Dez Mona, meneer, komt net als dEUS uit het Antwerpse undergroundcircuit, gaat net als de grootste gospellegendes geen enkele emotie uit de weg, en beschikt met Gregory Frateur over een stem die Antony een ietsepietsie van zijn vogelveren doet verliezen. Met Moments Of Dejection Or Despondency leverde de band dit jaar bovendien een beklemmend meesterwerk af, waarmee het terecht een kruiwagen lof oogstte.
enola: Tijdens De Avonden stonden jullie samen met Saskia De Coster op het podium. Wat was precies de opzet?
Gregory Frateur: "We hebben samen een performance gebracht, waarin we geprobeerd hebben om onze muziek en Saskias werk samen te voegen tot één geheel. Het was dus niet zo dat de muziek haar louter begeleidde, het was een wisselwerking. De sfeer tijdens de performance zat heel goed, dus ik denk wel dat we in onze opzet zijn geslaagd. Ik hou wel van ontmoetingen tussen kunstenaars, maar het lijkt me wel het beste als dit soort samenwerkingen eenmalig blijft."
enola: Gregory, Saskia De Coster vergeleek jouw stem ooit met een gekooid vogeltje in een donkere kamer en de vergelijkingen met Antony Hegarty zijn ook niet van de lucht.
Frateur: "Ik heb altijd gezongen zoals ik zing. Andere mensen hebben me er op gewezen dat ik een unieke stem heb. Een beetje androgyn, zo omschreven de meeste mensen mijn stem als ze me voor het eerst hoorden zingen."
"Die vergelijking met Antony begrijp ik niet goed, of toch niet op het vlak van onze stemmen. Antony heeft een veel warmer stemgeluid dan ik. Natuurlijk ben ik me er van bewust dat we beiden behoorlijk androgyn klinken en dat we beiden akoestische muziek maken, maar puur wat betreft onze stemmen zie ik niet zoveel gelijkenis. Net als ik zal hij ook wel eens ontstelde reacties gekregen hebben van mensen die dachten dat híj een zíj was, maar verder gaat die vergelijking toch niet op volgens mij."
enola: Het muzikale binnen Dez Mona vormt een zeer geslaagde begeleiding bij die dramatische stem. Was jullie aparte geluid er in oorsprong of is de muziek naar de stem toe geëvolueerd?
Nicolas Rombouts (contrabassist): "Neen, de muziek en de stem vormen één geheel, er is een voortdurende, wederzijdse beïnvloeding. Naargelang het thema van een tekst, bepalen we hoe stem en muziek zullen klinken. Maar de muziek staat nooit enkel en alleen in functie van de stem." Frateur: "We werken samen aan de nummers. Iemand speelt iets op de piano en iemand anders verzint daar een baslijn bij. Dat gaat heel ongedwongen, we denken daar niet teveel over na."
Rombouts: "Ons instrumentarium was er ook vanaf het begin. Eerst waren we enkel contrabas en stem, daarna zijn er een piano en een accordeon bijgekomen, die zich binnen onze sound hebben ingepast."
enola: Jullie noemen vaak invloeden als gospel en free-jazz. Hoe beland je als jongere bij dat soort muziek?
Frateur: "Opnieuw, ook dat is heel natuurlijk gegaan. Ik heb altijd naar verschillende genres muziek geluisterd — van jazz over gospel, tot rock — maar ik heb nooit begrepen waarom al die muziek zo in vakjes moet worden onderverdeeld. Vraag mij niet om bepaalde muziek in een hokje te proppen, want het lukt me niet. Ik hoor altijd heel verschillende dingen in muziek en misschien heeft dat niet-in-hokjes-willen-denken er ook mee te maken dat wij met Dez Mona zo’n eigen geluid hebben. Wij hebben gewoon heel verschillende invloeden uit heel veel genres muziek."
"Gospel heb ik — heel klassiek — ontdekt in de platenkast van mijn ouders. Artiesten als Mahalia Jackson of The Staple Singers, waar ik eerst nog niet goed raad mee wist, begon ik echt te appreciëren eens ik wist welke geschiedenis daarachter zat. Op dat moment ging ik op een heel andere manier naar die muziek luisteren, de bezwering die daarin zit sprak mij enorm aan en ik wilde die gevoelens dan ook in mezelf gaan zoeken. Hoe ga je om met je eigen verhaal en hoe moet je je emoties uiten en uitvergroten binnen die kunstvorm muziek? Dat is altijd een zoektocht geweest, maar ik heb nooit naar een gitaar gegrepen en ik heb nooit een lichtzinnige tekst willen schrijven. Mijn teksten zijn niet bedoeld om te lachen en als er al ironie in zit dan is dat ook omdat ik dat op dat moment heel hard meen. Wij willen met Dez Mona verhalen vertellen vanuit onze eigen ervaringen, en dat klinkt nu zoals het klinkt. Ik wil dat die verhalen ook kloppen, ik wil geen masker moeten dragen."
enola: Ergens vond ik jullie muziek omschreven als ’ongegeneerd pathetisch’. Kunnen jullie je vinden in zo’n omschrijving?
Frateur: "Iedereen vindt iets anders terug in muziek, maar ’pathetisch’ heeft voor mij persoonlijk altijd een wat negatieve bijklank gehad. Ik kan niet anders dan ermee akkoord gaan als je onze muziek pathetisch vindt, want iedereen ervaart dingen op een andere manier. Maar wij maken onze muziek op onze manier en als er mensen zijn die wat moeite hebben met de wijze waarop wij met emoties omgaan, het zij zo. Ik ga me dat in elk geval niet aan het hart laten komen."
"Het klopt dat wij het in onze muziek over emoties hebben en daar schamen we ons ook niet voor. Ik denk dat het nogal typisch Belgisch is om daar te veel kanttekeningen bij te willen plaatsen. In het buitenland heb je artiesten als Nick Cave of Will Oldham die met grote emoties omspringen en die ongegeneerd woorden als God en de Duivel in de mond nemen. Ik weet niet of dat vreemd is als een Belgische groep dat ook doet of misschien is het de openheid waarmee wij daarover praten die mensen afschrikt. Maar ik zou het eerlijk gezegd persoonlijk ook niet anders kunnen, dan zou het geheel niet echt meer zijn."
enola: Twee elementen die in jullie muziek heel fel naar voren komen zijn drama en hoop. Wat moeten we daar concreet onder verstaan?
Rombouts: "Ik denk dat dat gewoon twee zaken zijn waarvan je in je dagdagelijkse leven exponenten ervaart. Dat zijn geen abstracte begrippen voor ons, — Drama met grote D en Hoop met grote H — met Dez Mona vergroten wij ze gewoon wat uit."
Frateur:"In de teksten en de muziek hoor je absoluut de dramatiek, maar dat is zeker geen louter negatief gegeven. Achter de façade zit iets heel positiefs, of toch althans voor ons, en dat willen we ook nadrukkelijk laten horen. In de gospel liggen hoop en wanhoop ook heel dicht bij elkaar, hé."
enola: Momenteel touren jullie met de plaat, maar daarnaast zijn jullie ook nog met andere projecten bezig.
Frateur: "Artforum in Leuven heeft mij gevraagd om mee te werken aan een voorstelling, waarin twaalf jongeren in de traditie van gospel zullen zingen. Het is de bedoeling dat die jongeren ook zelf aan het schrijven gaan en het geheel zou dan opgesmukt worden met elektronica. Daar is niets nieuws aan, Play van Moby is het mooiste voorbeeld, maar het zal interessant zijn om die jongeren te volgen en ze te begeleiden met zingen en met het uiten van hun individuele gevoelens tijdens het zingen. Ikzelf ga overigens niet zingen binnen die voorstelling."
Rombouts: "We hebben ook met AmuseeVous gewerkt, waarvoor we bij drie kunstwerken een muziekstuk hebben gecomponeerd. Dat was met name om het museumbezoek te bevorderen (lacht). Die soundtracks werden dan in het museum bij de kunstwerken in kwestie afgespeeld. Dat was een leuke ervaring, ook omdat we voor de opnamen van die nummers voor het eerst een studio zijn ingegaan en daar heel veel hebben kunnen experimenteren en dingen uitproberen. Stemoverdubs, contrabasoverdubs, het was heel plezant om ons eens volledig te laten gaan in zo’n studio (lacht)."
Frateur: "Met Oscar Van den Bogaard hebben we sinds kort ook iets op stapel staan. Naar aanleiding van De Avonden werd er aan schrijvers gevraagd met welke muzikale tegenhanger ze wel eens een duo zouden willen doen. Naast Saskia bleek dus ook Oscar geïnteresseerd om met ons te werken en we zijn dan eens samen gaan zitten met hem en zijn partner, acteur Steven Van Watermeulen. We zouden een voorstelling maken waarin twee duo’s elkaar ontmoeten, dus enerzijds Oscar en Steven onder het pseudoniem waarmee ze in februari een nieuw boek zullen uitbrengen (in navolging van Emmanuel Lipp, ac) en anderzijds wij als Dez Mona. Maar wat dat concreet zal worden is voorlopig nog niet duidelijk."
enola: Jullie leveren zelf soundtracks bij beelden, maar welk soort film zou er het beste bij een Dez Monanummer passen?
Frateur: "Moeilijk. Het zal absoluut iets bizars zijn, dat is zeker. Iets film noir-achtigs, misschien. Onlangs hebben we trouwens een performance gegeven onder de naam ’Le Doulos’, ook de naam van een film noir uit de jaren zestig en zowat de film waarmee Jean-Paul Belmondo destijds bekend werd. Ik kom er zo onmiddellijk niet uit, wat voor film het precies zou zijn. Laten we het op een film noir houden (lacht)."
enola: Jullie zijn al bezig aan een volgende plaat. Ligt die in het verlengde van Moments Of Dejection Or Despondency?
Frateur: "De nieuwe plaat ligt in het verlengde van de vorige in die zin dat we er met dezelfde mensen aan werken en bijgevolg dus ook met hetzelfde instrumentarium, maar er zullen waarschijnlijk deze keer ook nog wel extra dingen aan toegevoegd worden. De nieuwe plaat wordt ook een studioplaat, terwijl onze vorige platen grotendeels live zijn opgenomen. We willen nu echt in de studio experimenteren en die uitdaging aangaan. Er zullen dus waarschijnlijk meerdere stemmen op de plaat staan, maar het zal wel grotendeels akoestisch blijven klinken. We zijn nog maar in het begin van het werkproces. Het repertoire is er, maar dat moet nog helemaal gearrangeerd worden (lacht)."
enola: Gregory, je zei eens dat jullie muziek ook staat voor een protest tegen de vervlakking van de maatschappij. Wat bedoel je daar concreet mee?
Frateur: "Wij hebben altijd de muziek gemaakt die we wilden maken, ongeacht de kritiek die we daarop kregen. De respons op onze tweede plaat was voornamelijk positief en dat was tof om te horen. Maar wij willen binnen Dez Mona geen concessies doen om een groter publiek te behagen. Wij gaan geen antwoord geven op de een of andere vraag, zoals producenten dat in een consumptiemaatschappij horen te doen; neem bijvoorbeeld de media. Wij willen absoluut niet meegaan in zo’n systeem. Daartegen zal Dez Mona altijd in protest zijn."
enola: Geen concessies doen betekent in veel gevallen ook dat je maar een beperkt publiek bereikt. Hoe zit het met de opkomst voor jullie zaaloptredens?
Frateur: "In sommige zalen op minder bereikbare plaatsen spelen we dikwijls inderdaad slechts voor enkele tientallen mensen (lacht). Dat is niet overweldigend. Maar zolang de organisatoren ons vragen om te komen spelen, zullen wij dat doen. Ik besef natuurlijk dat we met onze muziek niet in elk spreekwoordelijk boerengat zullen kunnen spelen. Wij zijn Daan niet die overal volle zalen trekt. Maar daar staat tegenover dat wij het met een besloten aantal mensen vaak wel heel gezellig kunnen maken (lacht)."
enola: Bestaat de kans dat jullie onder de koepel Dez Mona ook ooit muziekoverschrijdende performances gaan maken?
Rombouts: "Het project dat we nu met Oscar van den Bogaard gaan uitwerken kan je misschien wel al als een stap in de richting van theater beschouwen. Voor die voorstelling zullen wij hoogstwaarschijnlijk ook nog wel nieuwe muziek schrijven. Maar inmiddels zijn we natuurlijk ook nog gewoon bezig met de opnames van een nieuw album."
Frateur: "Ik denk dat we per definitie zeker niet vies zijn van zulke grensoverschrijdende uitstapjes. Als we op een bepaald moment merken dat we binnen een andere niche iets kunnen doen, waarom dan niet? Maar het zal altijd wel muzikaal blijven, denk ik."
Dez Mona speelt deze maand nog ondermeer in de Botanique (8/11), in het STUK in Leuven (15/11) en in de Antwerpse Arenbergschouwburg (21/11). Op 10 februari 2008 spelen ze samen met John Parry in de Cactus in Brugge.
