Stillness Breathes :: Mercury Rev en de eeuwige zoektocht naar vernieuwing

Vijftien jaar bestaat Mercury Rev en dat is langer dan iemand ooit had verwacht, niet het minst zijzelf. Begonnen in opperste chaos, bleef de groep drie moeilijke platen lang fragiel, tot op Deserter’s Songs alle puzzelstukjes plots op hun plaats vielen. De nieuwe verzamelaar Stillness Breathes is het verhaal van een band die plaat na plaat blijft zoeken naar nieuwe manieren om de dingen te benaderen: "We moeten elke keer opnieuw vervellen".

"Well I got us on a highway/I got us in a car": toen het lieflijke "Goddess On A Highway" van Mercury Rev zich medio 1998 in vele hoofden nestelde, krabden de enkele kenners die al van de groep hadden gehoord zich even in de haren. Waren dit dezelfde noisenicks die tot dan toe vooral bekend stonden om hun reputatie als drugheads en het feit dat ze ooit uit de Lollapaloozatour werden gesmeten omdat ze te luid speelden? Ja dus.

Naast die wilde verhalen over hoe Jonathan Donahue ooit probeerde Grasshoppers oogbal uit te halen met een lepel, of over hoe de band een psycholoog kreeg toegewezen door hun platenfirma, waren er echter ook drie behoorlijk experimentele platen uit de eerste helft van de jaren negentig. Terwijl in Seattle de grunge regeerde, bracht Columbia Records in 1991 het uiterst psychedelische Yerself Is Steam uit: een lange trip die nu eens aan Pink Floyd, dan weer aan Spacemen 3 deed denken, bijeengeschreven door een aantal filmstudenten die per toeval muziek waren beginnen te maken. "Ik ken sommige leden van de band niet eens", gaf toenmalig zanger David Baker een jaar na de release in een interview toe. "Dat begint nu langzamerhand te veranderen."

Van bij het begin hing er dan ook meer dan genoeg spanning in de lucht en heel wat van de oorspronkelijke groepsleden vertrokken. Na het verschijnen van het meer jazzy Boces in 1993 sloeg ook Baker de deur achter zich dicht, en gitarist Donahue nam de zang voor zijn rekening op het derde album See You On The Other Side (1995). En meteen bleek ook de muzikale richting ietwat gewijzigd: de geluidsexperimenten met koffiezet- en andere apparaten waren verdwenen en de nummers klonken meer gefocust. De atmosfeer was lieflijk en breed georkestreerd, met heel wat blazers. Mercury Rev leek er op uit oude musicals te gaan begeleiden.

Feniks

En toen was er Deserter’s Songs. Na de tour voor See You On The Other Side stond de groep nog maar eens op de rand van de implosie: Donahue had een zenuwinzinking, Grasshopper verdween zes maanden lang naar een Jezuïetenklooster, en ook drummer Jimy Chambers gooide de handdoek in de ring. Voorzichtig veegden de overblijvende groepsleden zichzelf bijeen, rekruteerden drummer Jeff Mercel en begonnen aan wat ze dachten dat hun laatste album zou worden. Het resultaat overtrof echter alle verwachtingen.

Als een feniks die zichzelf verbrandt om herboren te worden, zo kwam Mercury Rev met zijn vierde plaat als een nieuwe groep tevoorschijn uit het moeilijke opnameproces in de Catskill Mountains. Plots klonk de groep symfonisch, wijds en bovenal onwerelds mooi.

"Deserter’s Songs hebben we grotendeels thuis opgenomen", vertelt Mercel over het opnameproces van de plaat. "We namen dingen thuis op, en die stukken werden dan verder bewerkt in de studio van Dave (Fridmann, bassist en producer, ook bekend van werk met Mogwai, mvs) aan de andere kant van de staat. Dave zelf was dus niet op elke sessie aanwezig, maar heeft later wel de stukken samengebracht. Dat heeft zijn invloed gehad op het uiteindelijke album."

"Tot op zekere hoogte ligt de koerswijziging inderdaad in de arrangementen en de instrumentatie en niet in de manier waarop de songs zijn geschreven", geeft de drummer toe. "Waren we schilders, je zou kunnen zeggen dat we toen een ander palet kozen: we lieten de meer chaotische elementen en de distortion achter ons, ten voordele van strijkers en zingende zagen."

"We realiseerden ons dat we niet per se een distortionpedaal moeten intrappen", vertelde Jonathan Donahue nadien: "Zoals een tiener zich opvallend gaat kleden omdat hij zich niet gemakkelijk voelt in zijn vel, en een veertigjarige gewoon denkt van ’ach wat, als het meisje niet van me houdt zoals ik er uitzie, dan houdt ze sowieso niet van wie ik ben’. Daarin verschilt muziek niet van de muzikanten."

Afscheid

Werd Mercury Rev in de begindagen vergeleken met krautrockgroepen en vermeldden de bandleden zelf John Cale als invloed, dan schreeuwde de verzamelde pers nu "The Band" en "Neil Young". "Nochtans waren dat geen bewust binnengebrachte invloeden", zegt Mercel. "Mocht je ons samen een lijst van invloeden laten spuien, dan zou die enorm divers zijn. En ze vinden allemaal hun weg naar onze sound, al klinkt de ene daarbij al eens luider door dan de andere. Soms was dat muziek uit onze jeugd die helemaal niet rock-’n-roll is, maar dat is dan maar zo: we hebben nooit één invloed proberen uit te sluiten. Dat Deserter’s Songs zo sereen werd, wil gewoon zeggen dat dat soort invloeden de bovenhand nam zonder dat we daar echt bewust mee bezig waren."

Zelf maakt de band zich trouwens niet zo druk over die plotse omslag in hun geluid. "Verandering is elke keer een groot deel van het proces als we een plaat opnemen", vindt Mercel. "We zijn ons er van bewust dat we een nieuwe plaat willen opnemen: het is belangrijk voor ons om te vervellen en oude gewoontes te vergeten. Natuurlijk zijn er altijd wel dingen die constant blijven en je zult altijd wel horen dat onze platen door dezelfde band zijn gemaakt. Dat zoeken naar nieuwe wegen om samen te werken, houdt de relaties fris en het zorgt voor betere platen."

"Eigenlijk moeten we constant afleren wat we al gedaan hebben", vult Donahue aan. "Veranderen en andere gezichtspunten innemen, en die daarna weer loslaten en opnieuw andere manieren ontdekken. In plaats van met je hoofd tegen de muur te blijven beuken, de muur op een andere manier bekijken tot je een weg vindt om er omheen te geraken. Het heeft jaren geduurd eer we dat punt bereikten, maar nu we zo ver zijn, voelen we ons vrij van enige druk. We slapen gerust, in de wetenschap dat we alles hebben gegeven voor elk album. Elke plaat is een manier om afscheid te nemen van oude perspectieven: een uitzuivering van ideeën en verbeelding zodat het me terug open maakt voor iets nieuws erna."

Breuk

Ook zes albums ver in hun carrière blijft "verandering" het sleutelwoord voor de band, vertelt Mercel. "We zijn nu begonnen met een nieuwe plaat en opnieuw is het zoeken hoe we er iets unieks van kunnen maken dat geen herhaling is. Op dit moment zitten we nog maar in het demostadium: snel opnemen en zien wat de grote lijnen worden. Langzaam beginnen een paar puzzelstukjes op zijn plaats te vallen. De volgende plaat gaat heel anders zijn, er zal een echte breuk zijn met het verleden maar we moeten nog zien hoe dat precies zal uitdraaien."

"Wat is er eigenlijk zo vreemd aan verandering?" wierp Donahue in 1998 al op: "Mensen zijn altijd zo gefascineerd door verandering, maar dat is toch normaal? Als je drie jaar lang op dezelfde manier seks hebt met je vriendin, dan zal het je vriendin niet meer zijn. Alles draait rond verandering, om iets dat je uitdaagt. Elke dag is een nieuwe ervaring die we willen omarmen."

Dat straalt Mercury Rev ook uit op het podium. "We zijn ons er heel erg van bewust hoeveel geluk we hebben", zegt Mercer. "We mogen optreden voor mensen voor wie onze muziek iets betekent, dat is nogal overweldigend. Je kunt niet anders dan daar dankbaar voor zijn. Na al die jaren zijn we er nog steeds en we gaan er nog altijd met evenveel passie en enthousiasme voor. Het is niet altijd gemakkelijk, maar wij zijn het bewijs dat je na zoveel turbulente jaren vitaal en relevant kunt blijven."

"Plans and schemes/thoughts and dreams/who cares what they mean/when they work, they’re amazing things/when they don’t, I hear you scream", zingt Donahue in "Spiders And Flies". Een plaat eerder klonk het in "Holes" al "Bands: those funny little plans that never work quite right". Omdat de perfectie niet bestaat, blijft Mercury Rev zoeken naar nieuwe manieren om de dingen te zeggen.

De verzamelaar The Essential Mercury Rev – Stillness Breathes (1991 -2006) is nu uit bij V2.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

13 − 6 =