Frozen River




De filmindustrie is normaal gezien één van de laatste bastions
van pure mannelijkheid: vrouwelijke regisseurs zijn zeldzaam, een
crew bestaat doorgaans voor 99 procent uit mannen en Julia Roberts
kan doen wat ze wil, maar er zijn nog altijd veel meer kerels die
tien miljoen dollar per film betaald krijgen dan vrouwen. Da’s dan
ook al meteen één reden waarom ‘Frozen River’ zo’n uitzonderlijke
film is (zij het gelukkig niet de enige): de prent werd
geregisseerd door Courtney Hunt, het verhaal draait rond twee
vrouwen en zelfs de director of photography én de monteur
zijn dames. Dat kom je niet dikwijls tegen, maar vergis je niet:
dit is geen glossy kwebbelfilmpje over schoenen en
vibrators (sterf, ‘Sex and the City’, sterf!). Hunt heeft van
‘Frozen River’ een hard, koud en eerlijk thriller-drama gemaakt,
met een hart, een ziel en stijfbevroren tenen in winterbotjes.

We bevinden ons in het noorden van de staat New York, vlakbij de
grens met Canada, een plek waar het altijd koud is en er overal
vuile, met modder gemengde sneeuw ligt. Melissa Leo speelt Ray, een
vrouw van middelbare leeftijd die net in de steek werd gelaten door
haar man en nu alleen voor haar twee zonen van 5 en 15 moet zorgen.
Ze woont in een vermolmde trailer en heeft niet eens genoeg geld om
fatsoenlijk eten op tafel te zetten (“alweer popcorn voor het
ontbijt”, klaagt haar oudste aan het begin van de film). Haar grote
droom is om een luxueuzere prefab-woning te kopen, “met een jacuzzi
in de badkamer”, maar aangezien haar man met al het geld is gaan
lopen, lijkt dat er niet echt meer in te zitten. Op een dag maakt
Ray kennis met Lila (Misty Upham), een Mohawk indiaanse die op een
reservaat aan de grens woont. Lila smokkelt regelmatig illegalen
vanuit Canada naar Amerika, over een dichtgevroren rivier heen.
Aanvankelijk wilt Ray er niets mee te maken hebben, maar de
mensenhandel brengt zoveel geld op, dat ze zich toch laat verleiden
om mee te doen.

Tijdens het eerste kwartier heeft ‘Frozen River’ de allure van
een cinema vérité-drama zoals we dat het beste kennen van
de gebroeders Dardenne: we krijgen tamelijk droge observaties van
het dagelijkse leven van een vrouw in voortdurende geldnood. We
zien Ray letterlijk de onderste muntjes uit haar portefeuille
schrapen om haar kinderen toch maar lunch money mee te
kunnen geven naar school. Ze gaat werken in een luizige winkel,
waar de baas haar botweg meedeelt dat ze nooit een fulltime job zal
krijgen. En wanneer ze daar niet mee bezig is, schuimt ze de
bingo-halls af op zoek naar haar man. Hunt ontwikkelt voor dat
eerste deel een kalm tempo, waarin ze de financiële wanhoop van Ray
erg goed voelbaar maakt. Ze bakent het hoofdpersonage ook duidelijk
af als iemand die zich door de omstandigheden met absoluut niets
anders kàn bezighouden dan met de meest pragmatische dingen: geld
bijeen schrapen. Zorgen dat de waterleidingen niet vastvriezen. Een
kerstcadeau voor haar jongste zoontje kopen.

Daarna wordt het echter duidelijk dat Hunt wel degelijk iets
anders van plan is dan zomaar een slice of life te geven
van enkele wanhopige personages. Met de introductie van het
personage Lila schakelt de film naar een andere versnelling. De
regisseur heeft wel degelijk een intrige te vertellen met een
begin, een midden en een einde, inclusief een laatste half uur
waarin de plot steeds meer weg heeft van een thriller. Echte
hardcore arthouse-cinefielen zullen dat misschien
teleurstellend vinden, omdat de ontwikkeling van die plot de prent
zeker en vast traditioneler maakt – eens de mensensmokkel op gang
komt, wordt het al snel vanzelf duidelijk waar de film naartoe
gaat. Maar anderzijds maakt die intrige de film ook toegankelijker
en meeslepender. Alle respect voor de gebroeders Dardenne en
consoorten, maar zouden we er dan echt zoveel méér aan gehad hebben
als we Ray anderhalf uur lang hadden zien afwassen, gaan werken,
zich zorgen maken over geld enzovoort?

De knappe manier waarop Hunt haar personages heeft geplaatst
tijdens het eerste kwartier, zorgt ervoor dat de thriller die
‘Frozen River’ daarna wordt, eens zo goed werkt. Een scène met een
baby is ontegensprekelijk manipulatief, maar erg aangrijpend, en
ook de finale is strak opgebouwd. Hunt laat zich nooit verleiden
tot Hollywoodfantasieën in die scènes, maar weet wel behoorlijk wat
suspense binnen te smokkelen.

Inhoudelijk wil de regisseur in de eerste plaats een boom
opzetten over de manier waarop morele overwegingen meer en meer
opzij geschoven worden door mensen in nood. Ray en Lila zijn zeker
geen slechte mensen en ze voelen zich ook niet specifiek geroepen
om wetten te overtreden, maar kijk eens hoe ze leven. Wie kan
zeggen dat hij niet dezelfde beslissingen zou nemen, legaal of
illegaal?

Los daarvan snijdt Hunt ook – zij het dan subtiel – het thema
racisme aan. Wanneer Ray en Lila met een lading illegalen onderweg
zijn, verzekert Lila dat de politie Ray niet zal tegenhouden: “Jij
bent blank.” En inderdaad. Later in de film vervoeren ze een
Pakistaans koppel met een rugzak. “Die rugzak neem ik niet mee,”
zegt Ray onmiddellijk, eens ze begint te vermoeden dat haar vracht
wel eens uit moslims zou kunnen bestaan. “Misschien zitten er
bommen in.” Iedereen heeft zo z’n eigen vooroordelen, inclusief
mensen die helemaal onderaan de sociale ladder staan.

Die thema’s worden aangedragen, de één al wat nadrukkelijker dan
de ander, maar ze worden er nooit met de voorhamer ingeslagen. In
de eerste plaats blijft dit een erg individueel, en geloofwaardig
drama over twee specifieke vrouwen, in plaats van over een thema.
Die vrouwen worden overigens prima gespeeld door Melissa Leo en
Misty Upham – understated, maar altijd met een intensiteit
die je vanaf het begin van de film vastgrijpt en je niet meer
loslaat.

‘Frozen River’ is een krachtig drama en een spannende thriller.
Een film met een heel goed gevoel voor plaats en tijd, gemaakt door
een regisseur die haar personages van binnen en van buiten kent.
Als ze dit soort films blijven maken, zullen we misschien toch
moeten overwegen om de vrouwen wat vaker uit de keuken te
laten.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

twintig + dertien =