Stella




Hoe ongelooflijk nieuwsgierig we ook zijn naar Felix van
Groeningens interpretatie van ‘De Helaasheid der Dingen’ van
schrijverstalent Dimitri Verhulst, we zullen nog even op onze
tanden moeten bijten. Wie écht op ontploffen staat, kan zich wel al
psychologisch op de komende cultuurschok voorbereiden met ‘Stella’,
een film over wat Dimitri’s grote zus had kunnen zijn. De Franse
regisseuse Sylvie Verheyde haalde voor dit tienerportret inspiratie
bij haar eigen jeugd in de jaren 70, die net als Verhulst (in de
jaren 80 dan) bevolkt is met wat de Neveneffecten de homo
marginalis
zouden noemen. Cafélui die bij het woord
stella watertandend aan hun dagschotel denken en in de
kroeg hun dagen slijten met kleurenwiezen, karaokezingen en
scheefpoepen. Niet meteen de wereld waarin een meisje van elf aan
het puberen moet slaan.

De ouders van Stella Vlaminck (Leora Barbara) runnen een
arbeiderscafé in Parijs. Ze maken maar weinig tijd voor haar: ze
hebben het te druk met entertainen – de sluitings- en openingsuren
van het café lopen haast in elkaar over – en hun ‘open’ relatie
brengt een crisis van jewelste mee. Wanneer Stella naar een chique
middelbare school mag, heeft ze geen flauw benul van wat ze er te
zoeken heeft. Niets kan haar boeien, nul op tien is dan ook eerder
regel dan uitzondering. Bovendien wil er niemand haar vriendinnetje
zijn: haar hippie konijnenbontjas kan niet op enthousiasme rekenen
en over darts, gokken of seks – waar Stella alles van af weet –
willen de trutjes vast niet praten. Stella moet zich naar school
slepen, tot ze onvoorwaardelijke vriendschap vindt in haar
klasgenootje Gladys (Melissa Rodriguez), een intelligent meisje van
Argentijns Joodse afkomst dat haar niet veroordeelt om haar
uiterlijk of afkomst. De dagen gaan plots veel sneller voorbij en
Gladys weet Stella zelfs warm te maken voor literatuur. Het besef
begint te kriebelen dat die school misschien wel een kans is die ze
beter met beide handen grijpt.

‘Stella’ is veel tegelijk: een portret van een meisje dat haar
weg zoekt in de grote mensenwereld, een blik op de maatschappelijke
klassenverschillen van die tijd en eigenlijk ook een lofdicht aan
het afscheid nemen van de kindertijd (met een eerste schuifelslow
op ‘Ti amo’ bijvoorbeeld)… maar ‘Stella’ is in de eerste plaats
een sfeerfilm, een sterke sfeerfilm. Met een tot in de details
verzorgde kostumering (die garderobe van Stella is om op te eten)
en één druk op de knoppen van de jukebox vol Franse meekwelers en
dansvloerplakkers worden we meteen terug gekatapulteerd naar de
seventies.

‘Stella’ toont één jaar uit het leven van het meisje, maar het
is duidelijk dat Verheyde haar herinneringen aan deze periode niet
zomaar los en zonder betekenis achter elkaar wou plakken. Het gaat
Verheyde niet zozeer om de gebeurtenissen, maar om iets dat de
gebeurtenissen overstijgt, namelijk de verandering die Stella
doormaakt en de gevoelens die ze erbij heeft. Het gevoel om nergens
thuis te horen, tussen twee stoelen te vallen en niet weten hoe je
alleen moet rechtkomen. En dat is prachtig gelukt. De prijs voor
beste scenario op het Filmfestival van Gent was misschien net iets
te veel eer, maar feit is dat Verheyde er met haar kleine film in
geslaagd is om dit specifieke gevoel heel tastbaar en waarachtig te
maken, alsof we even zelf in de huid van Stella zijn gekropen en
haar ervaring gedeeld hebben. We zien de wereld echt door de ogen
van Stella. Ogen die al veel gezien hebben, die een levenswijsheid
verraden die kinderen van haar leeftijd niet (zouden mogen) hebben.
Een mond die zwijgt omdat ze de waarheid niet meer moet uitspreken,
ze weet wat er allemaal gaande is. Een lief engeltje dat soms met
haar vuist uithaalt, omdat ze dat anderen al zo vaak als dé
oplossing heeft zien bieden.

We mogen als kijker een stukje meelopen aan Stella’s hand, alles
vanop de eerste rij in Stella’s hoofd meemaken. Het neemt niet weg
dat sommige scènes, zoals de zomervakantie bij haar grootmoeder
toch wat korter gewiekt mochten worden. Soms is de boodschap
sneller duidelijk dan je denkt. Zo werkt de handheld camera
Verheyde in haar zoektocht naar extra credibiliteit ook wat tegen.
Met een iets standvastere camera had Stella’s wereld er nog steeds
chaotisch en scheef genoeg uitgezien. De in close-up gefilmde
beelden die van ver naar de Dardenne broers ruiken, vormen
aanvankelijk zelfs een barrière om in het verhaal mee te gaan. Maar
eenmaal je het ritme gewend raakt en je meewiegend meegesleurd
wordt in het wonderland van Stella vol vreemde creaturen en
samentroepende eenzame harten, kan je alleen vertederd worden door
Stella, en de ongelooflijk straffe manier waarop Leora Barbara het
meisje gestalte en inhoud geeft. Haar vertolking is haast om
kippenvel van te krijgen. Die van haar ontredderde ouders deed
zelfs hier en daar een barstje ontstaan in ons stoere hart.

Dat ‘Stella’ een zeer geslaagde prent is, is vooral de
verdienste van Sylvie Verheyde en Léora Barbara. Naast hun film is
‘Stella’ ook een beetje de afscheidsfilm van acteur Guillaume
Depardieu, die in 2008 overleed. ‘Stella’ was één van zijn laatste
films en een mooier afscheid kon hij niet gedroomd hebben. Hij
speelt Stella’s werkloze vriend die als een van de weinigen aan het
thuisfront de grote verandering in Stella waarneemt en haar
zachtjes toefluistert dat hij haar zal missen. Wij u ook. Wij u
ook.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

twee + zeventien =