Wanneer in een vroege scène de zwaar over het paard getilde, maar helaas alomtegenwoordige Nanni Moretti verschijnt om als een psychiater het hoofdpersonage te komen vertellen dat “hij in groot gevaar verkeert” en vervolgens het leven van de protagonist uit de doeken doet (“u werd kolibrie genoemd omdat u kleiner was dan de rest en het nemen van groeihormonen was het enige gezag dat uw vader ooit uitoefende omdat men hem in de familie negeerde”), dan weet je dat het verkeerd zit met een film. Gebaseerd op een nochtans bekroonde roman van Sandro Veronesi is Il Colibrì een pedant gefragmenteerd relaas van de denk- en gevoelswereld van Marco – de even alomtegenwoordige Pierfrancesco Favino – uitgespreid over verschillende decennia (het mag een wonder heten dat Moretti niet de hoofdrol speelt, hij is immers gespecialiseerd in dit soort lege navelstaarderij).
Misschien dat deze zelfingenomen blik op goedkope zelfhulpgroep-filosofietjes in boekvorm wel degelijk werkte, als een filmscenario doet het dat in ieder geval niet. We springen heen en weer tussen verschillende plaatsen en tijdperken en geen nood, als u de jongere versies niet meteen kan plaatsen, London Calling van The Clash vertelt u netjes dat we ons aan het eind van de jaren negentienzeventig bevinden. Dit is immers het soort film dat het u nu ook weer niet té moeilijk wil maken, Oppenheimer was ingewikkeld genoeg. De rode draad doorheen dit beproefde en hier weinig boeiend ingezette concept, zijn de relaties tussen Marco en zijn naasten: van familie en vrienden tot kennissen en aanverwanten en alles wat daar tussenin ligt. Het verhaal is echter vooral gevuld met onuitstaanbare personages (de acteerprestaties zijn evenmin om over naar huis te schrijven) met wie we dan ook nog eens de meest oppervlakkige en saaie zielenroerselen moeten delen. Iedereen worstelt met in het leven staan, is zowat het meest diepzinnige dat we eraan moeten overhouden, waarvan akte.
Aan het roer staat Francesca Archibugi, een cineaste die sinds 2004 een gevuld, maar weinig opvallend oeuvre afleverde en dat parcours hier fluks doorzet. Zo banaal immers als de film inhoudelijk is, zo banaal en vlak is de lelijke generische beeldtaal. Zelfs met de oeverloos saaie materie waar het script het moet mee doen, had een beetje begenadigd filmmaker hier op zijn minst een interessant vormelijk experiment uit kunnen puren, maar dat is duidelijk te veel gevraagd van deze eindeloos aanslepende oefening in overbodigheid.
De Italiaanse cinema heeft de hoogdagen van roemruchte namen als Francesco Rosi, Bernardo Bertolucci, Roberto Rossellini of Michelangelo Antonioni al een eeuwigheid achter zich gelaten, en je kan ook niet verwachten dat zo’n tijdperk blijft duren, maar wat er de laatste jaren uit die hoek op ons afkomt – een paar uitzonderingen zoals onder andere het werk van oudgediende Marco Bellocchio niet te na gesproken – is echt wel van bedroevend laag niveau.
