nog als een lange rave voelde omdat de geschiedenis toch voorbij was, de oorlog zich ver weg afspeelde en de economie nog moest crashen? Of is het allemaal toch maar kunstmatig, dat generatiedenken, iets voor muziekjournalisten, melancholici en demografische hokjesdenkers?
Ik tob er maar wat over terwijl The Notwist me met hun “Who We Used To Be” – dat ooit verscheen op een obscure compilatie en vorig jaar officieel werd uitgebracht op Magnificent Fall – een beetje kapot doen gaan. The Notwist is nu eenmaal op z’n best wanneer ze voluit voor schoonheid gaan. Voor wat melancholische gitaarakkoorden, een breekbare xylofoon en rare klingklang op de achtergrond. De aantrekkingskracht van The Notwist uitleggen is moeilijk. Het is al bij al een behoorlijk saai bandje van behoorlijk saai uitziende muzikanten. Te weinig invloedrijk om pakweg Radiohead te zijn, maar dan weer te belangrijk om “god hoe heet die band ook alweer” te worden.
Neon Golden uit 2002 kan je met een beetje goeie wil de As Heard on Radio Soulwax Pt. 2 van de indiescene noemen. In België was Duyster net gelanceerd, net zoals deze website, zo ergens tussen Gen X’ers die zich nog niet bij het leven wilde neerleggen en jonge millennials met die typische honger naar nieuwe geluiden. Indietronica was even een dingetje. Minder koud dan IDM en minder macho dan The Prodigy. Mensen ontdekten elkaar rond muziek die eigenlijk geen sociaal contact verdroeg. Ook mensen met een dikke bril en iets te veel krullen, bleken te kunnen dansen. Of in ieder geval in hun hoofd. Het ritme was raar en je deed het toch best vooral thuis, maar het kon wel. Muziek gemaakt voor een silent disco – nog zoiets waarvan ik niet weet of dat concept nu ironie of nostalgie of rijp voor de vuilbak is. The Notwist had in 2002 twee Martins, een Messerschmid en een Gretschmann, en die konden een ritme in bochten wringen die enkel zij konden bedenken. Op persfoto’s stonden ze hoekig opgesteld als een wiskundige formule. Geen idee of die vier ooit tegen elkaar gepraat hebben in de studio, maar de muziek was in ieder geval prachtig.
Meerderjarig, studeren, vrijheid. Een Leuvens kot. Daar denderde Neon Golden ook mijn leven binnen tien jaar na de oorspronkelijke release. The Notwist leefde nog een beetje bij jonge luisteraars in 2012. Gek genoeg begon ik ze pas echt te snappen via een achterpoortje. Iemand die ik muzikaal hoog heb zitten, stuurde b-kantje “Scoop” door. In een ultieme poging om mij, krampachtige indierockadept die het liefst op de jonge Lou Barlow wilde lijken, te overtuigen van de melancholie van de machine. En het werkte. De piano druppelt als ijspegeltjes, bliepjes schieten raak. Elektronica bleek een hart te hebben. “Have you ever been all messed up?” zo vroeg Markus Acher u en mij, op “One With The Freaks”. Een anthem voor de voor de indie-introvert, de manic pixie dream girl en de elektronicanerds. Een botje verzameling van, welja, freaks. Ik kan me nog steeds een prachtige puinhoop voelen, een fearless freak, wanneer ik naar Neon Golden luister.
Maar dansen? Dat is al even geleden. Dansen lijken mijn vrienden en ik niet meer te doen. Of het moet met het kind in de living zijn op de tonen van folkrock uit onze jeugd, zachte muziek als bescherming tegen de boze buitenwereld. “Let’s just imitate the real/ until we find a better one.” Millennials zijn ook opgegroeid, net als The Notwist dat deed op The Devil, You + Me uit 2008. Je doorprikt de illusie dat anderen het wel weten. Dat je voor altijd die fearless freak kan zijn. Dat je ooit de plek, de verre planeet zal vinden waar de puzzelstukjes in elkaar vallen. Die planeet bestaat niet. Elders zal je nog altijd gewoon die rare zijn. “Gravity will get you”. En dus doen we allemaal samen alsof we het weten en het naar onze zin hebben. Ook wij hebben huizen gekocht, de buitenkant verbouwd en de tuin heraangelegd. Vroeger wilde je verder lopen dan je mocht, nu blijf je vanzelf binnen. Het steekt, maar het went.
“Miss the signal/ Miss the signpost/ Lose the access to it all/ And all of a sudden/ You are one with the freaks.”
Wanneer stopten de millennials met de navel van de media te zijn – de media, altijd op zoek naar jonger en beter, als een man met een midlifecrisis en geen besef van #MeToo? Het kwam plots en we hadden het zelf niet helemaal door. Het moet zo ergens rond covid geweest zijn. De pandemie was een breuk. Ik werd 30. We werden allemaal 30. De onrust was niet meer die van de freak en zelfs niet meer die van de zoekende twintiger. Ze zit eerder onderhuids, als het woelen tijdens een slapeloze nacht. Het leven begint in zijn plooi te liggen: saaier, minder nieuw en zeker minder mediageniek. Het is prima zo. En toch wringt het soms. De bandbreedte om fouten te maken, wordt smaller. Je kan niet meer eindeloos afslagen blijven missen of laten passeren, uiteindelijk beland je dan ook ergens – ook al is dat nergens. En ergens tussen de plooien, op weg naar dat nergens, daar kan je ons nu vinden.
Wie waren wij? En waar is iedereen nu? “I miss your company/ But you’re too far to see.” We voelen ons het restje puinhoop dat blijft liggen terwijl iedereen vertrokken is.
Op 13 maart komt News From Planet Zombie, de nieuwe plaat van The Notwist, uit op Morr/Konkurrent. Op woensdag 22 april speelt de band in de Botanique in Brussel.
