De intieme documentaire Nelly & Nadine neemt even afstand van de aura van objectiviteit dat verwacht wordt bij een docu en slaagt erin je diep te doen meevoelen met het verhaal van het koppel. Hun verborgen liefde voor elkaar speelde zich af achter gesloten deuren, maar werd omringd door wondermooie vriendschappen. Een prachtig verhaal over queer liefde, dat zoals vele andere verhalen te lang onverteld is gebleven.
Nelly & Nadine is het resultaat van regisseur Magnus Gerttens zoektocht naar de verhalen van een groep overlevenden uit Duitse concentratiekampen. Hij zag hun gezichten voor het eerst op archiefbeelden van hun aankomst in Malmö op 28 april 1945. Gefascineerd ging de Zweedse regisseur op zoek naar de geheimen die schuilden achter deze onbekende gezichten. Ondertussen zijn hier drie documentaires uit voortgekomen, te beginnen met Harbour Of Hope uit 2011 over drie kinderen die te zien waren op de archiefbeelden en Every Face Has A Name uit 2015, waarin hij opnieuw enkele verhalen onthult van de mensen op de beelden. Het derde deel van zijn 28.-April-Trilogie wijdt hij aan twee wel heel opmerkelijke dames: Nelly Mousset-Vos (een Belgische operazangeres) en Nadine Hwang (de dochter van een Chinese diplomaat). De twee vrouwen ontmoetten elkaar op kerstavond 1944 in het concentratiekamp van Ravensbrück.
We zien de innige band tussen Nelly’s kleindochter, Sylvie, en haar grootmoeder sterker worden terwijl we haar vergezellen om de ware aard van Nelly’s relatie met Nadine en hun boeiende leven samen te ontdekken. Sylvie nam contact op met Gertten toen ze zijn werk zag en besloot samen met hem voor de eerste keer een duik te nemen in de persoonlijke spullen die haar grootmoeder achterliet. De documentaire toont stukje bij beetje hoe Sylvie haar angst voor de confrontatie met haar oma’s tijd in het concentratiekamp en de taboe rond haar relatie met Nadine overwint en zo hun verhaal naar het publiek brengt. En wat een verhaal! Het transcontinentale lesbische liefdesverhaal leidt op een weg van de vooroorlogse lesbische literaire salons waarin Nelly prominent in aanwezig was, naar het verzet tijdens WOII, tot het overleven van concentratiekampen en uiteindelijk het starten van een nieuw leven in Zuid-Amerika. Het is een pakkend relaas van ontmoeting, scheiding en hereniging.
De documentaire maakt op creatieve wijze gebruik van de erfenis aan brieven, documenten, foto’s en Super 8-filmmateriaal dat Sylvie had bewaard sinds haar grootmoeders dood in 1987. Nadine had namelijk de gewoonte regelmatig haar 16mm-camera boven te halen en creëerde zo een persoonlijk archief aan beeldmateriaal van haar leven met Nadine en hun hechte vriendengroep. Dankzij de knappe montage en ontroerende soundtrack laat Gertten deze beelden terug tot leven komen in een intiem portret van de levenspartners. De stemmen van Nelly en Nadine werden ingesproken door twee Belgische actrices – Anne Coesens en Bwanga Pilipili – waardoor de brieven en dagboekfragmenten waarin de gevoelens van de twee vrouwen uitgedrukt werden ook verwoord konden worden naar het publiek. De film ging in wereldpremière op de Berlinale 2022 en won daar de Teddy Jury Award voor films over LGBTQ-onderwerpen.
De documentaire benadrukt hoe belangrijk het is dat ook deze verhalen van queer liefde verteld worden; de verhalen van diegenen die niet openlijk konden leven en die naast het verwerken van traumatische oorlogsgebeurtenissen een belangrijk deel van zichzelf moesten verbergen. De geschiedenis wordt gevormd door de verhalen en de nadrukken die gelegd worden door diegenen die ze voortvertellen, zoals een citaat uit de docu het zelf het beste verwoordt: “Nothing is true until it is socially expressed.” Magnus Gertten toont met Nelly & Nadine op wonderlijke wijze aan dat film het perfecte medium is om een nieuw licht te werpen op de geschiedenis en om de individuele waarheden van authentieke mensen uit te drukken.
