Viva Vinyl :: Provinciale Bibliotheek Limburg, Hasselt

Voor de huidige generatie jongeren lijkt het iets voorhistorisch, maar hun ouders zijn er nog mee opgegroeid: de 78-toerenplaat, vervaardigd uit het toch o zo taaie vinyl. De overdracht van een deel van het 78-toerenplaatarchief van Radio 2 aan de Provinciale Bibliotheek Limburg in Hasselt vormde voor deze de uitgelezen gelegenheid om een tentoonstelling te wijden aan het fenomeen vinyl.

Voor de echte kenners moet een dergelijke overdracht een schat aan informatie opgeleverd hebben, vermits het meteen ook een goed zicht biedt op de smaakgewoonten binnen de radiogemeenschappen van de vroegere regionale zenders die later Radio 2 werden. Alleen is het binnen de bibliotheekruimte op het eerste zicht even zoeken waar de tentoonstelling nu exact plaatsvindt. Aan publiciteit ontbreekt het alleszins niet: bij het binnenkomen zie je al aan iedere deur de grote ronde schijven die verwijzen naar de expo. Vermoedelijk krijg je als bezoeker echter pas na het raadplegen van een medewerker door dat de tentoonstelling bestaat uit negen glazen kubussen die verspreid staan over het gelijkvloers.

Allicht zal er eveneens een thematische volgorde in de expo verscholen zitten, maar ook deze wordt niet meteen duidelijk. De glazen kubus die een overzicht bevat van het ontstaan van de 78-toerenplaat zal meer dan waarschijnlijk het beginpunt vormen. Binnen de kubus kom je inderdaad in contact met platen die diep uit het archief van Radio 2 komen, allemaal uit begin jaren vijftig en waarschijnlijk de eerste platen die in Limburg gedraaid werden. Nazicht van de witte kubus aan de buitenkant geeft aan wat deze expo zo speciaal maakt: bezoekers kunnen wel geïnteresseerd zijn in de platenhoezen, maar ook de geluiden die erachter schuilgaan trekken aan. En in die zin is de tentoonstelling mee met haar tijd, want er is een ruimte voorzien op YouTube waar de tentoongestelde platen beluisterd kunnen worden. De nodige informatie en QR-codes bevinden zich op de kubussen.

De andere kubussen zijn thematisch ingericht. Er wordt bijvoorbeeld in één kubus nader ingegaan op de bekende festivals van folkmuziek in het Limburgse waarbij Jazz Bilzen vanaf de jaren zeventig een hoofdrol wegkaapte. In een andere kubus komen artiesten uit de brede protestbeweging van de jaren zestig en zeventig aan bod zoals Ferre Grignard. Telkens worden de platenhoezen mooi voorzien van platenmaatschappij en jaartal. In kubus nummer vier vinden we met platen van onder andere Telex, T.C. Matic, The Scabs en Arbeid Adelt een overzicht van de Belgische pop uit de jaren tachtig.

De bezoeker die alle negen kubussen weet te ontdekken, zal meer dan waarschijnlijk het ene bij het andere indelen en doorhebben waar de thematiek in schuilt. Alleen lijkt de uitleg binnen de kubussen — thema per thema dus — wat magertjes uit te vallen. Nergens is er bijvoorbeeld een verwijzing naar de impact van al deze artiesten en platen op de Limburgse luisteraars in die periode. De vraag naar hoe we hun invloed dienen te vatten blijft onbeantwoord, bijna alsof de kleinoden enkel nostalgie zouden dienen op te wekken. Waarom de vinylplaten zelfs terug aan populariteit winnen, krijgt evenmin een grond van verklaring.

Het humoristische is in deze tentoonstelling nooit ver weg, dat toont de kubus over erotiek in de vinylplaten bijvoorbeeld aan. In tijden dat internet nog niet bestond en men via een klik op de muis nog geen toegang had tot naaktafbeeldingen allerhande, waren de hoezen van 78-toerenplaten inderdaad een bron van potentieel schandaal. Of ze zouden het toch geweest kunnen zijn als je de platen van Brigitte Bardot en van Marilyn Monroe bekijkt. In hun topjaren waren beide dames weliswaar ook zangeressen, maar of kopers nu daarvoor de vinylplaten in huis haalden…

Ten slotte is er ook wat aandacht voor de moeilijke situatie van de muziekverdeling in Vlaanderen en België. Een kubus belicht de concentratie van de macht der muziekuitgevers. Daarbij hebbende Grote Drie — Universal, Sony en Warner — een aandeel in handen van 90%, terwijl de onafhankelijke verdelers het overige deel voor hun rekening mogen nemen.

Het geleidelijke verdwijnen van de vinylplaten en hun degradatie tot een soort curiosum wordt niet in detail belicht, maar de evolutie ging op een bepaald moment dan ook zeer snel. De vinylplaten waren er nog even en toen verdwenen ze opeens naar de achtergrond. Maar niets sterft ooit helemaal uit en dat lijkt ook de belangrijkste verwezenlijking van deze expo: de nostalgie levend houden naar tijden waarin je na een kwartier diende op te staan om de plaat om te draaien. En waarbij ze nog bewogen in jukeboxen.

Nog tot 19 april 2014 in de Provinciale Bibliotheek Limburg, Hasselt. Open van maandag tot en met vrijdag van 10 tot 19 uur en op zaterdag van 10 tot 17 uur.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

12 − 2 =