De van afkomst Duitse saxofoniste Laubrock, die lange tijd verbleef in Londen, maar die metropool intussen inruilde voor New York, de meest bruisende van de moderne jazzsteden, is stilaan een vaste waarde geworden binnen the Big Apple. Ze maakt er grote sier in een scene van vooral jonge talenten, met onder meer Mary Halvorson, Kris Davis en Tyshawn Sorey, muzikanten die resoluut kiezen voor de marge en op zoek gaan naar nieuwe varianten binnen de improvisatie.
Net als op het titelloze debuut van het trio Sleepthief (2008) gaat Laubrock hier een ongewone samenwerking aan met de Britse pianist Liam Noble en haar echtgenoot, de Amerikaanse meesterdrummer Tom Rainey. Wat meteen opvalt, zijn de stilistische diversiteit en eigenzinnigheid van de muziek: de negen improvisaties op The Madness Of Crowds (een titel die ze haalde bij een werk van Charles Mackay over massaverschijnselen uit de negentiende eeuw, dat de weg openlegde voor de sociale psychologie) staan in het teken van de verkenning van geluiden, mogelijkheden en combinaties. Er wordt op zoek gegaan naar een taal die dan wel wortels heeft in een voorgeschiedenis, maar toch een eigen tak lijkt te willen vormen. Daarvoor wenden de drie hun aanzienlijke instrumentbeheersing aan en laten ze daar vervolgens hun verbeelding op los.
Dat leidt vanaf opener "Extraordinary Popular Delusions" tot een warrig, nerveus en fascinerend klankenspel, waarbij pianosnaren gemanipuleerd worden om metalige resonanties voor te brengen en Rainey rotzooit met percussieve speeltjes en zijn drumkit, zonder ook maar een keer terug te vallen op traditionele speelwijzen. Het is een tegendraadse, soms provocerende aanpak die je lijkt te willen uitdagen, te dwingen om er lessen uit te trekken die er misschien niet eens zijn. Als Laubrock zich op gang trekt, maakt het trio pas echt impact. Net als Joe McPhee, wiens sound ze steeds sterker lijkt te benaderen (vooral op tenorsax dan), vindt Laubrock vooral ideeën op het spanningsveld tussen ongebruikelijke technieken en niet weg te moffelen lyriek.
Makkelijk in het gehoor liggend is dit absoluut niet, maar wie oor heeft naar experimentele muziek en vrije improvisatie, die vindt hier wel een geslaagd evenwicht tussen intuïtie en intellect, een steeds in beweging blijvende ideeënstroom die nu eens sinister klinkt ("Haunted Houses" is een gepaste songtitel) en dan weer speels-uitdagend ("Does Your Mother Know You’re Out?"), bijna rechttoe rechtaan (op een weerbarstige plaat als deze gaat redelijk toegankelijke free jazz al snel wat conventioneler lijken dan het is) tot het skronkfestijn van "There She Goes With Her Eye Out".
Mooist van al is echter het besef dat dit werkelijk een performance van gelijkgezinden en evenwaardige bijdragen is; elk individu krijgt de kans en de mogelijkheid om tot persoonlijke expressie te komen. En toch is wat het meest bijblijft de collectieve cohesie, de gemeenschappelijke taal die aanvankelijk verbaast en de wenkbrauwen doet fronsen, maar gaandeweg enkele suggesties meegeeft om het geheel te kunnen ontleden zonder dat het zijn fascinerende eigenheid verliest. Dat maakt van The Madness Of Crowds een bijzonder intrigerende uitdaging voor (bij voorkeur) avontuurlijke luisteraars.
Deze recensie verscheen eerder op draaiomjeoren.com
